دوره های ضمن خدمت کوتاه مدت - تحقیقات -نظام پذیرش -

عنوان تحقیق : تأثیر کامپیوتر بر آموزش زبان فارسی

      

                                             

عنوان تحقیق : تأثیر کامپیوتر بر آموزش زبان فارسی

 

 

 

تهیه و تدوین : محمد رحیمی

 

دبیر زبان و ادبیات فارسی

دبیرستان انقلاب اسلامی

 نیم سال اول سال تحصیلی  87 - 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست :

چکیده ی تحقیق

بخش اول :

 مقدمه

مسئله

اهداف

فرضیه

جامعه­ی آماری

تعاریف عملیاتی

بخش دوم :

روش­های تدریس

الگوهای ارائه­ توضیح ، همیاری

پیش سازمان­دهنده

دریافت مفهوم

تفکر استقرایی و ...

بخش سوم:

روش جمع آوری  اطلاعات

عنوان ، اهداف و طرح درس

بخش چهارم  :

یافته­های پژوهش

ارزشیابی­ها

نمون آزمون­ها

 بحث ، نتایج و مشاهدات

بحث درباره یافته

محدودیت ها

پیشنهادها و کاربرد ها

نتیجه گیری

منابع و مآخذ

پیوست ها

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده :

در این تحقیق تاثیر استفاده از برنامه های رایانه ای در آموزش زبان  فارسی برروی  دو گروه انتخاب شده  یک گروه به عنوان گروه شاهد و گروه دیگر به عنوان گروه آزمایش  در مدت یک ماه مورد  بررسی  قرار گرفت در این مدت رفتار دانش آموزان مورد مشاهده و بررسی قرار گرفت و طبق مشاهدات و نمرات به دست آمده از آزمونها ی به عمل آمده اختلاف چشمگیری در نمرات و رفتار دانش آموزان دو گروه مشاهده شد.

میزان یادگیری و یادآوری گروه آزمایش بیش تر از گروه گواه بود . دانش آموزان  گروه آزمایش از این وضعیت احساس رضایت بیشتری داشتند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش اول

مقدمه و بیان مسئله

در عصر حاضر تاثیر مثبت استفاده از رسانه ها و در راس آنها رایانه بر کسی پوشیده نیست و بر این مبنا در آموزش زبان فارسی استفاده از چند رسانه ای ها می تواند نقش بسزایی داشته باشد زیرا به سبب امکانات متنوعی که استفاده از چند رسانه ای ها در این زمینه در اختیار ما می گذارد می تواند در افزایش میزان یادگیری و همچنین یاد آوری مثمر ثمر باشد.

با توجه به ماهیت زبان به عنوان یک پدیده ذهنی و مجرد و در نظر گرفتن سطح رشد ویژگی های کودکان و همچنین خواص آموزش  که هر کدام داری پیچیدگی خاص خود می باشند استفاده از چند رسانه می توان رابطه ای متقابل و در جهت رشد ایجاد نموده که در این شرایط رسانه ها نقش میانجی و کاتالیزور را برعهده دارند که هم به افزایش یادگیری و تعمیق آن وهم به یادآوری کمک شایان توجهی خواهند کرد که همیشه از نگرانی های زبان شناسان ،علمای تعلیم و تربیت و روانشناسان  بوده و هست .

ما در آموزش زبان نیاز به امکانات متنوعی جهت به نتیجه رسیدن ، داریم و چند رسانه ای ها این امکانات را یک جا و به بهترین شیوه درحالی که سازگار با سایر جنبه های پیشرفت و هماهنگ با نقشهای زبان که مهمترین آنها ارتباط است در اختیار ما قرار می دهند و ما را جهت رسیدن به هدف های عالی تر سوق می دهند  .

به همین دلیل در این  تحقیق کوشش به عمل آمده تا میزان تاثیر استفاده از رایانه در یادگیری و یاد آوری دانش آموزان در درس آموزش زبان فارسی دوره ی دبیرستان (پایه ی اول ) بررسی شود و دلیل روشن تری برای ادعای تاثیر  مثبت استفاده از رسانه  در آموزش و بخصوص آموزش زبان فارسی وجود داشته باشد .

 

اهداف:

بررسی تأثیر استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی دوره دبیرستان.

بررسی  تأثیر استفاده از برنامه های  رایانه ای  بر یادگیری و یاد آوری دستور زبان فارسی  در دانش آموزان پایه اول دبیرستان.

مسئله :

استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی در دوره دبیرستان چه تاثیری دارد ؟

آیا بین یادگیری و یادآوری دانش آموزانی  که در آموزش زبان فارسی به آنها از چند رسانه ای ها استفاده شده  در مقایسه با دانش آموزانی  که در آموزش آنها از چند رسانه ای ها استفاده نشده تفاوتی وجود دارد؟

آیا بین استفاده رایانه و یادگیری و یادآوری رابطه معنی داری وجود دارد؟

 

فرضیه :

استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی تاثیر مثبت دارد .

استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی دوره دبیرستان، یادگیری و یادآوری را افزایش می دهد.

استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی برای دبیران دبیرستان مشکلات تازه ای  را به وجود می آورد .

بین استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی و یادگیری و یادآوری رابطه معنی داری وجود دارد .

استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی نیاز به دانش آموزان دوره دیده (دوره های ویژه آموزش رایانه ) و دبیران کارآزموده با اطلاعات رایانه ای بالا دارد .

 

 

جامعه آماری :

برای تایید یا رد فرضیات بیان شده و آزمایش آنها ابتدا جامعه آماری تعیین شده که شرح زیر است :

گروه آزمایش :

دانش آموزان پایه­ی اول دبیرستان

دبیرستان انقلاب شهرستان سنندج  -  تعداد  28 نفر

میانگین نمره کلاسی درس ( زبان فارسی ) :

ارزشیابی تشخیصی : 6

ارزشیابی مستمر: 8.19

ارزشیابی یادآوری : 15.25

گروه شاهد ( گواه):

دانش آموزان پایه­ی اول دبیرستان

دبیرستان دکتر حسابی شهرستان سنندج  -   تعداد 27 نفر

میانگین نمره کلاسی درس ( زبان فارسی ) :

ارزشیابی تشخیصی : 5.75

ارزشیابی مستمر: 5.42

ارزشیابی یادآوری : 12.25

شیوه انتخاب : نمونه تصادفی خوشه ای

متغیر مستقل : استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی

متغیر وابسته : میزان یادگیری و یاد آوری

دلیل انتخاب این دو کلاس :

1.  اعلام همکاری معلمان.

2.  هم سطح بودن وضعیت نمره دانش آموزان در درس زبان فارسی پایه اول .

3.  حداقل اختلاف در نتایج پیش آزمون دو گروه .

ابزارهای و روشهای جمع آوری اطلاعات :

1. مشاهده (مستقیم و غیر مستقیم)
2. آزمون
3. مصاحبه

منابع مربوط به موضوع تحقیق

در رابطه با تاثیر استفاده از فناوری های در آموزش منابع بسیار زیادی وجود دارد اما هرچه دامنه بحث مورد آموزش محدودتر شود منابع نیز کم تر می شوند حال اگر موضوع تحقیق را که تاثیر استفاده از فناوری های جدید و به طور اختصاصی چند رسانه ای ها در آموزش زبان فارسی که به تناسب این که دامنه تحقیق محدود است منابع و تحقیقات قبلی بسیار کمتر از حد معمول و مورد انتظار است در این زمینه دلایلی که می توان فهرست وار به آنها اشاره کرد عبارتند از :

1. تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده ؛ کلی است .
2. نبود تحقیقات کافی در این زمینه .
3. کند بودن رشد استفاده از فناوری در مدارس.
4. اهمیت ندادن به آموزش زبان  فارسی در کتاب های ادبیات  قدیم.

 

تعاریف عملیاتی:

یادگیری عبارت است از تغییر نسبتا پایدار در رفتار بالقوه بر اثر تجربه که به صورت فرآیندی نظام دار و سیستماتیک که می توان آن را در رفتار دانش آموزان در صورت مساعد بودن شرایط  و معین بودن معیار و ملاک آن را مشاهده کرد.

همچنان که یادگیری دانش آموزان را از طریق رفتارشان مشاهده می کنیم با به کارگیری امکانات و روشهای مناسب می­توانیم یادگیری را افزایش دهیم  و نتیجه آن را نیز مشاهده کنیم .

امکانات و روشهایی که در فرایند آموزش و تدریس از آنها بهره می گیریم در صورت تازه بودن نسبی سبب ایجاد انگیزه برای یادگیری در فراگیران می شود. با توجه به اینکه فعالیت­هایی  که یادگیرندگان در جریان یادگیری انجام می دهند به اندازه خود یادگیری اهمیت دارد و این نکته را نباید از نظر دور بداریم که میزان یادآوری  بستگی به عمق توجه یادگیرندگان در جریان  یادگیری دارد در همین حال یادگیری معنادار بستگی به میزان دانش قبلی دارد. در کل می توان گفت : یادگیری عبارت است فرایند  سیستمی پیشینه ها و اطلاعات جدید پیشرو.

با استفاده از رسانه جدید جلب کننده توجه هست که می توانیم  پایه های یادگیری را بنیان گذاری کنیم .حال که رسانه این قدر اهمیت و تاثیر دارند لازم است که بدانیم رسانه چیست ؟ شیوه استفاده از آن چگونه است ؟ و تاثیر آن را در هر شرایطی بسنجیم و بهترین رسانه را انتخاب کنیم . قبل از اینکه رسانه را تعریف کنیم لازم به یادآوری است در هر دوره و زمانی بر اساس مقتضیات زمان و امکانات روز از رسانه ها در جریان آموزش استفاده شده است و رسانه ای که بیشترین تاثیر را در آموزش داشته اختراع صنعت چاپ توسط آقای گوتنبرگ (Gotenberg) و بعد از آن می توان به اختراع رایانه در عصر حاضر اشاره کرد تأثیر رایانه به حدی بوده که تمام افراد بشر را متحیر کرده و جای تقریبا همه ی رسانه استفاده شده ی  قبل از خود را گرفته است. بهتر است بگوییم از همه ی رسانه ها  در آن استفاده شده است که یادگیری چند حسی را ایجاد کرده است .

رسانه : واژه midia  ( ابزارها ) جمع کلمه رسانه   medium( وسیله یا واسطه ) است اصطلاحی که به طور گسترده به معنای در میان بودن یا در وسط قرار داشتن است . بنابراین می توان گفت رسانه یا وسیله ابزاری واسطه ای بین استفاده کننده و خود اطلاعات است که به تولید دریافت و جمع آوری ، دستکاری یا پخش اطلاعات می پردازد.

جریان یادگیری و آموزش باید به اهمیت و نقش زبان با توجه به دیدگاهی صاحبنظران که در این زمینه اظهار نظر نموده ازجمله افلاطون ، کمنیوس ، ژان پیاژه ، ویگوتسکی ، برونر باید توجه نمود .

در جریان یادگیری زبان علاوه بر توجه اصول یاد گیر و یاد گیری زبانی باید به اصول زبانی محض نیز توجه نمود که آگاهی و استفاده از آن در جریان آموزش زبان فارسی خالی از لطف نیست .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش دوم

روش­های تدریس

توافق مکاتب زبانشناسی و روانشناسی بر اساس خواستگاه فلسفی روش های تدریسی را به ما پیشنهاد می دهند که ما باید با توجه به شرایط و امکانات روش مناسب را انتخاب کنیم .

عمده ترین این روش ها که ما در حال حاضر برای تدریس زبان فارسی  به کار می بریم عبارتند از :

 روش الگوی توضیح که بیشتر دبیران در کلاس های درس از آن استفاده می کنند روشی است معلم محور که در آن معلم فعال است و دانش آموز منفعل ، معلم سخنرانی می کند و دانش آموز می شنود ، معلم انباشته ای از اطلاعات را که خود دارد به دانش آموزان ارائه می دهد ، دانش آموزان ساکت و بی حرکتند معلم و دانش­آموزان هر یک به کار خود می­پردازند و در کار یکدیگر دخالت نمی­ کنند.  درس بسیار کسل کننده است و تأثیر کمتری در یادگیری فراگیران دارد.

