به نام خدا

موضوع : چگونه مي توانيم دانش آموزان و معلمان را به انجام فرايض ديني ترغيب کنيم.   

محقق : نسرين احمدي- فريده رحيمي- ناهيد محمديان- 86

مقدمه

از ديدگاه اسلام انسان موجودي اجتماعي و تربيت پذير است که رشد و تعالي وي در متن جامعه صورت مي گيرد از اين رو توصيه هاي اخلاقي و تربيتي خاصي براي ظهور استعدادها و توانايي هاي انسان ارائه کرده است.

بيان مساله

ما در مدرسه اي انجام وظيفه مي کنيم که هم اولياء و هم دانش آموزان از نظر فرهنگي در سطح متوسط به پايين مي باشند و انجام بسياري از فرايض ديني توسط آنها انجام نمي شود و يا اينکه اشتباهات فراواني از نظر عملکرد در آن ديده مي شود به همين سبب با توجه به اينکه ما سال هايي ازدوران خدمتي خود را در اين آموزشگاه سپري نموده ايم به اين فکر افتاديم در پي راه حل هايي جهت ارتقاء سطح آگاهي دانش آموزان معلمان و اولياء در زمينه ديني شويم. مهم ترين مسئله اي که ما با آن برخورد داشته ايم اين است که چه تمهيدات و کارهايي مي توان انجام داد تا دانش آموزان بتوانند با قرآن، مطالب قرآني و انجام امور ديني الفت و انس بيشتري پيدا کنند و حداقل بتوانند در حدي که از آنان انتظار مي رود قرآن را بخوانند و آن را در زندگي روزمره خود به کارگيرند و سرلوحه زندگي خود قرار دهند.

نتيجه گيري

در پايان و در آخرين مرحله از انجام پژوهش ، گزارش نهايي مي توان در رابطه با اين پژوهش ذکر نمود اين است با توجه به اينکه اين آموزشگاه در نقاط حاشيه سطح شهر قرار دارد و بيشتر اولياء و خانواده ها از نظر مسائل ديني و انجام فرايض در سطح نسبتا پائيني قرار دارند و از آنجا که دانش آموزان اين آموزشگاه در متن اين خانواده ها پرورش يافته اند لازم ديديم آنچه از دست ما بر مي آيد براي ارتقاء سطح کيفي آموزه هاي ديني در آموزشگاه انجام دهيم.

با توجه به جمع بندي مطالب ذکر شده و تغيير رفتار موجود چه در همکاران، اولياء و دانش آموزان در جهت مثبت به اين نتيجه رسيديم که اين کلاسها را در سال آينده نيز برگزار نمائيم.

به نام خدا

موضوع : نقش مطالعه غير درسي بر يادگيري بهتر و بيشتر دانش آموزان

محقق : محبوبه مولاني – 85-86

مقدمه

شناخت ويژگي ها ، توانايي ها، نيازها و علاقه هاي کودکان و نوجوانان اين وظيفه را متوجه مربيان ، والدين، هنرمندان و کتابداران مي کند تا بکوشند آنچه در توان دارند در خدمت فراهم کردن شرايط مساعدي باشند که فرايند رشد ذهني و پرورش و شکوفايي استعدادهاي کودکان و نوجوانان را تسهيل کند . شکي نيست که يکي از مهمترين اين شرايط ايجاد عادت هايي است که آنان را به سمت شناخت و آگاهي هدايت مي کند. ايجاد عادت به مطالعه يکي از عادت هاي پسنديده است. آنان نيازمند اين هستند که خود را بهتر بشناسند و به قابليت هاي خود پي ببرند، دايره شناخت خود را از محيط بالا ببرند و با روابط انساني بهتر آشنا شوند پس تلاش براي ايجاد عادت به مطالعه بايد از اولويت هاي کارگزاران فرهنگي باشد

بيان مساله

. هنوز يک ماه از سال تحصيلي نگذشته بود که بيشتر همکاران از وضعيت درسي و ضعف بنيه ي علمي دانش آموزان نگران بودند. به عنوان مثال دبير علوم اجتماعي اظهار داشتند که دانش آموزان هيچي درس را نمي خوانند. دبير ديني و عربي و علوم هم همينطور، هر کدام از همکاران به گونه اي و به شوخي مي گفتند که همه اش تقصير دبير ادبيات هاست. به نظر من شايد اين يک شوخي دوستان باشد اما واقعيت امر هم همينطور بود. درست است اگر دانش آموزان بتوانند خوب بخوانند و بنويسند، قدرت درک مطلب و تفهيم مطالب بيشتري خواهند داشت.

نتيجه گيري

1-    تحليل محتوا، روش و وسايل آموزشي بايستي متناسب با هدفهاي آموزشي انتخاب و تنظيم شود.

2-     فعاليتهاي آموزشي هرگز نبايد منحصر به محتواي کتاب درسي شود.

3-     فعاليتهاي يادگيري بايد متنوع و حتي در صورت لزوم فراتر از مطالب مطرح شده در کتاب درسي باشد که مي تواند شامل مطالعه ي آزاد، مطالعه ي کتب غير درسي مرتبط با موضوع درس و تهيه گزارش و خلاصه ي مطالب آموزشي و نتايج تحقيقات و سفرهاي علمي و ... کاملا ابتکاري و نو باشند.

4-     با توجه به شناخت توانايي ها و علايق دانش آموزان براي پرورش و شکوفايي استعداد ها و توانايي هاي وي کتاب غير درسي در نظر گرفته شود که مطالعه غير درسي منجر به بيزاري و انزجار دانش آموزان نشود بلکه علائق آنان به مطالعه را بيفزايد.