این روش را « جان دیوئی » مطرح کرد و سپس کسان دیگری آن را تکمیل کردند. همیاری یعنی با هم کارکردن و در امر آموزش به کار گروهی فراگیران برای یادگیری گفته می شود. همیاری یک الگوی منظم یادگیری است که در آن اعضای یک گروه از طریق برقراری ارتباط های مستمر مطالبی را از هم می آموزند. در این الگو فراگیران فعالانه در امر یادگیری شرکت می کنند و انگیزه ی آن­ها برای آموزش تقویت می شود.

تقسیم دانش آموزان به گروه های 4 ، 5 یا 6 نفره و هم اندیشی برای پاسخ گویی به پرسش هایی که معلم در اختیار آنان نهاده ، شکل ظاهری این روش است.

در این روش درس را توضیح نمی دهد بلکه سوالاتی را که از قبل آماده کرده است ، بین فراگیران توزیع می­کند . کار اصلی معلم در این روش ، ساختن پرسش های مناسب است.

هر یک از اعضای گروه پیش از آغاز بحث و گفتگو ، میزان اطلاعات خود را درباره ی درس جدید ارزیابی می کند. آنگاه متن درس مطالعه میشود. سپس هر دانش­آموزی به سوالاتی که در اختیار دارد پاسخ می­دهد. اعضای گروه آن قدر درباره­ی پرسش­ها بحث و گفتگو می­کنند تا به توافق برسند.

معلم می تواند از وسایل کمک آموزشی استفاده کند و گروه ها را برای یافتن پاسخ درست راهنمایی کند. در پایان نیز از دانسته ها و پاسخ  گروه ها آزمون به عمل می­آید تا میزان یادگیری آن­ها ارزیابی شود.

معلم در این روش نباید انتظار کلاسی ساکت و بی­همهمه­ را داشته باشد. شوخی ها و خنده­های گاهگاهی ، چاشنی طراوت کلاس است.   

    

اساس نظری این الگو را نظریه­ی معنی دار « آزوبل » تشکیل می­دهد.

ساخت شناختی و تغییراتی که در اثر یادگیری در آن صورت می گیرد ، زیربنای اصلی یادگیری به شمار می­رود. منظور از ساخت شناختی ، مجموعه­ی اطلاعات ، مفاهیم ، اصول و تعمیم­های سازمان یافته­یی است که فراگیران قبلا آموخته­اند.

این الگو بر ارتباط مطالب تازه با آموخته­های پیشین یاد گیرنده تأکید میکند. بدین معنی که مطالب تازه باید به نحوی با مباحث و اطلاعات قبلی موجود در ذهن فراگیر ارتباط داشته باشد تا یادگیری معنا دار شود. این الگو برای تقویت ، تثبیت و تعمیق ساخت­های شناختی فراگیران تدوین شده است. قبل از اینکه مطالب جدید عرضه گردد باید بر پایداری و روشنی اطلاعات قبلی افزوده شود.  

هر یک از رشته های علمی ساختاری از مفاهیم دارد. این مفاهیم به صورت سلسله مراتبی  سازمان دهی می­شوند. مفاهیم کلی و گسترده و مجرد در سطح بالا و مفاهیم جزئی تر و عینی­تر در سطوح پایین­تر قرار می­گیرند.

وقتی مطالب تازه وارد ساخت شناختی می­شوند ، هر یک در جایگاه مناسب خود و در زیر مطالب جامع و کلی قرار می­گیرند. اگر مطلبی با مفاهیم قبلی پیوند نداشته باشد ، یادگیری معنی دار نخواهد بود. تکیه بر آموخته های قبلی فراگیران لازم واساسی است و یادگیری تازه را تضمین می کند.

1. کنترل عوامل موثر بر یادگیری : ارتباط مطالب قبلی با تازه
2. استفاده از پیش سازمان دهنده ها : تدریس از کل به جز و از انتزاعی به عینی ، استفاده از آموخته های پیشین به عنوان مقدمه.
3. تفکیک تدریجی : سیر از کل به جز و از انتزاعی به عینی کم کم صورت گیرد و یک باره تدریس نشود.

زبان                 جمله                   نهاد و گزاره                 

                                                    اول شخص

                                 شخص           دوم شخص

                                                     سوم شخص

 

صرف فعل                                      گذشته      

 

                                زمان              حال

                                                 

                                                         آینده  

4. توافق یکپارچه : مفاهیم و مطالب تازه­ی درس باید به طور آگاهانه  و حساب شده و منطقی به دانسته­های قبلی فراگیران پیوند بخورد
5.  استفاده از انواع پیش سازماند­­ه­ها :

الف  - توضیحی  : که بر عدم آگاهی قبلی مبتنی است ، در این صورت باید مفاهیم را با مثال­های متعدد به صورتی منسجم وارد ذهن فراگیر کرد.

ب – مقایسه­ای : که بر اطلاعات قبلی فراگیر از یک موضوع با بیان وجوه اشتراک و افتراق دو مفهوم مبتنی است .

ارائه­ی  تدریس با الگوی پیش­سازمانده :

1. ارائه­ی پیش سازمانده : معلم پیش سازماندهنده را را ( که از مطالب درس کلی تر است ) ارائه می­دهد. بیان اهداف کلی ، برانگیختن اطلاعات قبلی برای فهم بهتر مفاهیم جدید.
2. ارائه­ی مفاهیم درس جدید : با استفاده از روش­های پرسش و پاسخ ، بحث و گفتگو ، سخنرانی و ...
3. تحکیم ساخت شناختی با ارائه­ی مثال : ارائهی شواهد و مثال ها برای تثبیت مفهوم تا ساخت شناختی سازمان­دهی و منسجم شود.

 

 

 

 

اساس نظری این الگو را « برونر » مطرح کرد ( 1956 ) وسپس دیگران آن را توسعه و تکمیل کردند ؛ آخرین کسی که به ارائه­ی این الگو همت گماشت « بروس جویس » و همکارنش بودند.( 1992)

راهبردهای آموزشی :  

1. تهیه­ی نمونه­ها و پرسش­ها قبل از ورود به کلاس
2. فراهم نمودن فرصت­های یادگیری برای درک مطالب با بحث و گفنگو
3. ارائه­ی نمونه­هایی بر اساس الگوی پیش سازمان دهنده که در ساخت شناختی مطالب هدفمند پردازش و شکل دهی شوند .
4. خواستن از فراگیر که با ارائه­ی نمونه­ها چه فکری به ذهنش راه یافته ؟
5. یادداشت حدس و فرضیه های خود  

مراحل تدریس در این الگو:

این الگو را دانشمندی به نام « هیلداتابا » پرورانده است. در این روش معلم ، با طرح سوالات هدفمند فراگیر را به سمت اهداف درس راهنمایی می­کند. این عمل باعث می­شود که ذهن دانش­آموز سیر از جز به کلی ( استقرا ) را دنبال کند و در پایان از مفاهیم مورد نظر آگاهی و اطمینان یابد. الگوی تفکر استقرایی با الگوی دریافت مفهوم شباهت­هایی دارد. این الگو ، آموزش تفکر خلاق در کشف مفاهیم است با تکیه بر تجارب فراگیران.

1. تکوین مفهوم :

الف. تعیین و فهرست کردن مباحث و مطالب

ب. طبقه بندی مطالب ( بیان وجوه تمایز و اشتراک )

ج. انتخاب عنوان برای مطالب طبقه­بندی شده

2. تفسیر مطالب

الف. تعیین جنبه­های برجسته­ی مطالب توسط فراگیران

ب. کشف روابط علی و معلولی

ج. استنباط و دریافت مفهوم از طرف فراگیران

3. کاربرد اصول

الف. فرضیه سازی و توضیح مطالب نا آشنا

ب. توضیح و تقویت فرضیه­های نادرست

ج. تصدیق و تأیید فرضیه­ها

1. روش واحد کار ( فردی  - گروهی )
2. روش مقایسه ای
3. روش بحث گروهی
4. روش پرسش و پاسخ
5. روش پژوهش ( فردی – گروهی )
6. روش حل مسئله
7. روش تلفیقی

در کتب درسی زبان و ادبیات  فارسی مهارت اصلی زبانی یعنی خواندن ، نوشتن ، گفتن و شنیدن باهم به کار رفته و تدریس می شوند و این خود یکی از اهداف برنامه ریزان درسی بوده و هست که چهار مهارت را با هم به کار ببرند تا یک­دیگر را تقویت نمایند و محتوا را به شکلی مناسب سازماندهی کرده اند  که یکپارچگی[1] ، تداوم[2] و پیوستگی[3] و رابطه عمودی [4] و افقی [5] بین مطالب یک کتاب و کتاب­های دیگر برقرار باشد . تا آموزش دروس که بیشتر به وسیله مهارتهای زبانی است خود این مهارت را تقویت نمایند .هر کدام از این مهارت جهت سهولت یادگیری و آموزش با توجه به وسعت و سطح گستردگی که دارند به حوزه ها و زیر حوزه های دیگر تقسیم شده اند؛ این تقسیم بندی  نسبی و صوری می باشد و نمی توان میان مهارتهای زبانی  مرز مشخصی قائل شد.

برای مثال حوزه های مهارت نوشتن به املا و انشا ( دستور زبان ، نگارش ) تقسیم می شود . که هر کدام دامنه وسیعی دارند . به هیمن دلیل در این تحقیق فقط  آموزش دستور زبان که یکی از مباحث مشکل برای دانش آموزان است بررسی شده است .

مقوله های دستوری عبارتند از جمله ، فعل ، اسم و ...  جمله که واحد اصلی ارتباط زبانی است و مجموعه ای  منطقی و نظام یافته از واژه هاست که اندیشه ها و خواست­ها و عواطف و احساس­های ما را  نشان می دهد. دستور زبان این روابط منطقی و نظام یافته را بررسی می کند  و نشان می دهد که چگونه آنچه ما می خواهیم در قالب جمله بیان کنیم در ساده ترین صورت خود ارتباطی است که میان دو امر برقرار می شود . چون این ساختار برای دانش آموز تازگی دارد و دانش قبلی او نسبت به موضوعات آن کم می باشد باید در آموزش آن ظرافت خاصی را به کار برد. معلمان باید جهت دست یابی به تجارب مفید و به سازی کار خود و دست یابی به نتایج بهتر دست به تحقیق و تفحص بزنند زیرا منابعی که در این زمینه وجود دارند بسیار محدود می باشند یا برسی های انجام گرفته از یک جنبه صورت گرفته و جنبه بین رشته ای و چند رشته ای ندارند .

 

بخش سوم

روش جمع آوری اطلاعات :

این پژوهش بعد از انتخاب دو گروه از دانش آموزان پایه­ی اول  از دو دبیرستان  به دلیل هم سطح بودن تقریبی از لحاظ درسی جهت تدریس  تعیین شدند  با توجه به محتوا و هدف های کتاب زبان فارسی اقدام به تهیه ی طرح درس گردید این اهداف راهنمای خوبی برای مقایسه آموخته های دانش آموز در جریان هر درس هستند که امکان مقایسه دو گروه را در پایان هر جلسه و جلسات بعد را به محقق می دهد .

لازم به ذکر است فقط میزان یادگیری دستور زبان مطرح شده در زبان فارسی مورد نظر و اهداف هم با توجه به دستور زبان مطرح شده در کتاب تهیه شده اند.

اهداف  :

درس هشتم

• شخص ( اول ، دوم ، سوم )
• .شمار: مفرد و جمع
• شناسه ها ( شناسه ی صفر )
• زمان : گذشته ، حال ، آینده
• انواع زمان های : ماضی ، مضارع ، آینده
• بن فعل : ماضی و مضارع
• صفت مفعولی

•  صرف و چگونگی ساخت فعل زمان های مختلف

آشنایی با ویژگی های فعل : شخص و زمان

در پایان این درس ، از دانش آموز انتظار می رود :

• ویژگی شخص و نشانه های آن ( شناسه ) را بشناسد.
• با ویژگی های زمان(ماضی،مضارع وآینده)آشنا شود.
• بتواند بن (ماضی و مضارع)فعل ها را استخراج کند.
• انواع فعل ماضی را بشناسد.
• انواع فعل مضارع را بشناسد.
• فعل آینده را بشناسد.
• بتواند انواع فعل ماضی را بسازد.
• بتواند انواع فعل مضارع را بسازد.
• بتواند فعل آینده را بسازد.