5-     اصول مطالعه را طوري به دانش آموزان القاء کنيم که دانش آموزان با آن لذت خواندن و هيجان ناشي از کشف دانش و آثار تخيلي را تجربه کنند.  

به نام خدا

موضوع : الهه دانش آموزي با تفاوت هاي فردي و شخصيتي از آن خود

محقق : مريم زنده زبان 85-86

بيان مساله

در يکي از مدارس مناطق نسبتا محروم تدريس مي کردم و مشخص است که در اين مدارس دانش آموزاني که مشکل دارند کم نيستند اما الاهه در اين مدرسه دانش آموزي بود که مشکلش به مرحله جدي رسيده بود و اگر مشکلش حل نمي شد شايد ديگر هرگز نمي توانست به جمع دوستانش برگردد . الهه دانش آموز يکي از کلاسهاي سال سوم راهنمايي بود . دانش آموزي که در آن کلاس پر هياهو و هيجان کمتر ديده مي شد و در جاي در آخر کلاس گاه فراموش مي شد او هيچگاه در هيچ بحثي در کلاس شرکت نمي کرد و هميشه براي انجام کارهاي گروهي مشکل داشت . وضعيت درسي الاهه بشدت ضعيف بود و اين ضعف در آزمون هاي شفاهي بيشتر ديده مي شد به ندرت ديده مي شد که الاهه به پرسشهايي که از او مي شد پاسخ دهد. مسئله قابل توجه ديگر درباره مشکل الاهه موهاي ابرو و سر او بود بارها که رفتار الاهه را زير نظر داشتم متوجه شدم که هرگاه سردرگم و عصبي مي شود بدون آنکه متوجه باشد اقدام به کندن موهاي سر و ابروي خود مي کند و اين مسئله باعث شده بود که او ابروها و موهايي کم پشت داشت و حتي برخي نقاط مو و ابروهايش کاملا بي مو شده و پوست در آن نقاط ديده مي شد. پس براي آنکه بيشتر با مشکلات الاهه و دلايل آن آشنا شوم با همکاري اوليا مدرسه اقدام به برگزاري جلسه مشاوره با الاهه و دعوت از يکي از والدين او براي بررسي وضعيت الاهه شد.

نتيجه گيري

در پايان سال الهه را ميشد نوجواني ايده آلناميد. هر چند هنوز هم بسيار حساس بود و اگر رها شود ممکن بود دوباره دچار مشکلاتي حتي جدي تر شود . اما من خيالم راحت بود زيرا اکنون الهه در خانواده هايي بود که مي دانستند که هر نوجوان براي قبول و اعتماد به ديگران بايد اول خود را بشناسد و به خود اعتماد کند و اعتمادي که در نتيجه تجربه براي فرد بوجود مي آيد و مبناي نگاه او به خودش است. و هر نوجوان گلي است با بويي مخصوص خود. پس اگر به تفاوت هاي فردي توجه کنيم و فرزندمان را همانگونه که هست بپذيريم و او را حمايت کرده و بستاييم حنما نوجوان موفقتري خواهيم داشت.

به نام خدا

موضوع : بررسي مشکلات يادگيري و رفتاري دانش آموز سال سوم راهنمايي

محقق : نرگس بابايي- نادره معماري - 86

مقدمه

معلمان به تجربه دريافته اند که حتي مهم ترين نوع درس دادن هم بدون در نظر گرفتن جنبه هاي روان شناختي حاکم بر فضاي کلاس و دانش آموزان چندان تاثيري ندارد.

وقتي که اکثر دانش آموزان فضاي کلاس را فضايي امن به شمار مي آورند که در آن، شخصيتشان زير هجوم انتقادها ، تبعيض ها و بي توجهي خرد نمي شود، به گونه اي موثر فرايند تدريس نيز تحت تاثير قرار مي گيرد.

بيان مساله

در ميان دانش آموزان سال سوم راهنمايي فردوسي دانش آموزي به نام پروين باقدي متوسط و پوستي تيره توجه دانش آموزان و معلمان را به خود جلب نموده است . او در کلاس داراي رفتارهاي بي شماري از جمله خشونت، پرخاشگري و ضعف درسي بود و نسبت به انجام مسوليتهاي محول شده به او بي توجه و سهل انگار بود . در کلاس نيز ايجاد بي نظمي مي نمود و با اين رفتار خود توجه ديگران جلب مي نمود و بيشتر اوقات بدون دليل قانع کننده کلاس درس را ترک مي نمود و طي چند بار دعوت از اولياي وي براي حل مشکل او به نتيجه اي نرسيديم و اولياء به مدرسه مراجعت ننمودند در ابتدا نيز از طرح مشکل خود خودداري مي نمود و سکوت کرد.

با توجه به مشکلات موجود درصدد رسيدگي به مشکل او براي رسيدن به هدف مطلوب که همانا تغيير رفتار در اوست برآمديم .

نتيجه گيري

اقدامات انجام شده در رابطه با تغيير رفتار در دانش آموز پروين موثر واقع شده و او داراي صفات مثبتي از جمله صفات زير شده است:

-        ايجاد اعتماد به نفس

-         ايجاد روابط حسنه با دوستان و تغيير اخلاق و رفتار در برخورد با همسالان

-         ايجاد روحيه ي مسئوليت پذيري

-         پيشرفت تحصيلي

-         همانند ساير دانش آموزان مقررات کلاس را رعايت مي کند

-         قبول کردن راهنمايي ديگران و به کار بستن آن

-         عدم مخالفت با عقايد و نظرات ديگران

-         شرکت در گروه و انجام کارهاي گروهي

-         در صورت اشتباه احساس ندامت و پشيماني مي کند و درصدد جبران بر مي آيد

-         به علت ارتباط مناسب با خانواده فضاي صميمي تري بين دانش آموز و خانواده بوجود مي آيد.

به نام خدا

موضوع : چگونه مي توانيم دانش آموزان و معلمان را به انجام فرايض ديني ترغيب کنيم.   

محقق : نسرين احمدي- فريده رحيمي- ناهيد محمديان- 86

مقدمه

از ديدگاه اسلام انسان موجودي اجتماعي و تربيت پذير است که رشد و تعالي وي در متن جامعه صورت مي گيرد از اين رو توصيه هاي اخلاقي و تربيتي خاصي براي ظهور استعدادها و توانايي هاي انسان ارائه کرده است.

بيان مساله

ما در مدرسه اي انجام وظيفه مي کنيم که هم اولياء و هم دانش آموزان از نظر فرهنگي در سطح متوسط به پايين مي باشند و انجام بسياري از فرايض ديني توسط آنها انجام نمي شود و يا اينکه اشتباهات فراواني از نظر عملکرد در آن ديده مي شود به همين سبب با توجه به اينکه ما سال هايي ازدوران خدمتي خود را در اين آموزشگاه سپري نموده ايم به اين فکر افتاديم در پي راه حل هايي جهت ارتقاء سطح آگاهي دانش آموزان معلمان و اولياء در زمينه ديني شويم. مهم ترين مسئله اي که ما با آن برخورد داشته ايم اين است که چه تمهيدات و کارهايي مي توان انجام داد تا دانش آموزان بتوانند با قرآن، مطالب قرآني و انجام امور ديني الفت و انس بيشتري پيدا کنند و حداقل بتوانند در حدي که از آنان انتظار مي رود قرآن را بخوانند و آن را در زندگي روزمره خود به کارگيرند و سرلوحه زندگي خود قرار دهند.

نتيجه گيري

در پايان و در آخرين مرحله از انجام پژوهش ، گزارش نهايي مي توان در رابطه با اين پژوهش ذکر نمود اين است با توجه به اينکه اين آموزشگاه در نقاط حاشيه سطح شهر قرار دارد و بيشتر اولياء و خانواده ها از نظر مسائل ديني و انجام فرايض در سطح نسبتا پائيني قرار دارند و از آنجا که دانش آموزان اين آموزشگاه در متن اين خانواده ها پرورش يافته اند لازم ديديم آنچه از دست ما بر مي آيد براي ارتقاء سطح کيفي آموزه هاي ديني در آموزشگاه انجام دهيم.

با توجه به جمع بندي مطالب ذکر شده و تغيير رفتار موجود چه در همکاران، اولياء و دانش آموزان در جهت مثبت به اين نتيجه رسيديم که اين کلاسها را در سال آينده نيز برگزار نمائيم.

نگاهي به نقش والدين در موفقيت‌هاي تحصيلي و رفتاري فرزندان

نگاهي به نقش والدين در موفقيت‌هاي تحصيلي و رفتاري فرزندان(1)
نقش و جايگاه مدرسه به‌عنوان مهمترين شاخص جهت آموزش و پرورش و موفقيت دانش‌آموزان انکار ناپذير و حياتي است. اما نمي‌توان جايگاه والدين و ضرورت مشارکت آنها در آموزش و پرورش و موفقيت کودکان را نيز ناديده گرفت؛ نقشي حياتي و تأثير‌گذار که بي‌شک بدون مشارکت والدين بخشي از اهداف آموزشي و پرورشي ناکام مانده و کودکان نيمي از آموزش‌هاي لازم را دريافت نمي‌کنند.
پژوهشگران دپارتمان آموزش و علوم تربيتي دانشگاه ميشيگان و دپارتمان آموزش و علوم تربيتي دانشگاه جان‌هاپکينز، مواردي را به عنوان نکات کليدي براي برقراري ارتباط بيشتر و بهتر والدين و اولياي مدرسه و والدين و کودکان ارائه کرده‌اند که با آنها آشنا مي‌شويم.
پژوهش‌ها نشان مي‌دهد دانش‌آموزان 70درصد از زمان مفيد خود را خارج از منزل و عمدتاً در مدرسه و يا در مراکز آموزشي- تفريحي مي‌گذرانند که اين رقم خود به تنهايي گوياي اهميت برنامه‌ريزي درست براي آموزش و پرورش دانش‌آموزان است.
يکي از نکاتي که بسياري از پژوهشگران علوم تربيتي بر آن اتّفاق نظر دارند، آموزش بر مبناي برنامه‌ريزي صحيح و از سنّ پايين است. از طرفي بخش عمده‌اي از آموزش نيز در منزل به اجرا در مي‌آيد؛ به عبارتي والدين خواسته يا ناخواسته تکميل کننده و يا مختل کننده آموزش‌هاي ارائه شده در مدرسه هستند، بنابراين والدين نيز به همان اندازه و يا شايد در مواردي بيشتر از اولياء مدرسه در آموزش و پرورش کودکان دخيل هستند و اين يکي از دلايل و لزوم تسلّط والدين بر مسائل درسي و لزوم ارتباط مستمر آنها با مدرسه فرزندشان است.
حضور والدين
قريب به اتفاق پژوهشگران بر اين باورند که والدين نقش مهمي در روند فراگيري و آموزش و پرورش دانش‌آموزان داشته و ارتباط آنها با اولياء مدرسه يکي از واجبات امر آموزش است، بنابراين معتقدند که:
1- عدم حضور والدين و ارتباط مستمر آنها با اولياء مدرسه يکي از بزرگترين معضلات آموزشي و موثر‌ترين عامل جهت ايجاد اختلال در روند آموزش است.