 

 

طرح درس تهیه شده برای هر دو کلاس یکسان بوده و تنها تفاوت در اجرای آن بود که در دبیرستان انقلاب  با توجه به وجود امکانات از چند رسانه ای ها بهره گرفته شد و محتوای دروس تعیین شده با استفاده از برنامه رایانه ای تهیه رسانه ای پاور پوینت به صورت اسلاید در آمدند البته لازم به ذکر است کلیه مراحل اجرای این دروس به شیوه رایانه ای بود یعنی ارزشابی سه مرحله ای (آغازین – تکوینی – پایانی ) و همچنین توضیحات معلم بر مبنای مطالب نوشته شده در اسلایدها بود در این روش بیش­تر از دانش آموزان استفاده شده و همچنین روشهای تدریس انتخاب شده بر مبنای رسانه تلفیقی از شیوه های  همیاری - پرسش و پاسخ – سخنرانی و کار گروهی بود که در مقایسه با کلاس گواه برای بهره گیر ی از روشهای محدودیت کمتری داشتند .معلم در این شرایط نقش مربی را داشت و فقط در صورت نیاز دانش آموزان را راهنمایی می کرد . برای مقایسه دو گروه در  ابتدا و پایان نیز از هر دو گروه ارزشیابی به عمل آمد .

به جهت اینکه تأثیر مستقیم آموزش کلاسی بدون خطا انجام گیرد بلافاصله ارزشیابی پایانی به عمل آمد تا تاثیر فعالیت خارج از کلاس که به تکمیل یادگیری کلاسی خواهد انجامید و صرفا بستگی به فعالیت شخصی دانش آموزان دارد در ارزشیابی تاثیری نداشته باشد و راحت بتوان رابطه میزان یادگیری و یاد آوری و میزان تاثیر استفاده از چند رسانه ای ها را مورد سنجش قرار داد .

اسلاید های تهیه و استفاده شده در کلاس نیز پیوست می باشد .

مدت زمان لازم برای تدریس هر درس یک ساعت و نیم پیش بینی شده و در هر هفته باید  یکی از دروس تدریس شود تا روال قبلی  حفظ شود با توجه به اینکه مدت زمان جهت انجام کل مراحل تحقیق یک ماه در نظر گرفته شده بود .

معلم در ضمن تدریس با ید کل حرکات دانش آموز را مورد توجه  قرار می داد و بعد از پایان کلاس آن را فهرست می کرد و بعد از اتمام کلاس باید تغییرات ایجاد شده را مورد توجه قرار می داد و آنها را ثبت می کرد .

آزمونهای به عمل آمده خود گویای بسیار از مطالب هستند .

در حین کلاس و بعد از کلاس نیز به اظهار نظر و گفته دانش آموز راجع به این شیوه تدریس و بکارگیری رسانه توجه شده و توسط معلم ثبت می شدند.

در گروه گواه در مدت تعیین شده درس به طور کامل تدریس شد.

 

ابزارهای استفاده شده برای تدریس :

- رایانه

- کتاب درسی و ...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش چهارم

یافته های پژوهش : بر اساس ارزشیابی ها و تحلیل آماری آن­ها

ارزشیابی ها

نمونه سوالات آزمون :

الف )  ارزشیابی تشخیصی از دروس قبلی . (10 ) نمره

1. در صورت اشتباه بودن گروه کلمات زیر آن­ها را اصلاح کنید و با خط تحریری بنویسید. 2

سپاس­گذاری و تقدیر -  خشمکین و قضبناک – خبث تینط – صفاهت و نادانی هیئت رأیسه – کاخ کذایی –  تضاد و تئارض – آثار گذشته گان

2. ویژگی­ دوساختی بودن زبان انسان را با مثال توضیح دهید. 5/1
3. چرا در زبان تغییر و تحول ایجاد می­شود؟ 5/1
4. گویش با لهجه چه تفاوتی دارد؟ 5/1
5. عبارات زیر را با علایم نگارشی ویرایش کنید.5/1

-  پیامبر اکرم ص فرمودند  طلب دانش بر هر مسلمانی واجب است

-  عوامل مهم تربیت عبارتند از خانواده  مدرسه اجتماع    

6. جملات داده شده را زیر نمودار ببرید و اجزای سازنده­ی آن­ها را مشخص کنید.2

-  رزمندگان با دشمن می­جنگند.

-  هوا تاریک شده بود.

-   درس­هایش را خوانده بود.

ب ) ارزشیابی پایان کلاس : ( 10 ) نمره

1. جزء دوم فعل که همیشه همراه فعل می­آید و برای اشخاص مختلف تغییر می­کند ............ نام دارد. 5/0

2. جزء اول فعل که در همه­ی صیغه­ها برای همه­ی اشخاص یکسان به کار می­رود ........... نام دارد. 5/0  

3. شناسه ی  فعل های زیر را مشخص کنید. 1

می­روی –  گفت –  خواهیم رفت  –  می­شناسد

4. جدول زیر را کامل کنید. 2

5. مصدر ( پذیرفتن ) را در زمان ماضی استمراری صرف کنید. 5/1
6. شخص فعل های زیر را  به ترتیب بنویسید. 5/1

شناخته باشی – دیده بودند – خواهیم نوشت – می­سازم – نمی­پذیرد – نشسته اند

7. نوع زمان فعل­های زیر را به ترتیب بنویسید. 2

 گفتید –  می­پذیریم – می­نوشت – دویده بودند – شناخته است – خواهیم آمد – بیاورد – شنیده باشید

8. املای واژه­های زیر را در صورت نادرست بودن اصلاح کنید.1

تهییه­ی لباس -  تحقیق و برسی – راجب درس – تشکر و سپاس گذاری

 

 

نتیجه پیش آزمون :

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه آزمون پایانی

 

                                                                

 

مشاهدات :

یکی از روش های گرد آوری اطلاعا ت در این تحقیق   مشاهدات ثبت شده توسط معلم  می باشد که هر کدام گویای مطلب خاصی می باشند که عمده ترین آنها عبارتند از :

1. در جریان تدریس کلیه دانش آموزان فعال هستند .
2. دانش آموزان تمایل بیشتری به  انجام کار به صورت گروهی دارند .
3. دانش آموزان با یکدیگر وبا معلم در تعاملند .
4. علاقه زیادی به انجام فعالیت دارند .
5. میزان توجه افزیش می یابد.
6. دانش آموزان احساس می کنند که وقت به زودی می گذرد  .
7. در فعالیت دانش آموزان آغاز کلاس و در پایان کلاس تفاوت قابل مشاهده ای وجود ندارد .
8. افراد ضعیف تمایل بیشتری به فعالیت نشان می دهند  در حالیکه افراد فعال  همچنان فعالند .
9. سریعتر از قبل به جبران اشتباهات می پردازند .و اشتباه خود را جبران پذیر می دیدند.
10. رقابت تبدیل به همکاری می شود و احساس می کنند که رقیبشان کامپیوتر است و مطالب در اختیار اوست و به هر شکلی که شده باید اطلاعات را دریافت کنند .
11. این ذهنیت کاملا تثبیت می شود که دستیابی به اطلاعات  به میزان فعالیت گروه بستگی دارد .
12. اعضای گروه به افراد ضعیف کمک می کنند و آنها را ترد نمی کنند .
13. هماهنگی  بین حرکات افزایش می یابد و در این راستا بسیار کوشش می کنند .
14. در وقت کمتر مطالب بیشتری می توان آموزش داد .
15. کار معلم در کلاس بعد از گذشت چند جلسه بسیار ساده می شود .
16. نگرشهای مثبت ازجمله رعایت نوبت ، مسئولیت پذیری و رعایت نکات ایمنی افزایش می یابد.
17. دانش آموز انی که از لحاظ یک یا چند حس داری نقص هستند با استفاده از حس های سالم دیگر خود پیشرفت شایان توجهی می کنند  .
18. احساس اعتماد به نفس افراد مشکل دار حسی را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد .
19. پارازیت های که حواس دانش آموز را پرت می کنند تأثیرشان بسیار کم می شود.
20. احساس شادی و نشاط در چهره دانش آموزان قابل مشاهده است .
21. مطالب تدریس شده در این جلسات از سوی دانش آموزان بیشتر به کار برده می شود .
22. از اجازه­های دانش آموزان برای بیرون رفتن در حین تدریس کاسته می شود .

مصاحبه :

سوال : 1. دوست دارید در کلاس خودتان درس بخوانید یا در کارگاه کامپیوتر ؟

بیشتر دانش آموزان کارگاه کامپیوتر را ترجیح می دهند .

سوال :2. در کارگاه کامپیوتر بیشتر یاد می گیرید  یا در کلاس و بدون کامپیوتر ؟

کارگاه کامپیوتر .

سوال : 3. دوست دارید در کلاس خودتان با  استفاده از  کامپیوتر در س بخوانید یا به کارگاه کامپیوتر بروید؟

تقریبا می توان گفت همه دانش آموزان کلاس خود و با استفاده از کامپیوتر را ترجیح می دهند چون وقت بیشتر برای کارکردن با آن را دارند و نیازی نیست وسایل خود را جمع کرده و در کارگاه کامپیوتر جای دیگری را انتخاب کنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه آزمون سنجش یادآوری :

آزمون دیگری بعد از گذشت یک هفته به عمل آمد و نتایج آن به شرح زیر است :

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقایسه­ی آزمون­های تشخیصی ، مستمر و پایانی دو گروه گواه و آزمایش دبیرستان­های انقلاب و د.حسابی

 

 

 

 

بحث درباره یافته ها :

یافته هایی  که از سه روش به کار گرفته شده در این تحقیق می توان برداشت کرد آنچه قبل از انجام تحقیق در مورد تاثیر استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی پیش بینی می شد بیشتر است و چیزهایی که در آموزش به عنوان کارهای مثبت از آنها نام می بریم و قبلا پیش بینی  نمی شد که استفاده از فناوری  این قدر در پیشبرد شان موثر باشد در یافته های این تحقیق قابل برداشت است از جمله :

پیشرفت دانش­آموزانی  که داری مشکل حسی خاصی هستند .

کاسته شدن از رقابتهای بی مورد یا سموم آموزش به میزان قابل توجه .

کاستن پراکندگی نمرات دانش آموزان .

افزایش نمرات دانش آموزان ضعیف و مشکل دار.

علاوه بر موارد ذکر شده انجام این تحقیق موید بسیاری از پیش بینی ها بود و در نشان دادن راهکارها بر ای حل مشکلات موجود در این زمینه می تواند  بسیار مثمر ثمر واقع شود.

در کلاسی که از رایانه در امر تدریس استفاده شده بود معلم علاوه بر گفتن مطالب ضروری و از قبل آماده شده وقت کافی بر گفتن مطالب مکمل را داشت و به سوالات دانش آموزان نیز بیشتر از قبل پاسخ دهد .

دانش آموزانی که پارازیت های ضعیف  موجب حواس پرتی آنها می شد بی مشکل ظاهر می شدند . وبا دلگرمی خاصی به مطالب ارائه شده توجه می کردند .

علاوه بر مطالب اصلی درس دانش آموزان روشهای انجام کار با کامپیوتر را در موقعیت واقعی تجربه می کردند و ترسی که قبلا در بکارگیری تکنولوژی جدید داشتند جایش را به توانایی های دانش آموز می داد .وبا مزایای فناوری های جدید آشنا شدند.

تدریس خشک کلاسی و درعین حال مباحث زمخت و صرفا نظری زبانی با استفاده از فناوری جدید به مباحثی کاربردی جذاب تبدیل شده بود به طوری که دانش آموزان ترجیح می دادند در زنگ درس های دیگر از کامپیوتر برای تدریس استفاده شود .

کنترل کلاس آسان تر از قبل است و خود کنترلی و دگر کنترلی حکم فرما می­شود .

نمرات دانش آموزان علاوه بر مورد یاد شده گویای یادگیری و یادآوری بیشتر است و همچین رابطه معنی داری ین تأثیر استفاده از کامپیوتر ، یادگیری و یاد آوری وجود دارد .

وبا گذشت زمان بیشتر میزان فراموشی گروهی که در آموزش آنها از رایانه استفاده شده بسیار کمتر از گروه شاهد بود.

علاوه بر این معلم کلاس را برای یادگیری بیشتر در زمینه­ی  فناوری و مباحثی که تدریس می کند  تحریک می کند در کل معلم نیز به یاد گیرنده تبدیل می شود .