2- پژوهش‌ها نشان مي‌دهد ارتباط مستمر اولياء دانش‌آموزان با اولياء مدرسه اثرات مثبتي به اين شرح به‌‌دنبال دارد:
الف/افزايش موفقيّت تحصيلي دانش آموزان با کسب نمرات بالا، موفقيت در آزمون‌هاي مختلف به ويژه آزمون‌هاي سنجش هوش و استعداد تحصيلي و در نهايت رشد و بالندگي شخصيّتي دانش‌آموز.
ب/علاقه به درس و مدرسه و توجّه دقيق به مسائل آموزشي- تربيتي از سوي دانش‌آموز.
ج/افزايش چشمگير انگيزه دانش‌آموز براي فراگيري مباحث درسي و به‌دنبال آن کاهش خطر ترک تحصيل دانش آموز.
د/کاهش چشمگير امکان روي آوردن دانش‌آموز به مواد مخدر، سيگار، قرص‌هاي روان گردان و ... در سن بلوغ و پس از آن.
ه/تعادل رفتار کودک و جلوگيري از بروز رفتارهاي نابهنجار به ويژه بيش فعّالي در کودکان.
3- تحصيلات بالاي والدين موفقيت کودک را تادو برابر افزايش مي‌دهد: که اگر تحصيلات بالاي والدين با ارتقاء سطح اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي همراه شود (که معمولاً نيز اين طور هست) احتمال موفقيت کودک تاده برابر افزايش مي‌يابد.
4- به هر ميزان والدين روي مسئله آموزش و پرورش فرزندشان حساسيّت بيشتري داشته باشند-حساسيّت به جا و منطقي- به همان ميزان فرزند موفّق‌تري خواهند داشت.
5- ارتباط والدين با اولياء مدرسه بايد ارتباط مستمر و دوستانه باشد. اين ارتباط بايد در همه سطوح شامل تصميم‌گيري در مسائل آموزشي- پرورشي، مشارکت‌هاي اقتصادي، فرهنگي و... جلوه‌گر شود. به عبارتي ارتباط اولياء با مدرسه بايد در حدي باشد که کودک واقعاً مدرسه را خانه دوم خود دانسته و در مدرسه احساس اطمينان و آرامش کند.
6- توقع و انتظار والدين بايد به‌طور صحيح، کامل و واضح با کودک در ميان گذاشته شود تا کودک بر همان اساس، حرکت کند.
7 - والدين دانش آموزان موفق همواره برنامه‌ريزي دقيقي دارند، برنامه‌اي که روي اجراي آن نيز تأکيد دارند. اما والدين کودکان ناموفق يا برنامه‌ريزي صحيحي ندارند و يا اين که اصراري بر اجراي برنامه‌ها نداشته و خود نيز دچار سهل‌انگاري هستند. بنابراين براي موفقيّت تحصيلي دانش‌آموزان بايد اوّلاًبا برنامه‌ريزي صحيح، هدف‌ها را مشخص کرد و ثانياً روي اجراي دقيق و کامل برنامه‌ها تاکيد کرد.
ادامه دارد.....
نويسنده:مهتاب صفرزاده خسروشاهي
منبع:اين مقاله با بهره‌گيري از مطالب پايگاه اطلاع‌رساني دپارتمان آموزش و علوم تربيتي دانشگاه ميشيگان تهيه شده است

به زبان آوردن کلمه «انضباط»، در بسياري از افراد حالت انقباض ايجاد مي‌کند زيرا براي بسياري، انضباط يعني کتک‌خوردن، در اتاق حبس شدن و مورد ناسزا قرار گرفتن.
متأسفانه اغلب ما انضباط را با تنبيه اشتباه مي‌گيريم؛ با وجود اينکه اين کلمات، معاني کاملاً متفاوتي دارند. اگر چه يک روش کامل و معين براي منضبط کردن بچه‌ها وجود ندارد و فقط آنچه ما مي‌‌توانيم انجام دهيم اين است که خودمان را به رويکرد مثبتي در ارتباط با انضباط متعهد سازيم؛ رويکردي که دربرگيرنده احترام، انتظارات روشن، محدوديت‌ها و پيام‌هاي منطقي و اختيار باشد.

_:"به کجا چنین شتابان؟"
گون از نسیم پرسید
_:"دل من گرفته زین جا
هوس سفر نداری
ز غبار این بیابان؟"
_:"همه ارزویم اما...
چه کنم که بسته پایم..."
_:"به کجا چنین شتابان؟"
_:"به هر ان کجا که باشد؛
بجز این سرا. سرایم"
_:"سفرت بخیر اما...
تو و دوستی؛خدا را
چو از این کویر وحشت
...به سلامتی گذشتی؛
به شکوفه ها به باران؛
..............برسان سلام مارا"

مقدمه

در جامعه ما هنوز هم مراجعه به روان پزشك چندان پذيرفته نيست. علاوه بر آن، بسياري از مردم مشكلات رواني خود را كتمان مي كنند يا حتي از آنها بي خبر هستند.

تا كنون چندبار با كساني برخورد كرده ايد كه مرتب از بيماري هاي خود سخن مي گويند، در حالي كه جسما هيچ مشكلي ندارند، يا افرادي را مي شناسيد كه، به قول خودشان مدام دلشوره دارند و آن را امري عادي مي پندارند در حالي كه هم خود هم اطرافيانشان رنج مي كشند، يا كساني كه  از تنها ماندن حتي براي ساعتي عاجز هستند يا، برعكس، طاقت جمع را ندارند.

یکی از عمومی ترین نیازهای نوجوان کسب استقلال از افراد خانواده و دیگران است. مطالعات نشان داده که اضطراب در کسانی بیشتر دیده می شود که دچار ناامنی شدید، عدم اعتماد به نفس، وابستگی ناسالم به والدین بخصوص مادر هستند. کسب استقلال در بسیاری از نوجوانان اضطراب ایجاد می کند. از جمله حالاتی که در زمینه مستقل شدن دیده می شود، تضاد و دوگانگی است، یعنی نوجوان در حالیکه می خواهد و می داند که باید مستقل شود از استقلال نیز می ترسد. برای جلوگیری از این دوگانگی والدین باید وضعیتی فراهم آورند تا نوجوان با بدست آوردن اعتماد بنفس، امنیت روانی و جرات تجربه کردن، بتدریج درصدد کسب استقلال برآیند. یکی از دلایل اساسی در اضطراب ناشی از مستقل شدن، عدم آگاهی از وضعیتی است که نوجوان بعد از مستقل شدن پیدا خواهد کرد. به نوجوان باید مسئولیت و فرصت داد که در بسیاری از امور مربوط به خود اظهار عقیده کنند و تصمیم بگیرد، ولو اینکه اشتباه کند و نباید نوجوانان را به خاطر اشتباهاتشان مورد تنبیه یا تحقیر قرار داد بلکه باید به آنها این فلسفه را آموخت که زندگی سراسر تلاش و مبارزه است و آنها می توانند از خطاهای خود درسهای مفید بیاموزند. در نیاز نوجوانان به کسب استقلال تفاوتهای فردی وجود دارد به همین دلیل نباید آنها را مقایسه ملامت آمیز کرد زیرا گاهی باعث دلسردی، احساس نا امنی و اضطراب می شود.

سنندج در یک نگاه

شمیم غمیان کلاس چهارم خانم تنظیفی

*****

به استناد گفته مورخین، قلعه سنه دژ (سنندج ) را سلیمان خان اردلان والی كردستان در زمان شاه صفی ـ 1052 هـ .ق )‌آباد ساخت و كلمه غم ها را كه به حساب ابجد 1046 می شود ماده تاریخ آن قرار داد. هیچیك از جغرافی نویسان اسلامی این شهر را به این اسم در آثار خود ذكر نكرده اند در برخی از كتب می خوانیم سنه دژ در سالهای 488 قبل از میلاد مسیح موجودیت و رسمیت داشته است و در آن سالها آرتوباران پسر داریوش هخامنشی استاندار آذر بایجان، طغیان كرده و چون شكست خورد به سنه دژ در كردستان گریخت و در قلعه آن مكان رفته و تحصن كرد سین دژ در زبان پهلوی هخامنشی یكی از اسامی آفتاب بود آریان مورخ معروف راجع به سین دژ می گوید قلعه ای بود واقع در یك دشت محاط از كوه و ایرانیان عقیده داشتند كه آن قلعه را (دا-آه-وه) ساخته استدا آه وه كلمه ای است كه در زبان فارسی امروزی به دیو تبدیل شده است و این بدان معنی بود كه معتقد بودن دیواره های قلعه چنان محكمند كه انگار آنرا بشر نساخته است البته آریان به این روایت خرافی اعتقاد نداشته و اعلام كرده است كه سین دژ بدست ((اشتو ویگو)) پادشاه معروف قوم ماد ساخته شده است كه در ساخت آن از اسیران آشوری استفاده كرده است سینه دژ را سینه كوه و سانان دژ یعنی قله امیران و قلعه عقاب نیز معنی كرده اند بیشتر مورخان نام سنندج را سینه دژ می دانند كه نشان از حصاری محكم بر قلعه ایكه در محل سنه دارد همچنین احتمال دارد كه سنندج از تركیبسنان دچ بوجود آمده باشد كه به معنای دژ سخت چون سنان یا سندان آهنگری است و یا به تعبیر دیگر،سانا دژ یعنی دژ سلاطین دلایل تاریخی روشن می سازد كه هر زمان حكومت مركزی تضعیف شده است با شجاعت و دلاوری بیش از حدی به حفظ حدود و ثغور خود پرداخته و هیچگاه ننگ اسارت را نپذیرفته اند در گذشته بجای شهر فعلی شهری بنام ((سیر)) وجود داشت كه این كلمه در فارسی به معنای ((سی سر)) استمجاور سی سر،محلی بود به نام صد خانیه(صد خانه) كه احتمالاً به مرور زمان این نام به سنه تغییر یافته است سنندج مدت چهار قرن تحت حكومت موروثی خاندان اردلان بود كه نسبت خود را به ساسانیان می رساندند كریم خان زند در سال 1146هـ ق سنندج را ویران كرد و پس از یك دوره هرج و مرج،خسرو خان اردلان در سنندج مستقر شد آقا محمد خان نیز به پاس خدمات وی سنقر را نیز ضمیمه قلمرو او كرداز سال 1214تا 1240 هـ ق امان الله خان پسر خسرو خان در سنندج حكومت كرد كه در این مدت اصلاحات زیادی برای آبادانی و عمران شهر سنندج بعمل آمددر حكومت رضا قلی خان اردلان بین اعضای این خانواده اختلافاتی بوجود آمد و پس از یك سلسله كشمكشها،سرانجام امان الله خان برادر رضا قلی خان به حكومت رسید و در حقیقت این شخص آخرین والی موروثی سنندج بود كه از سال 1265 تا 1284 هـ ق حكومت كرد درسال 1284 هجری قمری دولت مركزی،حاج میرزا معتمد الدوله عموی ناصر الدین شاه را به حكومت كردستان منصوب كرد كه تا سال 1291 هـ ق در آنجا حكمرانی كرد در حال حاضر سنندج مركز استان است و یكی از شهرهای زیبای استان كردستان و غرب كشور محسوب می شود.