با استفاده از چند رسانه ای ها اهداف آشکار و پنهان به کار برده شده از سوی برنامه ریزان درسی که در سازماندهی محتوای دروس به کار گرفته شده تحقق می یابد چون مهارت نوشتن سایر مهارتهای زبانی را تقویت می کند و دست یابی به اهداف سایر دروس را نیز تحقق می بخشد .

محدودیتها :

محدودیتهای عمده در اجرای این تحقیق عبارتند از:

1. کمبود امکانات لازم از جمله رایانه .
2. عدم توانایی معلمان در به کارگیری رایانه به علت ناکافی بودن آگاهی رایانه ای آن­ها  .
3. عدم آگاهی بعضی از دانش آموزان در کار بار رایانه .
4. نبود زمان کافی برای انجام تحقیق خارج از ساعت رسمی مدرسه .

پیشنهادها و کاربردها :

با توجه به یافته ها و محدودیتها می توان پیشنهاد های زیر را مطرح کرد:

1. برای دانش آموزانی که دار ای مشکلات  حسی خاصی هستند استفاده از فناوری های جدید چند حسی به جهت اینکه  میزان یادگیری و توجه را افزایش می دهند و کمبودهای حسی را جبران می کند.
2. برای کاستن رقابت و بکارگیری دانش آموزان در جریان یادگیری استفاده از چند رسانه ای  تاثیر بسزایی دارند .
3. اطلاعات معلمان در زمینه فناوری های آموزشی به روز باشد .
4. می توان با دوره بازآموزی یا ضمن خدمت معلمان را برای به کارگیری فناوری های جدید و روش تدریس های نوین آماده نمود .
5. برگزاری کلاسهای  ICDLدر اولویت سازمان های آموزشی قرار گیرد .
6. با برگزاری دورهای  ویژه اطلاعات رایانه ای دانش آموزان را باید افزایش داد .
7. استفاده از چند رسانه ای برای آموزش همه­ی مهارت های زبانی به جهت ارتبا ط مهارت های زبانی  تقویت  یکدیگر توصیه می شود .

 

 

 

نتیجه گیری:

در کلاس درس برای افزایش بهره وری راهکارهایی وجود دارند استفاده از فناوری های جدید مهم­ترین آنهاست که با استفاده از آنها در زمان اختصاص یافته برای هر درس می توان مطالب بیشتر را به شکل متنوع تر و جذاب تر ارائه داد و به تناسب جذابیت و تنوع میزان انگیزه برای یادگیری افزایش می یابد و دانش آموزان در جریان یادگیری فعالیت بیشتری از خود نشان می دهند و مطالب مشکل و غیر کاربردی از نظر خودشان جذابیت بیشتری برای یادگیری پیدا می کنند. و معلم فرصت تلفیق موضوعات مختلف را پیدا می کند .

و جنبه های کاربردی و اهمیت مطلب را در حین آموزش در بحث خود می گنجاند و آن را آموزش می دهد و همه­ی این ها به یادگیری بیشتر و عمیق تر کمک می کنند و با یادگیری جذاب و عمیق میزا ن یادآوری را بعد از گذشت زمان افزایش می دهد و بر یکی از مشکلات عمده تعلیم و تربیت که فراموشی است غلبه می شود همه این موارد در سایه استفاده از فناوری و در راس آن رایانه و برنامه های متنوع و بسیار زیاد آن که یکی از بهترین های آن چند رسانه ای ها  می باشد تحقق پیدا می کند.

استفاده از فناوری رایانه ای به لحاظ ویژگی کاهنده پیچیدگی خود برای کاستن از پیچیدگی بحث های پیچیده ای  مانند مهارتهای زبانی زبان مادری و زبان دوم ابزار مناسبی هستند . و میزان یادگیری را در زمان کمتر افزایش می دهند .

دانش آموزان به اهمیت دستور پی برده و جایگاه کاربرد آن را یاد می گیرند و از اشتباهات ساختاری خود می کاهند و در نوشتن احتیاط بیشتری به خرج می دهند و قوانین دستوری را در نوشته­های خود  به کار می برند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع و مآخذ:

 

مهارتهای هفت گانه ICDL                                          مهندس مجید سبز علی گل

روش تدریس فارسی دوره ابتدایی                                   دکتر بهمن زندی

روش تدریس فارسی 1،2 و3                                          گروه مولفان سازمان پژوهش و برنامه ریزی کتب درسی

جامعه شناسی زبان                                                     دکتر یحیی مدرسی

کاربرد فناوریهای جدید در آموزش                                 دکتر شهناز ذوفن

سنجش و ارزشیابی                                                     دکتر علی اکبر سیف

روانشناسی پرورشی                                                   دکتر علی اکبر سیف

دستور زبان فارسی                                                     دکتر محمد رضا باطنی

روش تحقیق در علوم تربیتی و روانشناسی                       دکتر علی دلاور

روانشناسی رشد و شخصیت کودک                                پاول هنری ماسن و همکاران

                                                                            ترجمه مهشید یاسایی

روانشناسی تربیتی                                                     جان ای گلاور و اچ برونینگ

                                                                             ترجمه علینقی خرازی

دستور زبان فارسی                                                    دکترحسن  گیوی و دکترحسن انوری

اصول برنامه ریزی                                                   رالف تایلر ترجمه  دکتر تقی پور ظهیر

مقدمات زبانشناسی                                                     دکتر مهری باقری

کتاب راهنمای تدریس معلم ( زبان فارسی 1. 2 و3 )   سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش                                        

کتاب درسی زبان فارسی 1  اول دبیرستان                 گروه مولفان تألیف کتب درسی

 

پیوست ها (اسلایدهای به کار گرفته شده )

 

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در پنجشنبه سیزدهم دی 1386 ساعت 8:1 |

درس هشتم زبان فارسی 1 اول دبیرستان

درس هشتم زبان فارسی 1  اول دبیرستان

ویژگی­های فعل

فعل پنج ویژگی دارد:

1.     شخص 2. زمان 3. گذر( لازم و متعدی ) 4. معلوم و مجهول 5. وجه

1. شخص

به جمله­های زیر توجه کنید­:

-         نخستین بار از زبان مادرم قصه­های اصیل ایرانی را شنید-َ م.

-         تو سخن جالبی را گفتــی.

-         کودکی در امتداد راه جنگلی ، هراسان می­دوید .

-         در دوره­ی راهنمایی با برخی از مهارت­های نگارشی آشنا شدیم.

-         آیا درس­هایتان­ را خواندید؟

-         دانش­آموزان داستان­های زیبایی نوشته­ بود-َ ند.

چنان­که می­بینیم در آخر همه­ی فعل­های جملات بالا جزئی آمده­است که شناسه نام دارد و شخص هر فعل را معین می­کند. شناسه همیشه همراه فعل می­آید. شناسه­ها شش­تا هستند.

 

 

به اختلاف شناسه­ها در سوم شخص مفرد توجه کنید ؛ شناسه­ی سوم شخص مفرد مضارع –َ د است اما  شناسه­ی سوم شخص مفرد ، به جز ماضی التزامی ، علمتی ندارد. نداشتن علامت را با Æ نشان می­دهیم :

        فرهاد به مدرسه می­رو َد.  ­

        فرهاد به مدرسه رفت Æ.

2. زمان

1) ملک­الشعرای بهار، سال­ها در مجله­ی نوبهار، مقالات ارزنده­ای می­نوشت.

2) این روزها، جوانان با تمرین و پشتکار، خوب می­نویسند.

3)    در مورد فن نویسندگی ، یک مقاله­ی چهار صفحه­ای بنویسید.

4)    یکی از دانش­آموزان داستان جالبی نوشته­بود.

5)    محمد بن منور، کتاب ارزنده­ی « اسرارالتوحید » را در احوال جد خویش نوشت. 

     به فعل جمله­های بالا دقت کنید ؛ همه بر نوشتن دلالت دارند اما اصل فعل در جمله­ی 1و5 « نوشت » است که آن را « بن ماضی » می­نامیم و در جمله­ی 2و3 « نویس » است که آن را « بن مضارع » می­گوییم.

     فعل جمله­ی 4 از « نوشته + بود » درست شده­است اما نوشته خود ، صفت مفعولی است و از « نوشت + ـه » ساخته­شده­است.

     پس همه­ی این فعل­ها از دو بن ماضی و مضارع درست شده­اند:

               نوشت      بن ماضی

               نویس      بن مضارع

بنابراین، باید ابتدا بن فعل را بشناسیم :

                                                            دیدن   =  دید

  1) بن ماضی = مصدر بدون  -َ ن پایانی            کاشتن =  کاشت

                                                           بردن  =   برد 

                                                                 ببین   =  بین

  2) بن مضارع = فعل امر بدون  بــ آغازی                بکار  =  کار

                                                                 ببر    =   بر 

صفت مفعولی هم – چنان­که دیدیم :   از بن ماضی + ه  ساخته می­شود:

                                                        نوشت + ـه   = نوشته

                                                        برد    + ه     =  برده 

                                                       کاشت  + ـه   =  کاشته

                                                       دید      + ه    =  دیده

به ساخت زمان­های مختلف از مصدر « شناختن » توجه کنید :

بن ماضی = شناختن بدون  -َ ن  پایانی          شناخت

بن مضارع = بشناس بدون « بـ » آغازی           شناس

صفت مفعولی  = بن ماضی + ه / ـه  ( ـ ِ = e )        شناخته

 

 

                                                    ماضی ( گذشته )

هر فعل 3 زمان اصلی دارد :                  مضارع ( حال و آینده )

                                                مستقبل (آینده)

 

انواع ماضی

1)    ماضی ساده = بن ماضی + شناسه­های ماضی

 

 

2)    ماضی استمراری = می + ماضی ساده

 

 

3)    ماضی بعید = صفت مفعولی + بود + شناسه

 

 

4)    ماضی التزامی = صفت مفعولی + باش + شناسه

 

 

5)    ماضی نقلی = صفت مفعولی + ام ، ای، است ، ایم ، اید ، اند

 

 

انواع مضارع

6)    ماضی ساده = بن ماضی + شناسه­های ماضی

 

 

7)    ماضی استمراری = می + ماضی ساده

 

 

8)    ماضی بعید = صفت مفعولی + بود + شناسه

 

 

انواع مضارع

1) مضارع اخباری =  می + بن مضارع + شناسه­های مضارع

 

 

2) مضارع التزامی =  بـ + بن مضارع + شناسه­های مضارع

 

 

آینده =  خواه + شناسه + بن ماضی ( مصدر مرخم )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خود آزمایی ها

1.     ساخت اول شخص مفرد را در هشت زمان از مصدرهای  زیر بنویسید.

مثال از شناختن : شناختم  ، می­شناختم ،  شناخته بودم ، شناخته باشم ،  شناخته­ام ، می­شناسم ، بشناسم ،  خواهم شناخت .

   دیدن

   پذیرفتن

2.د وم   شخص مفرد  مصدرهای  بالا  را نیز به ترتیب بسازید.

3.سوم شخص جمع مصدرهای بالا را نیز به همان ترتیب بسازید.

4.از فعل­های:  نشسته است، می­نگریست ، نمی­پذیرد ، می­رود ، طبق نمونه ، مصدر ، بن ماضی (= مصدر مرخم ) ، بن مضارع و صفت مفعولی بسازید.

 

5. فعل­های زیر را با حفظ شخص به زمان­های گذشته­ی ساده، نقلی و بعید برگردانید و مشخص کنید در کدام فعل­ها پس از تغییر ، شناسه­ی  ــَ د به Æ بدل شد­است :

می­نویسد ، می­رود ، بروند، خواهیم آمد ، می­آیند ، خواهند شنید.

6 تصویر روی جلد کتاب ( زبان فارسی 1 ) را در یک بند توصیف کنید.

7. برای دو ساختی بودن زبان سه مثال بنویسید.

8 املای صحیح کلمات زیر را با خط تحریری بنویسید.

تهییه­ی لباس ، تعین قیمت ، تحقیق و برسی ، عماق دریا ، تلاتم دریا ، نامه­ی مذبور ، راجب درس ، تشکر و سپاس گذاری ، وحله­ی اول ، مللوک گذشته.