سنندج‌ مركز این‌ شهرستان‌ و استان‌ كردستان‌ است‌ كه‌ در فاصله‌ 520 كیلومتری‌ جنوبی‌ غربی‌ تهران‌ در مسیر آسفالته‌ میاندوآب‌ ـ كرمانشاه‌ و زنجان‌ ـ كرمانشاه‌ قرار دارد. به‌ دلیل‌ كوهستانی‌ بودن‌ منطقه‌ كردستان‌، شهر سنندج‌ كه‌ دارای‌ دشت‌، قشلاق‌ و رودخانه‌ است‌، همشه‌ عامل‌ جذب‌ عشایر كوچ‌روی‌ كرد بوده‌ است‌.

این‌ شهرستان‌ دارای‌ شهر دیگری‌ به‌ نام‌ «شویشه‌» است‌ و جمعیت‌ آن‌ طبق‌ برآورد سال‌ 1379، 388138 نفلر بوده‌ است‌.

وجه‌ تسمیه‌ شهر سنندج (سنه‌ یا سنه‌ دژ) كه‌ از شهرهای‌ كهن‌ و مقدس‌ است‌ به‌ آیین‌ مهر و زردشت‌ د این‌ بخش‌ ایران‌ باز می‌گردد. ارتباط‌ این‌ شهر و نواحی‌ مجاور آن‌ با اساطیر پهلوانی‌ آریایی‌ از اهمیت‌ و قدمت‌ این‌ شهر حكایت‌ می‌كند. این‌ شهر در قدیم‌ روی‌ تپه‌ بزرگی‌ در كنار رودخانه‌ قشلاق‌ به‌ نام‌ «پیالكه‌ توش‌ نوذر» قرار داشته‌. قلعه‌ حسن‌آباد كه‌ دژی‌ ساسانی‌ بود، نزدیك‌ این‌ شهر واقع‌ بود و هماره‌ به‌ عنوان‌ پادگانی‌ برای‌ حمایت‌ از این‌ شعر عمل‌ می‌كرد.

شهر كهن‌ «سنه‌دژ» احتمالاً در اثر زلزله‌ و هجوم‌ مغول‌ ویران‌ شد و تا زمان‌ صفوی‌ به‌ صورت‌ دهكده‌ای‌ به‌ حیات‌ خود ادامه‌ داد. مركز حكومتی‌ این‌ شهر پس‌ از ویرانی‌، به‌ قلعه‌ حسن‌آباد منتقل‌ شد. شهر جدید سنندج‌ در دوره‌ صفوی‌ و در روزگار شاه‌صفی‌ در سال‌ 1046 ه . ق‌ توسط‌ «سلیمان‌خان‌ اردلان‌» پایه‌ گذاری‌ شد.

سلیمان‌ خان‌ مركز حكومت‌ را از قلعه‌های‌ حسن‌ آباد و پلنگان‌ به‌ شهر سنه‌ منتقل‌ و اقدام‌ به‌ آباد ساختن‌ آن‌ نمود. وی‌ قلعه‌ حكومتی‌ را با استحكام‌ تمام‌ در بالای‌ تپه‌ای‌ بنا نهاد و عمارات‌، حمام‌، مسجد و بازار را در خارج‌ و اطراف‌ قلعه‌ ساخت‌. او با احداث‌ یك‌ رشته‌ قنات‌ در دشت‌ «سرنووی‌» در فاصله هزار قدیمی‌ شهر كه‌ در سال‌ 1309 ه . ق‌ در اثر توسعه‌ شهر داخل‌ محدوده‌ شهر شده‌ بود آب‌ را به‌ داخل‌ شهر و میان‌ قلعه‌ هدایت‌ كرد.

گسترش‌ شهر مربوط‌ به‌ زمان‌ «امان‌الله‌ خان‌ اردلان‌» است‌. او قلعه‌ حكومتی‌ را توسعه‌ دادو چندین‌ تالار و عمارت‌ در آنجا ساخ‌ و در فاصله‌ سال‌های‌ 30ـ1220 ه . ق‌ با احداث‌ عمارت‌های‌، بازار، كاروان‌سرا و مسجد از جمله‌ مسجد معروف‌ به‌ «دالاحسان‌» در میان‌ شهر به‌ توسعه‌ شهر پرداخت‌. همچنین‌ در سال‌ 1222 ه . ق‌ باغ‌ و عمارت‌ خسروآباد را توسعه‌ بخشید.

گفتنی‌ است‌ سنندج‌ به‌ لحاظ‌ موقعیت‌ جغرافییایی‌ و ف‌7عالیت‌های‌ شهرسازی‌ عصر صفوی‌ و قاجار، از بافت‌ شهری‌ سنتی‌ با ارزشی‌ برخوردار است‌ كه‌ بناهای‌ مسكونی‌ و عام‌المنفعه‌ متعددی‌ مانند حمام‌، مساجد، بازار و تكیه‌ در آن‌ باقی‌ مانده‌ است‌.

مراكز دیدنی‌ 

بافت‌ قدیمی‌ شهر سنندج‌، مسجد دارالاحسان‌، مسجد دارالامان‌ (مسجد والی‌)، بازار قدیمی‌ و بازار سرتپوله‌، مسجد رشید قلعه‌ بیگی‌، مسجد میرزا فرج‌الله‌، قرآن‌ نگل‌ در مسجد روستای‌ نگل‌، مسجد وزیر، مسجد خورشید لقاخانم‌، مسجد وكیل‌، مسجد و تكیه‌ عبدالله‌ بیگ‌، مسجد ملااحمد قیامتی‌، مسجد آویهنگ‌، كلیسای‌ سنندج‌، امامزاده‌ پیر عمر، امامزاده‌ هاجر خاتون‌ امامزاده‌ طاقه‌ گوره‌، مقبره‌ شرف‌الملك‌، بقعه‌ شیخ‌نجم‌الدین‌، پل‌ قشلاق‌، حمام‌ پاشاخان‌، حمام‌ خان‌، حمام‌ دوخزینه‌، حمام‌ شیشه‌، حمام‌ صلاحی‌، حمام‌ عبدالخالق‌، حمام‌ وكیل‌ الملك‌، عمارت‌ آصف‌ دیوان‌، عمارت‌ و باغ‌ آیت‌الله‌ مردوخ‌، عمارت‌ امجدالاشراف‌، عمارت‌ سرهنگ‌ آزموده‌ اردلان‌، مجموعه‌ عمارت‌ شیخ‌ محمدباقر غیاثی‌، خانه‌ گله‌داری‌، خانه‌ مجتهدی‌، عمارت‌ مشیر دیوان‌، خانه‌ معمارباشی‌، عمارت‌ ملالطف‌الله‌ شیخ‌الاسلام‌، عمارت‌ ملك‌التجار، عمارت‌ وكیل‌ الملك‌، عمارت‌ خسروآباد، ساختمان‌ شهرداری‌، باغ‌ امیریه‌، باغ‌ امانیه‌، آبیدر، موزه‌ سنندج‌ و موزه‌ تاریخ‌ طبیعی‌

مسجد جامع سنندج 

این مسجد در ضلع شمالی خیابان امام خمینی قرار دارد . بر اساس مدارك موجود زمان احداث این مسجد مربوط به دوره قاجار بوده و به دستور امان الله خان والی كردستان در سال 1228 هجری قمری ساخته شده است . این مسجد دو ایوانی است با یك حیاط مركزی كه در پیرامون آن 12 حجره برای طالب علوم دینی ساخته شده است . مسجد دارای شبستانی بزرگ با 24 ستون است و اطراف شبستان و سر ستون ها با دو سوم كلام الله مجیدمزین شده است . برای تئین دیوارهای مسجد از كاشی های هفت رنگ استفاده شده و در ازاره های آن سنگ مرمر به كار رفته است .

مجموعه پارك تفریحی آبیدر 

این مجموعه در غرب سنندج و در انتهای خیابان ابیدر بر دامنه كوه آبیدر قرار گرفته است . شهر سنندج از فراز این پارك چشم انداز بسیار زیبائی دارد . چندین باغ و چشمه طبیعی در این پارك وجود دارد . یكی از بزرگ ترین باغ های این مجموعه باغ امیریه می باشد كه بزرگ ترین سینمای رو باز (تابستانه) كشور در این باغ جای گرفته است . این مجموعه از قدیم الایام تفریحگاه مردم سنندج بوده و كوه آبیدر دارای محبوبیت خاصی میان مردم است .

بازار سنندج 

این بازار در دو طرف خیابان انقلاب قرار گرفته و در سال 1046 ه. ق همزمان با مركزیت شهر سنندج به عنوان مركز حكومت اردلان ها ساخته شده است . پلان این بازار به صورت مستطیل بزرگی است كه در اثر خیابان كشی دوران حكومت پهلوی به دو بخش تقسیم شده و بخش شمالی آن بازار سنندجی است و بخش جنوبی آن بازار آصف نام گرفته است . با وجود مراكز خرید جدید این بازار همچنان موقعیت و ارزش خود را ا لحاظ تجاری حفظ نموده است .

خانه كرد (عمارت آصف) 

خانه كرد موزه مردم شناسی مناطق كردنشین و بزرگترین موزه مردم شناسی مربوط به یك قوم در كشور ایران است . این موزه در خیابان امام خمینی (ره) شهر سنندج واقع شده است . این موزه در عمارت آصف دایر گردیده و این عمارت یكی از بزرگترین عمارت های اعیانی شهر سنندج است كه دارای ارزش های ویژه معماری از لحاظ آجر كاری و گچبری واروسی سازی است و حمام آن زیباترین حمام خصوصی در بین حمام های سنندج می باشد . بنای اولیه این عمارت در دوره صفویه بوده و در دوره های قاجار و پهلوی تكمیل شده است .

موزه سنندج 

این موزه در خیابان امام كوچه حبیبی و در بخش برونی عمارت ملالطف اله شیخ الاسلام قرار دارد و در آن آثار و اشیاء تاریخی كشف شده از استان و سایر نقاط ایرا ن به نمایش گذاشته شده است . اروسی موزه سنندج یكی ا نمونه های بی نظیر هنر اروسی سازی و كار استادكاران سنندجی می باشد . عمارت ملالطف اله از بناهای باقی مانده دورة قاجار است .

عمارت خسرو آباد 

این عمارت در بلوار خسرو آباد (شبلی) قرار دارد . این عمارت در نوع خود بی نظیر و مركز حكومت اردلان به ویژه خسروخان اردلان بوده است . مجموعه عمارت و باغ آن افزون بر دو بخش اصلی یعنی قصر سلطنتی با ورودی ستون دار در بخش غربی و ساختمان شرقی با غلام گردش ها و ایوان ستون دار مشرف بر صحن عمارت و فضای بیرونی بنا دارای فضاهای دیگری چون حمام ، اتاق قاپچیان و خدمتكاران است . تزئینات معماری این بنا شامل گچبری ، آجركاری ، اروسی های زیبا و حوض چلیپا شكل داخل عمارت است .