 

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در پنجشنبه سیزدهم دی 1386 ساعت 8:0 |

نوشته شده توسط سرکار خانم شرافت خادمی

نوشته شده توسط سرکار خانم شرافت خادمی

تنبيه بدني و تاثير آن در پيشرفت تحصيلي

مقد مه

ا نسان در ادوار گوناگون زندگي ، چه در دورة خردسالي و نوجوا ني و چه بزرگسالي و پيري                ( اعم از زن و مرد ) در معرض ارتكاب فساد و شر و بدي قرار داشته و همواره خطر رفتارهاي ناستودة اخلاقي وي را تهديد مي كند.

موجودي چون ا نسان ـ كه از لحاظ شرا فت و كرامت در تارك همه مخلوقات و پديده هاي متنوع هستي قرار دارد و موقع و مقامي در خور را احراز كرده ، كمال نسبي برخوردار است ،    لذا هرگز نميتوا ند خويشتن را از صفات و ا فعال ناستوده ، تبرئه نموده و به اصطلاح تزكيه نفس نمايد:

« من خويشتن را تبرئه نمي كنم زيرا آدمي ، انسان را سخت به كار بد وا مي دارد و بدان فرمان مي دهد . » پس بشر از لحاظ پاكي و ناپاكي و ارتكاب خير و شر ، در درجات نسبي و مراحل متفاوت كمال و نقص قرار دارد. در موضوعات مربوط به تربيت كودكان تنبيه بدني از مباحثي است كه موجب اختلاف نظر بين طرفداران و مخالفان تنبيه بدني در امر تربيت گرديده است. عده اي از علماي تعليم و تربيت با تكيه بر علوم روان شناسي تنبيه را روشهاي خشن و نامطلوب توصيف كرده و با توجه به مشكلات و زيانهاي ناشي از اين روش توصيه نموده ا ند تا هرگز به عنوان يك شيوة آموزشي مورد استفاده قرار نگيرد زيرا :

 

 

2                      1- موقتي بودن ا ثر تنبيه در كاهش رفتار نامطلوب   2- ايجاد ا نزجار و نفرت در تنبيه شونده نسبت به تنبيه كننده        3- ايجاد روحيه پرخاشگري در تنبيه شونده      4- كودكان را ترسو به بار مي آورد و به وسيله تنبيه شخصيت كودك در هم شكسته مي شود .

 

در برا بر اين گروه دسته ديگري قرار دارند كه تنبيه را ا مري واجب براي رشد و يادگيري كودك دا نسته و آنرا لازم و ضروري مي دا نند وا قعيت اين است كه هر كدام از نظرات ارا ئه شده از سوي موا فقين و مخالفين چهره اي از حقيقت را داراست و نفي و اثبات مطلق هر يك به تنهايي مي توا ند به ا نكار بديعيات ا مور ملموس بيانجامد. با اين همه آشنايي با تعريف و مفهوم تنبيه از ديدگاه روان شناسي و علماي تعليم و تربيت ، بهتر است گفته شود كه تنبيه عبارت است از اعمال محرك آزار دهنده به دنبال يك رفتار نامطلوب براي كاهش احتمالي آن رفتار. در نظام تربيتي اسلامي اصل تنبيه به معني سازندگي و هدايت كنندة كودكان يعني دادن آگاهيهاي لازم و روشنگري و وعظ با تكيه بر فطرت با درك اين مطلب و احساس مشكل فوق الذكر لذا ، اين سئوال مطرح مي شود كه با توجه به سفارشات ديني و نتايج تحقيقاتي علماي تعليم و تربيت و همچنين داشتن منع قانوني ، چگونه است كه اين روش خشن همچنان در خانه ها و مدارس ادا مه دارد. اين تحقيق در جستجو يافتن پاسخ معقول براي سئوال مذكور مي باشد  .

 

 

 

 

3

بيان مسئله

معلم مي كوشد تا با اتخاذ روش ها و تدا بير خاص معلمي رفتارهاي كودكان را در جهت خاص شكل دهد. براي ا ين منظور و يا تغيير رفتار به ا تخاذ شيوه هاي متعددي نيازمند است از اين جمله ا ين شيوه ها ارائه ا لگوي پند و موعظه ، تشويق ، تنبيه و غيره مي باشد . روشهاي تربيتي كه به كودكان اتخاذ مي شود از اهميت خاصي برخوردار است.

روشهاي نادرست تربيتي از قبيل : توهين ، سرزنش ، عدم ارا ئه محبت و تنبيه بدني موجب عدم ارضاي نيازهاي اساسي كودك از قبيل احساس امنيت ، احساس ارزشمندي بودن ، احساس اعتماد به نفس و احساس استقلال خواهد شد.

در مقابل عدم ارضاي اين گونه نيازهاي اساسي موجب عدم تعادل در وجود او شده و رشد همه جانبه به خصوص رشد روا ني  و معنوي او را مختل مي كند و از او ا نساني با رفتارهاي نامتعادل و ناهنجار مي سازد.  كه هم در زندگي فردي مشكلات فراوان دارد و هم در زندگي اجتماعي ناموفق است چنين ا فرادي در جامعه دست به ا نواع بزهكاريها مي زنند. و علاوه بر ايجاد هزينه هاي مختلف كه صرف رسيدگي به  امور   آنان     مي شود امنيت و آرا مش و آسايش را از جامعه سلب مي كنند و به لحاظ چنين مضرا تي كه مدل اتخاذ شيوه ها ي نادرست است رفتار تنبيه شده پس از مدتي همچنان در فرد باقي مي ماند كه عامل تنبيه كننده حاضر        و ناظر است. در حال كمون باقي مي ماند ولي به مجرد اينكه عامل تنبيه تضعيف شده و يا از ميان رفت آن رفتار مجدداً ظا هر ميگردد.

 

 

4

از عوارض جانبي نامطلوب تنبيه اين است كه احساس ناخوش آيند حاصل از تنبيه در لحظه تنبيه شدن طريق شرطي شدن كلاسيك با شرايط تنبيهي و شخصي يا اشخاص تنبيه كننده از تداعي مي شود و سبب ا نزجار تنبيه شونده از معلم يا تنبيه كننده مي گردد.

مشكل ديگر استفاده از روش تنبيه آن است كه تنبيه كردن امر مسري است . روا نشناسي تربيتي با شواهدي نشان مي دهند كساني كه شاهد تنبيه شدن ا فراد توسط ديگران بوده ا ند در موا قع ديگر خـود بـه تنبيـه كسـاني ديگـري ا قـدام كـرده انـد. و دا نش آموزان تنبيه شده بعداً تنبيه كننده از آب در آمده اند. بنابرين معلمي كه در حضور جمع ، دانش آموزان را تنبيه   مي كند به آنها آموزش پرخاشگري مي د هند.

بارها مشاهده شده است كه كودكاني كه مرتباً از پدر و مادر و آموزگار خود كتك ميخورند در غياب آنها به كتك زدن فرزندان كوچكتر مي پردازند. در آزمايش بر روي حيوانات ، نشان داده شده است كه بر اثر ضرب  الكتريكي بر حيوانات آنها را به جان همديگر مي ا ندازد و به هم رفتار خصمانه انجام مي دهند.

از نظر اسكينر را ههايي وجود دارد كه مدام براي احتراز از تنبيه به آن متوسل مي شوند . شخص ممكن است به عوض انجام رفتار كه تنبيه به دنبال دارد به طريق ديگري به آن رفتار مي پردازد كه تنبيه به دنبال  نداشته باشد،  مانند خيال پردازي. همچنين شخص ممكن است   با متوجه ساختن رفتار قابل تنبيه كه به چيزهايي كه نمي تواند تنبيه كننده باشند .

 

 

 

 

5

آن رفتار را جابجا سازد. مثلاً مي توا ند نسبت به اشياء فيزيكي ، كودكان يا جانوران كوچك پرخاشگري كند. و يا شخص ممكن است كسا ني ديگري را كه رفتار قابل تنبيه  ا نجام       مي دهند ولي تنبيه نمي شوند مشا هده كند و به اين طريق خود را با آنها همانند مي سازد.   همچنين شخص ممكن است رفتار ديگران را قابل تنبيه بدا ند و از اين راه تمايلات خود را فرافكني كند. علاوه بر اينها شخص كه به خاطر انجام رفتار تنبيه شده ممكن است با آوردن دليل براي خود با ديگران به منظور غير قابل تنبيه جلوه دادن رفتار خود دليل ترا شي كند.     مثل موقعي كه مي گويد  كودك را به خا طر اصلاح او تنبيه مي كنند.

يكي ديگر از عوارض جانبي نامطلوب تنبيه و ساير روشهاي تنبيهي   تغيير رفتار اين است كه اگر اين روشها ادامه يابد شخص تنبيه شده ممكن است به فرد تنبيه كننده حمله ور شود. علي رغم عوارض جانبي اين شيوه بايد اعتراف كرد كه معلميني كه دست به عمل تنبيه مي زنند دو دسته اند .    آنهايي كه به عوارض آن وا قف ا ند و دسته ديگري كه به مفيد بودن آن معتقدند حتي در بسياري از اوقات از اعتقاد خود دفاع مي نمايند و اين شعار را هميشه مدنظر قرار مي دهند كه « جور استاد به از مهر پدر مي باشد »

 

 

عواقب تنبيه بدني

1- كودك عادت مي كند در برا بر زور و قلدري بدون چون و چرا تسليم شود و با اين منطق  خو بگير كه زور قلدري پيروز است. هر وقت عصباني شدي بزن ، و باكي نداشته باش.

 

6

2- تنبيه بدني احياناً ممكن است در كودك عقده اي نسبت به اولياء و مربيان ايجاد كند و حالت طغيان و سركشي را در برابر اولياء در او برا نگيزد.

3- كودك را ترسو مي كند. بوسيله كتك شخصيت كودك درهم شكسته مي شود و        تعادل روحي او بر هم مي خورد و احتمالاً به بيماري روا ني مبتلا گردد.

4- تنبيه بدني ، بچه ها را دروغگو بار مي آورد.

5- تنبيه بدني ، بچه ها را به حيله گري و رياكاري سوق مي دهد.

6- تنبيه بدني ، براي بچه ها رنج و تحقير به بار مي آورد.

7- تنبيه بدني ، در كودك ا فسردگي و بيماريهاي عصبي ايجاد مي كند.

8- تنبيه بدني ، كودك را به سمت خود آزاري مي كشاند.

9- تنبيه بدني ، كودك را به سوي ديگر آزاري مي كشاند.

10- تنبيه بدني ، كودك را به لجبازي وا مي دارد.

11- تنبيه بدني ، كودك را گوشه گير مي كند.

12- تنبيه بدني ، كودك را كند ذهن مي كند.

13- تنبيه بدني ، كودك را بي اراده و نسبت به ديگران بي تفاوت مي كند.

14- تنبيه بدني ، اطمينان و اعتماد به نفس را در بچه ها از بين مي برد.

15- تنبيه بدني ، حس كنجكاوي و ا بتكار عمل را در بچه ها مي كشد.

16- تنبيه بدني ، كودك را كينه توز مي كند.

17- تنبيه بدني ، احترام و اعتماد كودك را نسبت به بزرگترها سلب مي كند.

18- تنبيه بدني ، كودك را دچار يأس و حرمان مي كند.

19- تنبيه بدني ، كودك را عاصي بار مي آورد.

7

20- تنبيه بدني ، اضطراب دا ئم را در كودك دا من مي زند.

21- تنبيه بدني ، در كودك سرپيچي و بي اعتنايي را همراه مي آورد.

22- تنبيه بدني ، بچه ها را ا ندوهگين و محزون مي كند.

23- تنبيه بدني ، شاديها را در كودك سركوب مي كند.

24- تنبيه بدني ، شهامت و غرور بچه ها را از بين مي برد.

25- تنبيه بدني ، نهايتاً به سلامت روحي و جسمي طفل ضربه مي زند.

 

ضرورت و اهميت تحقيق

در فرهنگ ما ، معلم داراي قداست خاصي است حفظ حرمت اين ارزش در اصل حفظ ارزشهايي همانند معنويت را بطة معلمي و شاگردي خواهد بود. بكارگيري تنبيه بدني در ا مر تعليم و تربيت يكي از عوا ملي است كه مي تواند بر تيرگي روا بط معلم و متعلم بيانجامد .       و به جاي اينكه شاگرد بر معلم عشق بورزد و او را برتر از هر كس تصور كند كينه او را در دل جاي مي دهد. از سوي ديگر با توجه به نظر علما و دا نشمندان تعليم و تربيت تحقيقاتي را كه   ا نجام داده ا ند بين تنبيه بدني و پرخاشگري ، ا فسردگي و ا فت تحصيلي را بطه مستقيم وجود دارد. بديهي است كه در صورت حذف اين عامل از پيكره تعليم و تربيت ناهنجاري هاي مشكلات فوق نيز رو به كاهش خواهد گذاشت.

 

 

 

8

در خصوص ا فت تحصيلي كه يكي از مشكلات حاد نظام آموزش و پرورش رسمي در ايران است. در صورتي كه تنبيه بدني را به عنوان عاملي در ايجاد يا افزايش افت تحصيلي بدانيم در صورت خودداري و پرهيز معلمان از اين روش خوشايند از هدر رفتن و ضايع شدن بخش عظيمي از هزينه ها و آموزش تكراري و هدر رفتن نيروي كار اضافه جلوگيري مي شود .

صحبت با ترك تحصيل كنندگان مي تواند وسيله اي مناسب براي روشن شدن بخش عظيمي از علت هاي ترك تحصيل يا افت تحصيل باشد. عده اي زيادي از آنان عدم رغبت يا ترك تحصيل خود را ناشي از توهين و تحقير يا كتك كاري از طرف معلمان زمان تحصيل خود مي دا نند . با توجه به جنبه هاي آموزشي عمل تنبيه اين نگرش و نگران كننده وجود دارد كه اين شيوه غلط و نادرست به نسلهاي ديگر منتقل شود. براي جلوگيري از اين امر بايد در مقطعي از زمان از آن جلوگيري كرد تا اين عادت ناپسند حذف گردد.

همچنين با توجه به نتايج تحقيقات و مطالعات انجام شده در خصوص عوارض و صدمات جبران ناپذير تنبيه بدني و مشاهده رواج نسبي اين عمل در مدارس ، و نگراني از اينكه تداوم اين روش از طرف برخي از معلمان موجب نفرت دانش آموزان از معلم تنبيه كننده خواهد بود. در نتيجه روابط لطيف و معنوي معلم و شاگرد به كينه و كدورت تبديل مي شود. بر اساس همين ضرورت تصميم به اجراي اين پژوهش گرفته شده باشد .                                                    اميدوارم كه بتوا نم به ياري خداوند متعال و راهنمايي مدير بزرگوارم خانم سبحاني  به عنوان طرح تحقيق در دبستان بعثت تقديم نمايم.

 

9

اهداف تحقيق

اهداف تحقيق عبارتند از :

1- بررسي كردن آثار سوء تنبيه ، چه تنبيه بدني و چه لفظي و غيره در تربيت و عدم

استفاده از آن در تربيت دا نش آموزان

2- كسب آگا هي دقيق از ديدگا هها و نگرشهاي علماي تعليم و تربيت در مورد تنبيه بدني

3- كشف رابطه بين تنبيه بدني و اختلالات رفتاري دانش آموزان

4- ارائه پيشنهادات اصولي و سازنده جهت اصلاح و تجديد نظر در برنامه ها خصوصا در تربيت معلم با استفاده از يافته هاي تحقيق

5- كسب آگاهي از تاثيرات منفي تنبيه بدني در رفتار دانش آموزان

سوالات تحقيق

1- بين تنبيه و اختلالات رفتاري چه رابطه اي وجود دارد؟

2- ميزان تنبيه در تغيير رفتار ناپسند كودكان چگونه بايد باشد؟

3- آيا رعايت نكات مهم در انجام تنبيه در تغيير رفتار ناپسند كودكان تأثير دارد؟

4- آيا اعمال تنبيه در تغيير رفتار ناپسند كودكان هميشه نتيجه مثبت به دنبال خواهد داشت؟

 

تعريف نظري از موضوع

بررسي تأثير تنبيه بدني در اختلالات رفتاري دانش آموزان مقطع ابتدايي

 

10

تعريف نظري تنبيه :

تنبيه در لغت به معني آگاه كردن ، هشدار دادن به ا فراد در انجام يك رفتار نامطلوب

تعريف عملي تنبيه :

عبارت است از اعمال محرك آزار دهنده به دنبال يك رفتار نامطلوب براي كاهش احتمالي آن رفتار نامطلوب و يا از بين بردن آن اختلال رفتاري :                                                               به رفتارهايي در سازمان رفتاري يك فرد اطلاق مي شود كه داراي خصوصيات زير باشد:

1- فقدان يا نقص در ارزيابي صحيح از موقعيت هايي كه فرد با‌آن روبرو مي شود.

2- عدم ا نعطاف پذيري لازم در برابر  ا نتظارات و توقعات محيط اجتماعي .

3-عدم توا نايي و بكارگيري مناسب استعدادهاامكانات و نيروهاي فردي در برخورد با مشكلات

4- ايجاد رنجش و ناراحتي براي خود و اطرافيان

5- تكرار موارد بالا در زندگي روزمره

انواع اختلالات رفتاري

 

1- تيك يا حركات زا ئد     2- دروغگوئي      3- دزدي      4- فرار        5- ترس مرضي

6- اختلالات جنسي        7- شب ادراري          8- انزوا طلبي          9- پرخاشگري

 

 

11

پيشينه نظري تحقيق

انسان در ادوار گوناگون ، چه در دورة خردسالي و نوجواني و چه در بزرگسالي و پيري ، اعم از زن و مرد در معرض ارتكاب فساد و شر و بدي قرار داشته و همواره خطر رفتارهاي ناستودة اخلاقي وي را تهديد.             مي كند. و كمال مطلق و مبري بودن از صفات و افعال مذموم و ناروا ، مخصوص خدايي است كه آفرينندة جهان .

موجودي چون انسان كه از لحاظ شرافت و كرامت در تارك همه مخلوقات و پديده هاي متنوع هستي قرار دارد و موقع و مقامي در خور احراز كرده ، از كمال نسبي برخوردار است . لذا هرگز نمي تواند خويشتن را از صفات و افعال ناستوده ، تبرئه نموده و به اصطلاح تزكيه نفس نمايد. بنابر اين از نظر اسلام و ائمه اطهار از تنبيه تنها در آن هنگام كه ديگر شيوه هاي سازنده و هدايت كننده موثر واقع نشود در حد ضرورت و همانند مصرف دارويي به همان ميزان       مي توان بهره گرفت . با توجه به صدمات جبران ناپذيري كه ناشي از    تنبيه بدني در گوشه و كنار ميهن اسلامي در مدارس رخ مي دهد و همچنين وزارت آموزش و پرورش با ارسال بخشنامه هاي متعدد تنبيه بدني را ممنوع اعلام داشته است كه معلمان بايد اكيداً و جداً از هرگونه تنبيه بدني خودداري نمايند. ولي باز هم در مدارس از اينگونه حركتها به چشم مي خورد.

قبل از آنكه در باره پيشينه موضوع تحقيق كه در زمينه تنبيه بدني انجام گرفته ، نظر قرآن و اسلام و ائمه اطهار و همچنين نظر روان شناسان تربيتي و علماي اسلامي را در مورد تنبيه بدني

 

 

 

12

آشنا شده و سپس به چكيدة تحقيقاتي كه در زمينه تنبيه بدني توسط افراد ديگري در ايران انجام گرفته است پرداخته مي شود.

نظر قرآن در مورد تنبيه :

« و جَزاو سيئهٌ مِثلها ، فَمَن عَفا و اَصلَحَ فَاَجرُهُ عَلَي الله اِنّهُ و لا يُحسِبُّ الظالِمين »

« پاسخ و مجازات بدي ، بدي مانند آن است. پس آنكه عفو كند و اصلاح نمايد اجر و مزد او با خداست كه او ستمكاران را دوست ندارد. »         يعني عدالت در تعاليم اسلامي اقتضاء مي كند كه بايد تعدي و تجاوز را رفع كرد و جرمها را با مجازات متناسب پاسخ داد و عفـو و گـذشت حالت بالاتر از عدالت است .         نظر اسلام در مورد تنبيه :

از ديدگاه اسلام معمولاً تشويق مقدم بر تنبيه است و تنبيه با رعايت موازين اسلامي كار بسيار دشواري است . و هر كس از عهدة آن بر نمي آيد. در اسلام معمولاً از تنبيه تنها در آن هنگام كه ديگر شيوه هاي سازنده و هدايت كننده موثر واقع نشود و در حد ضرورت و همانند دارويي به همان ميزان مي توان بهره گرفت .

رسول اكرم (ص) مي فرمايد: « كودكان را دوست بداريد و با آنها رحيم و مهربان باشيد » در جاي ديگر    مي فرمايد : « نسبت به كسي كه به او تعليم مي دهيد و نسبت به كسي كه از او علم و ادب مي آموزيد.     نرم و ملايم و مهربان باشيد. » و همچنين از آن حضرت نقل شده است : «‌در تعليم تربيت مدارا كنيد و سخت گيري ننماييد زيرا معلم دانشمند بهتر از سخت گير مي باشد. »

از حضرت علي (ع) نقل شده است كه فرموده اند : « پند پذيري انسان بوسيله ادب و تربيت است چهار پايان و حيوانات هستند كه تنها با زدن تربيت مي شوند. »

13

نظر علماي تعليم و تربيت :

گروهي از روان شناسان تربيتي كه در رأس آنها ( ژان ژاك رسو ) قرار دارد. معتقد است كه انسان هرگز در تربيت خردسالان نيازي به مجازات و تنبيه ندارد زيرا براي هر عملي ، مجازات و تنبيه طبيعي وجود دارد. كودكي كه سيب فاسد مي خورد ، دچار دل درد مي گردد. طفلي كه به آتش نزديك مي شود از آن آسيب   مي بيند و كودكي كه با چاقو بازي مي كند زخم و جراحت ، او را تنبيه و مجازات مي نمايد و بالاخره براي هر عمل و رفتـار غيـر معمولي ، تنبيه و مجـازات طبيعي وجـود دارد كـه متناسب بـا‌ آن مـي بـاشـد. لـذا ايـن گـروه  از دانشمنـدان تعليـم و تـربيـت كـودك را طبيعـت وا مي گذارند و معتقدند كـه طبيعـت عهده دار مجـازات اعمـال نـامطلـوب كودك مي باشد . انسان هر چند نيز خردسال باشد طبعاً به لذت و تمنع از آسـايـش و رفاه متمايل ، و از عواملي كه موجب رنج او را فراهم مي آورد. قهراً گريزان است.

هربرت اسپنسر به مربيان سفارش مي كند كه : بهترين وسيله وصول به هدف اين است كه هر كس ثمره رفتار و عكس العمل كارهاي خود را شخصاً ببيند و مي گويند براي تعليم و اخلاق توسل به وسايل تلقيني كاري عبث و بيهوده است وي در اين مورد مثالي مي آورد   .                                                      .- « وقتي كه كودكي به زمين مي خورد و پاي او مجروح مي شود و يا به علت برخورد با ميز سرش بدرد مي آيد .      جراحت و درد عكس العمل طبيعي و انعكاس قهري عمل اوست او را وا مي دارد كه در راه رفتن مواظب خود باشد و با احتياط گام بردارد.

گروهي ديگر از روان شناسان معتقدند ، تنبيه خشن ترين و نامطلوب ترين روشهاي تغيير رفتار است تنبيه بعنوان ارائه محرك آزارنده بعد از يك رفتار نامطلوب به منظور كاهش دادن آن رفتار نامطلوب مي باشد.

 

14

روشهاي نادرست تربيتي از قبيل : توهين ، سرزنش ، عدم ارائه محبت ، تنبيه بدني موجب عدم ارضاء نيازهاي اساسي رواني كودك از قبيل احساس امنيت ، احساس تعلق ، احساس ارزشمندي بودن شخصيت ، احساس اعتماد به نفس و احساس استقلال خواهد شد.