عمارت وكیل 

این مجموعه بزرگ در خیابان كشاورز واقع شده است و شامل سه حیاط با عمارت های مربوطه و یك حمام خصوصی در داخل مجموعه و یك حمام عمومی در خارج آن است . بخش اصلی عمارت وكیل در دوران زندیه ساخته شده و بخش های دیگر متعلق به دوره قاجار است . مجموعه دارای تزئیناتی چون آجركاری های زیبا و اروسی های پركار است و حیاط مركزی دارای سقف شیروانی با طرح كلاه فرنگی است .

عمات مشیر دیوان 

این عمارت در خیابان شهدا قرار دارد و شامل هفت حیاط با فضاهای مرتبط است و یك حمام خصوصی در داخل مجموعه دارد . هر یك از حیاط ها نیز دارای آبنما می باشند . عمارت توسط میرزا یوسف مشیردیوان در دوره قاجار ساخته شده است و زیباترین ایوان با طرح كلاه فرنگ در سنندج متعلق به این بنا است . در این عمارت نیز اروسی های پركار ، تزئینات آجری ، كاربندی ها و گچبری جهت تزئین استفاده شده است .

حمام خان 

این حمام در ضلع شمالی بازار قدیم سنندج در خیابان انقلاب واقع شده است . تزئینات داخل حمام و نقوش موجود بر روی دیوار آن در نوع خود بی نظیر و جالب می باشد . حمام در سال 1220 هجری قمری به دستور امان الله خان اردلان ساخته شده و در بین حمام های باقی مانده از گذشته بزرگ ترین و زیباترین حمام شهر است .

امام زاده هاجر خاتون 

این امام زاده در خیابان صلاح الدین ایوبی در محله قدیمی سرتپوله سنندج واقع است . بر اساس روایات موجود این امام زاده شریفه ، خواهر امام رضا (ع) است كه در سفر آن بزرگوار به خراسان در كردستان رحلت نمود و در این مكان به خاك سپرده شده است . در مجاور این امام زاده مسجد و آرامگاه مشایخ و بزرگان سنندج نیز قرار دارد .

امام زاده پیر عمر 

این امام زاده در ضلع جنوبی خیابان امام خمینی واقع شده و تاریخ ساخت آن سال 1046 ه.ق می باشد . امام زاده پیر عمر را پسر بلافصل حضرت علی (ع) می دانند . بنای آرامگاه شامل تزئینات آجری گچبری و اروسی های زیبا است . قسمت های عمده ای از بنا به علت فرسودگی در سال های 1372 تا 74 ه.ش بازسازی شده است .

امام زاده پیر محمد 

این بقعه در میدان نبوت سنندج در بالای تپه ای كه قبرستان قدیمی شهر واقع شده است قرار دارد . این بنا محل دفن امام زاده محمد بن یحیی مشهور به پیر محمد است .

قرآن نگل 

در 65 كیلومتری غرب سنندج در مسیر جاده سنندج – مریوان ، در داخل مسجد روستای نگل قرآنی خطی از دوران گذشته وجود دارد كه بنا بر اعتقادات مردم یكی از چهار قرآن خطی است كه در زمان خلفه سوم به رشته تحریر در امده و به چهار اقلیم دنیا فرستاده شده است . خط قرآن كوفی و دارای نقطه و اعراب و در قسمتی از شماره آیات طلاكاری شده و مزین به نقوش گیاهی می باشد . این قرآن در بین مردم جایگاه والایی دارد و همه روزه عده كثیری از نقاط دور دست برای زیارت قرآن به این روستا می آیند .

مراسم عرفانی 

از دیگر جاذبه های شهر سنندج مراسم عرفانی دراویش می باشد كه به صورت هفتگی در برخی تكایای آن اجرا می گردد و گردشگران بسیاری از این مراسم دیدن می نمایند .
در استان كردستان دو فرقه عمده تصوف وجود دارد :

§                 طریقه قادریه: پیروان این طریقه مریدان شیخ عبدالقادر گیلانی هستند كه درك حقیقت و وصول به حق را در قیل و قال می دانند و در حالت سماع دف زنان به عالم جذبه می روند و هر بیننده ای ر شیدای خود می كنند .

§                 طریقه نقشبندی: موسس این طریقت خواجه بزرگ مولانا بهاءالدین محمد نقشبند بخارایی است و پیروان او وصول به حق را در تفكر و سكوت می دانند .

صنایع دستی 

صنایع دستی ه از جاذبه های مهم سنندج است و انواع قالی و قالیچه ، گلیم ، تخته نرد و شطرنج سنندج شهرت و اعتبار جهانی دارد .

دریاچه سد قشلاق 

در فاصله 20كیلومتری شمال سنندج در مسیر جاده سقز بر روی رودخانه قشلاق سد مخزنی قشلاق احداث شده است . دریاچه پشت این سد 11 كیلومتر طول دارد و وسعتی معادل 934 هكتار را در بر می گیرد . این دریاچه محل مناسبی برای ورزش های آبی می باشد و جزو جاذبه های طبیعی سنندج به شمار می رود .

قلل مرتفع 

به علت كوهستانی بودن منطقه و امنیت حاكم بر آنها هر ساله تعداد بسیاری از كوهنوردان به قلل مشهور و مرتفع سنندج صعود می نمایند .

مهم ترین قلل این شهرستان عبارتند از : آبیدر سلطان سراج الدین ، آوالان در جنوب سنندج شاه نشین در ژاوه رود ، كوه كوچك در جنوب غربی و كوه چرخ لان در جنوب غربی سنندج .

شمیم غمیان