مباني نظري مخالفين تنبيه بدني :

الف: اصل « درد ، شــر است . » جرمي بنتام فيلسوف ســود انـگار انـگليسي مـي گـويد : « درد ، شر است ، و اعمال تنبيه نيز ، ضرورتاً شرارت است. چرا كه پي آمد تنبيه بدني چيزي جز درد نمي باشد. »

ب: تنبيه بدني و پي آمدهاي افراطي آن :

آنـان كـه بـا هـر صورت از مجازات بدني مخالفند معمولاً به افراطهاي گذشته استناد مي كنند و خشونتهاي اسپارتي و قرون وسطايي را به خاطر مي آورند برخي از غربيان از شخصي چون دكتر كيت ياد مي كنند كه در اوايل قرن نوزدهم در مدرسه آتن در يك روز تابستاني هشت شاگرد را به شلاق بسته و شب هنگام از آن تأسف مي خورد كه چرا عده اي بيشتري شلاق نزده است. مربيان غربي صحنه هايي از بي رحمي ها و رفتـارهـاي وحشيـانه آمـوزگـاران زمان خود را در آثار خود نقل كرده اند بعنوان مثال : « شرح حال كودكي كه با شلاق تنبيه مي شده در تمام عمر فلج مانده است ، يا كودكي را كه پاهايش را در غل نهاده و بوسيله اسب كشيده اند تا به اين ترتيب شكنجه شود و امثال اينها. »

دانشمندان اسلامي با وجود آگاهي از اين افراط ها ، صلاح را بر حذف تنبيه بدني ندانسته اند و آ ن را تجويز نموده اند و لكن با تجديد شرايط آن سعي بر باز داشتن مربيان از افراط در تنبيه بدني داشته اند.

 

15

غزالي در رهنمودهايش به مربيان ، آنان را حتي المقدور از اجراي تنبيه بدني ، به هر شكلش باز داشته مي گويد: « بر معلم كودكان است كه به بيم و ترغيب تأديب كند نه به ضرب و تعذيب . »

محمد بن ا بو زيد مي گويد : « سزاوار نيست كه مربي و تأديب كنندة كودكان اگر نيازمند به زدن (تنبيه بدني) كودكان شود ، بيش از سه تازيانه در تأديب آن بكار برد. »

ابن سينا مي گويد : « بايد زدن بچه ها در بار نخستين كم ، ولي دردناك باشد چنانكه حكما گفته اند اين تأديب را پس از ترسانيدن سخت و آماده كردن شفيعان انجام دهد. زيرا اگر كتك اول دردناك باشد بعد از آن بچه از كتك مي ترسد. و اگر نخستين خفيف بـوده ، دردنـاك نباشد ، بچـه ديگـر از كتـك نمـي تـرسـد و بـه آن اعتنا نمي نمايد.)

عنصر المعالي معتقد بود كه : « معلم بايد با اهميت باشد و شاگرد را در صورت كاهلي بزند تا وي بر خود مسلط گردد و چنانچه معلم طفل را بزند پدر نبايد شفقت نمايد. »

شهيد ثاني در مورد تنبيه مي گويد : « اگر معلمي در شاگرد انحرافاتي از قبيل : سوء خلق ، بي اعتنايي به درس و ... مشاهده كرد نبايد با صراحت اعمال ناخوشايند را به رخ او بكشد بلكه از راه كنايه و ارشاد او را آگاه نمايد زيرا چنين عنصري به شاگردان ديگر ضرر مي رساند . ماكارنكو با تنبيه ، چه بدني و چه روحي مخالف است اما گاهي به اجراي تنبيه بدني اعتراف مي كند به طور كلي اجراي تنبيه را براي حفظ نظم لازم مي شمرد.

 

 

 

 

 

16

پيشينه تجربي تحقيق

 

در امر تنبيه كودكان به نكاتي بايد توجه كرد كه اهم آنها بدين قرارند:

1- قبل از اعمال تنبيه بايد ريشه و علت را كشف كرد ، تا با از ميان بردن آن از تكرار تخلف جلوگيري بعمل آيد. همچنين بايد كودك از علت تنبيه آگاه شود. تا در او حس بد بيني و عدم اعتماد پيدا نشود.

2- تنبيه بايد به عنوان آخرين روش تربيتي مورد استفاده قرار گيرد.

3- تنبيه بدني كودك ، كار بسيار حساسي است . مربي در تنبيه كودك بايد فوق العاده محتاط باشد به همين جهت به اوليا و مربيان توصيه مي شود تا آنجا كه ممكن است به تنبيه بدني متوسل نشوند.

4- در همه حال بايد سعي و مراقبت بعمل آيد كه تنبيه در حضور جمع مخصوصاً در مقابل دوستان كودك اعمال نشود. زيرا موجب افراط در رنجاندن كودك و سبب پيدايش حالت گستاخي در كودك مي گردد.

5- معلم نبايد به هيچ وجه امر تنبيه را به دانش آموزان ديگر محول نمايد، كه اين امر در روان كودك و همچنين در روابط في ما بين دانش آموزان ، اثر ناروا و زيان بخشي به جاي مي گذارد.

6- بايد عمل بد كودك نكوهش شود ، نه شخصيت او از همه جهات مورد تحقير واقع گردد مثلاً اگر كودك كار ناشايستي را انجام داده است بايد گفت :« اين كار تو نادرست است »                نه اينكه« تو فرد نادرستي هستي.»

7- از خطاهاي تربيتي ، تنبيه بصورت مضاعف است يعني هم كتك زدن در كار باشد و هم طعنه و نيشخند.

17

8- تنبيـه هـا لازم نيست هميشه زباني باشد گاهي يك نگاه ملامت بار ، بي اعتنائي و... مي تواند براي طفل آموزنده و سازنده باشد.

9- نبايد در تنبيه زياده روي نمود، چون در اثر تكرار و زياده روي ، اثر خود را از دست مي دهد.

10- اگر كودك فلج يا ناقص العضو ، خطايي مرتكب شد نبايد علاوه بر تنبيه ، نقـص عضو او را به رخش كشيد. چـون اين گونه ملالت ها موجب ناهنجاري روانـي كـودك مي گردد.

11- در مقام تنبيه به رخ كشيدن خوبي هاي همسالان كودك ، غالباً نمي تواند نتيجه مفيدي در بر داشته باشد زيرا در بيشتر موارد چنين عملي موجب تحريك حس حسادت كودك نسبت به همسالان خود مي گردد.

12- در تنبيه سعي شود در اظهار عيب متخلف ، از صراحت در بيان خودداري گردد و حتي الامكان از روش تعريض و كنايه استفاده شود.

13- تنبيه بايد در مورد تخلف مشخصي انجام گيرد ، تا كودك بتواند علت تنبيه را درك نمايد و در موارد ديگر از آن دوري كند.

14- در مقام تنبيه بايد اوضاع روحي و شرايط و احوال و مشكلات خانوادگي كودك را در نظر گرفت.

15- معلم نبايد براي تفهيم درس از حربه ترساندن بچه ها استفاده نمايد؛ زيرا ترس كه خود  مي تواند يـك نوع روش تنبيه محسوب شود اشكالاتي در امر يادگيري ايجاد مي كند .

 

 

 

 

 

چكيده                                                                                                                                                                       18

مطالعات آنها نشان داد كه تنبيه در واقع رفتار بد را تقويت مي كند همچنين اولري و بكر در سال 1969 در مورد تأثير تنبيه تحقيقاتي نمودند و مشاهده كردند كه توبيخ و تنبيه ملايم موثر تر از توبيخ و تنبيه شديد است.

 

پژوهشي با عنوان تأثير تشويق و تنبيه در پيشرفت تحصيلي دانش آموزان انجام شده است انگيزه اصلي پژوهش در باره اين موضوع مطرح بودن در حوزه تعليم و تربيت ، كاربرد نادرست تشويق و تنبيه در جامعه و خانواده و درگيري معلمان با اين مسئله است . فرضيه تحقيق بطور خلاصه اين بوده است كه ميزان يادگيري دانش آموزاني كه مورد تشويق قرار گرفته اند بيش از دانش آموزاني است كه مورد تنبيه قرار گرفته اند.

 

 

 

 

 

 

19

خلاصه و جمع بندي تحقيق :

1- بايد به كودكان گوش زد نمود براي اينكه بتواند در اجتماع زندگي كند و مورد قبول واقع شود بايد قوانين و مقررات اجتماعي را مراعات نمايد و در صورت عدم رعايت مقررات تنبيه و مجازات خواهد شد و حفظ مقررات و رعايت قوانين هم از نظر اجتماعي و هم از نظر شادي و آرامش شخصي اهميت دارد.

2- براي عادت دادن دانش آموزان به رعايت نظم و انضباط و مقررات و كمك به قوه يادگيري و ابتكار آنان بايد مقررات و تكاليف در حد توانايي آنها در نظر گرفت و به طور كلي مقررات وضع شده با نياز و سن آنها هماهنگي داشته باشد همچنين ضمن آگاه نمودن دانش آموزان از مقررات و وظايف محوله آنها را به رعايت نظم و انجام وظيفه وادار نمايد.

3- تشويق و تنبيه بايد بجا و مناسب با رفتار باشد تا موثر واقع شوند . زيرا تشويق و تنبيه دو روش تربيتي هستند كه در مدارس و خانواده اعمال مي گردد ولي اثر تشويق همواره بيش از تنبيه است و تنبيـه گـاهـي اوقـات اثـرات سوء دارد و رفتار گريز و كينه توزي و حقارت به بار مي آورد.

4- تنبيـه ضمـن اينـكه مـوجب تضعيف و عدم تكرار رفتار مي شود كودك را متوجه مي نمايد كه رفتارش مورد قبول اجتماع نبوده است و تنبيه به دو صورت ممكن است اعمال گردد:

الف: به صورت تنبيه بدني ، سرزنش و ناسزاگويي .

ب: به صـورت محـروم ساختن كـودك از امتيازات مانند استفاده از زنگ تفريح – سينما رفتن و ...

 

20

5- به طور كلي بايد به دانش آموزان آزادي داده شود ولي در عين حال آزادي آنها نبـايـد مخل آزادي ديگران باشد كودك بايد بياموزد كه دنياي خارج براي او محدوديت هاي دارد و ديگـران نيـز در صدد كسب آزادي و خود شكوفايي هستند. بنابر اين بايد در عين حال براي خود محدوديت هايي قايل شود.

 

21

نتيجه گيري

1- بين تنبيه و اختلال رفتاري چه رابطه اي وجود دارد؟

با توجه به تحقيقات و مطالعات انجام گرفته در مورد تنبيه به اين نتيجه رسيديم كه اگر تنبيه به صورت محروم ساختن كودك از بعضي مزايا مانند سينما رفتن ، تماشاي تلويزيون و استفاده از زنگ تفريح و ...     مي تواند موثر واقع شود زيان كمتري داشته بـاشـد ولـي در بعضي مـوارد نـاديـده گرفتن و مورد غفلت قرار دادن رفتار بد دانش آموز نوعي تنبيه است و در تضعيف رفتار ناپسند موثر واقع شود.

تنبيه بايد بجا و مناسب با خطا باشد بايد از تنبيه هاي شديد در برابر خطاهاي كوچك و يا از تنبيه هاي گروهي براي اشتباههاي فردي به ويژه تنبيه بدني و كنايه آميز و توهين وار بايد خودداري شود. زيرا اينگونه تنبيهات اغلب در ضمير دانش آموزان باعث كينه و انتقام جويي   مي شود. تنبيه هاي خيلي خفيف اثر باز دارندگي كمي دارد و در بعضي موارد اصلاً تأثير ندارد در حالي كه تنبيه هاي متوسط و متعادل در توقيف رفتار ناپسند موثر و اثر يادگيري بيشتري دارند .

تنبيهات بدني گاهي ضررهاي غير قابل جبراني را هم به همراه دارد بعنوان مثال :

1-كودك عادت مي كند كه در برابر زور بدون چون و چرا تسليم گردد و با اين منطق خو بگيرد كه    « زور و قلدري پيروز است و هر وقت عصباني شدي بزن و باكي نداشته باش. »

2- تنبيهات بدني احياناً ممكن است در كودك عقده اي نسبت به اوليا و مربيان ايجاد كند و حالت طغيان و سركشي را در او بر انگيزد.

 

 

22

 

3- كودك را ترسو بار مي آورد، بوسيله كتك شخصيت كتك در هم شكسته مي شود و تعادل روحي او بر هم مي خورد و احتمالاً به بيماريهاي رواني مبتلا مي گردد.

بررسي ها نشان داده است كه افراط در تنبيه ، گاهي موجب پيدايش عقده نسبت به اوليا و مربيان و دلسـردي از زنـدگـي مي شود . چنين كودكي يا از خانواده و مدرسه مي گريزد ، يا در برابر اوليا و مربيان مقاومت مي كند و يا بالاخره به فكر انتقام جويي مي افتد.

تنبيهات غير بدني ، شخصيت كودك را در هم مي كوبد و اسباب ترس و اضطراب وي را فراهم مي سازد. چه بسيار اتفاق افتاده است كه كودك محبوس چنان ترسيده كه به ضعف اعصاب مبتلا شده و تا آخر عمر نتوانسته است از عوارض آن رهائي يابد و گاهي چنان مرعوب شده كه سكته كرده است فحش و بد زباني علاوه بر حرمت ، براي كودك بد آموزي دارد و او را به اين عمل زشت عادت مي دهد.

حضرت علي (ع) فرمود : « زياده روي در ملامت و سرزنش ، آتش لجاجت را شعله ور  مي كند . »

تنبيه بدني كودك را به دروغگويي ، حيله گري و رياكاري ، و تحقير ، افسردگي و بيماري هاي عصبي ، خود آزاري و ديگر آزاري ، لجبازي و گوشه گيري ، كينه توزي ، اندوه و حزن سوق مي دهد.

2- ميزان تنبيه در تغيير رفتار ناپسند كودكان چگونه بايد باشد؟

اگر مي توانستيم كودكمان را فقط با استفاده از روشهاي مثبت تربيت كنيم خيلي عالي بود امام نمي توانيم زيرا براي يادگيري و آموختن رفتاري شايسته هم روشهاي مثبت و منفي ( تشويق و تنبيه ) لازم هستند و تنبيه به تنهايي نمي تواند نتايج دلخواه را فراهم كند زيرا به طور كلي

23

روش منفي است و اين روش به كودكان مي آموزد چه كار نبايد انجام دهند اما نمي آموزد كه چگونه بايد رفتار كنند و وقتي تنبيه را بدون تقويت رفتار شايسته به كار بريم كودك نمي داند

رفتار ناپسندش را با چه رفتاري جايگزين كند و تنبيه فقط هنگامي مـوثـر قلمداد مـي شـود كـه بـروز رفتـار نامناسب را كاهش دهد.

نبايد در تنبيه زياده روي نمود ، چون در اثر تكرار و زياده روي ، اثر خود را از دست     مي دهد و باعث لجاجت مي شود . بنابر اين افراط در تنبيه چه بدني و غير بدني از نظر اسلام مردود شناخته شده است.

3- آيا رعايت نكات مهم در انجام تنبيه در تغيير رفتار ناپسند كودكان تأثير دارد؟

الف) در تنبيه زياده روي نكنيد: اگر در امر يادگيري و تغيير رفتار ناپسند كودك از تنبيه بيشتر استفاده شود كودك به آن عادت مي كند و تنبيه تأثير خود را به تدريج از دست خـواهـد داد هـر اقدامي اگر هم موثر باشد شامل ممنوع كردن تماشاي تلويزيون تنبيه هاي بدني و غيره با استفاده بيش از حد تضعيف مي شود و اثر مورد نظر شما را ايجاد نخواهد كرد.

ب) از تنبيه در كنار روش هاي مثبت استفاده كنيد : وقتي تنبيه را به عنوان يك روش انتخاب مي كنيد بايد به كودك آموزش نيز بدهيد، تنبيه به تنهايي رفتار خوب را به كودك نمي آموزد. براي تشويق كودك به انجام آن چه مي خواهيد بايد تفهيمش كنيد در صورت اصلاح رفتار ناپسند پاداش برايش در نظر گرفته ايد.

ج) تنبيه را به تعويق نيندازيد : اگر قصد تنبيه كودك را داريد درست پس از رفتار ناپسندش ايـن كـار را انجـام دهيد زيرا هر تنبيهي اثرش را با گذشت زمان از دست مي دهد و ممكن است كودك نتواند ارتباط تنبيه را با عمل ناپسندش درك كند.

24

 

د) در تنبيه ثابت قدم باشيد : تنبيه موثر نه تنها يك تنبيه بدون وقفه است بلكه تنبيهي است كه بر كودك قابل پيش بيني باشد. تنبيه بايد در تمام مواردي كه در آن رفتار ناپسند سر مي زند

 

انجام شود اگر به كودكتان گفته ايد كه در صورت پرت كردن عروسكش آن را از او خواهيد گرفت حتماً پس از هر بار پرت كردن به وعده خود عمل كنيد تا هميشه منتظر پيامدهاي رفتار ناپسندش باشد.

هـ) الكي تنبيه نكنيد : كودك را به تنبيهي كه آن را انجام نمي دهيد تهديد نكنيد . پيش از واكنش نشان دادن دومين ، سومين يا دوازدهمين بار فرصت را به او ندهيد هميشه به حرفي كه مي زنيد عمل كنيد و چيزي را كه گفتيد جدي بگيريد . تهديدهاي پوچ و ناپايدار به رفتارها نادرستي مي انجامد كه تثبيت شده در برابر تغيير مقاومتر باشيد.

4- آيا اعمال تنبيه در تغيير رفتار ناپسند كودكان هميشه نتيجه مثبت به دنبال خواهد داشت؟

با توجه به مطالعات انجام گرفته در مورد تنبيه و با توجه به نظر دانشمندان و علماي تعليم و تربيت به كار گيري  عمل تنبيه در مدارس يا خانواده ها هميشه نمي تواند نتيجه مثبت داشته باشد و مطالعات نشان مي دهد كه اثر تشويق همواره بيش از تنبيه بوده است خصوصاً گاهي نتيجه تنبيه معكوس بوده و يادگيري و رفتار را دچار اختلال مي كند البته در بعضي از موارد تنبيه موثر واقع مي شود ولي تا آنجا كه امكان دارد بايد از تنبيه به ويژه تنبيه بدني خودداري شود زيرا اغلب موجب گريز از منبع آن كه در مدرسه ، معلمان و در خانواده ، والدين مي باشند مي شود و شكاف عميق بين معلم و دانش آموز ايجاد مي كند . بنابر اين معلم بايد در به كار بردن تشويق و تنبيه به ويژه در مورد تنبيه محتاط باشد و به شخصيت فرد فرد دانش آموزان و

25

تفاوت هاي فردي آنها توجه داشته باشد . مثلا زماني كه مي خواهيد در تنبيه از روش محروميت استفاده كنيد بايد بر حسب سن كودكان تعيين گردد. و گذراندن دوره هاي طولاني در يك اتاق يا محروم شدن از بيرون رفتن از خانه براي چند هفته سازنده نيست.

و كودك را آزرده مي كند. معمولا يك محروميت كوتاه مدت خيلي موثر است و اين زمان در حد چند دقيقه است .

پيشنهادات

1- پيشنهاد مي گردد جهت پيشبرد اهداف آموزشي بايد با خانواده مخصوصا مادران آموزش ويژه در زمينه اصول تعليم و تربيت ارائه گردد.

2- پيشنهاد مي گردد والدين و معلمان و كساني كه به كار تعليم و تربيت كودكان مي پردازند از تنبيه به عنوان آخرين حربه استفاده نمايند و در انجام تنبيه شرايط سني – عاطفي – اجتماعي كودكان را مد نظر قرار دهند.

3- پيشنهاد مي شود كه محيط مدارس با توجه به ذوق و علاقه به همكاري و همفكري دانش آموزان طراحي شود.

4- پيشنهاد مي گردد معلمان سعي نمايند محيط آموزشي را طوري طراحي كنند كه در آن كودكان احساس آرامش نموده و با همديگر همكاري و همياري نمايند و در آنها اعتماد به نفس ايجاد گردد.

5- پيشنهاد آخر اينكه ، والدين و معلمان سعي نمايند از تنبيه بويژه تنبيه بدني جز در موارد استثنايي آن هم به صورت جزئي استفاده نمايند تا موجب بروز اختلال رفتاري كودكان نشوند.

 

26

فهرست منابع و ماخذ

1- استفن دكتر گابر- چگونه با كودكم رفتار كنم -چاپ سوم - انتشارات مرواريد  1379

 

2-خورشيدي- راهبردهاي مديريت در آموزشگاه-انتشارات سروش

1379

 

3-سيف , علي اكبر _ روان شناسي پرورشي ( تربيتي ) -               انتشارات آگاه _ 1371

4- مجوزي , دكتر عبدالله _ چرا تنبيه _ چاپ دانا _ 1372

 

5- مقدم بدري_ كاربرد روان شناسي در آموزشگاه_ چاپ ششم_ نشر پرورش_ 1379

 

6-وكيليان , منوچهر  _  تاريخ آموزش و پرورش اسلامي ايران _  چاپ هفتم _ انتشارات پيام نور _ 1378

7- گنجي , حمزه _ روان شناسي عمومي _ انتشارات بعثت _ 1371

نوشته شده توسط سرکار خانم شرافت خادمی

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در پنجشنبه سیزدهم دی 1386 ساعت 7:59 |

شرایط مطالعه موثر :

 

 

مقدمه:شاید شما از آن دسته افرادی باشید که در کودکی علاقمند به شنیدن قصه و داستان  بوده ایدو همیشه از بزرگتر ها تقاضا می کرده اید که کتابهایزیادی برایتان تهیه کنند وبا اصرار از آنها می خواسته اید که کتابهایی را برای شما که بارها وبارها آن را برایتان خوانده بودند ،خوانند. واقعیت این است که این رفتارها وبازیهای کودکانه تصادفی واتفاقی نیست ، بلکه زمینه هایی برای شکل گیری احساسات و افکار مان در آینده و بیانگر نگرش کلی ما به زندگی و محیط اطرافمان است . افرادی که در کودکی فرهنگ کتاب خواندن و مطالعه را آموخته باشند

در بزرگسالی نیز علاقمند به مطالعه خواهند شد .اگر شما هم اهل مطالعه هستید و علاقمند به دانستن عوامل مطالعه موثر ، مطلب زیرا بخوانید .

شرایط مطالعه موثر :

 

1 -علاقه و انگیزه : عوامل بسیار زیادی می تواند باعث علاقه ی ما به مطالعه شود ، تا علاقه نباشد انگیزه برای پیشرفت به وجود نمی آیدو تا به یادگیری علاقه نداشته باشید انگیزه برای یادگیری در شما ایجاد نمی شود .

انگیزه به یادگیری ، ما را به جستجو و تحقیق بیشتر می کند. شما زمانی در مطالعه موفق  می شوید که علاقمند به هدفی باشید و همچنین علاقه شما راه را برای مطالعه وپشتکارتان در این زمینه باز می کند . ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که چگونه می توان علاقه به مطالعه را که تا کنون به آن بها نداده اید ویا نسبت به آن بی توجه بوده اید در خود افزایش داد ؟ در پاسخ به این سوال گفته می شود علاقه به هر چیزی به دلیل مهم بودن آن چیز در نزد ما به وجود می آید . بهترین راه برای علاقمند کردن خود به مطالعه ، تداعی ( یاد آوری ) هدفهاینهاییو آینده ای است که برای خود آرزو می کنید . از خود بپرسید که چرا به دانشگاه می روید؟ هدف شما از مطالعه چیست؟ برای آینده خود چه تصمیمی گرفته اید؟ چه موانعی بر سر راهتان قرار دارد؟ و چگونه باید آن موانع را کنار زد؟ چه عواملی باعث نزدیک شدنتان به هدف می شود؟ با طرح این دسته از سوالها و پاسخ به آنها ، نگرش مثبت ، اعتماد به خود و اشتیاق به آموختن و یادگیری ، برای مطالعه بیشتر می شود.

در این صورت است که حتی در درسهایی هم با مشکل مواجه باشید، با پیدا کردن راه حل هایی برای رفع آن اهتمام خواهید ورزید و در یک کلام ، با جان و دل و پشتکار برای موفقیت در مطالعه تلاش خواهید کرد.

 

2-مکان مطالعه:عامل مهم دیگر در مطالعه تعیین جای مناسب برای مطالعه است.افراد بر حسب عادت مکانهای مختلفی را برای مطالعه انتخاب می کنند. بعضی ها در مکانهای باز و بعضی در مکان بسته مطالعه می کنند. اگر شما به مطالعه در مکان های باز ،مثل باغ ، پارک و...عادت دارید سعی کنید که دنج ترین جا را برای مطالعه انتخاب کنید . و اگر در مکان بسته مثل منزل و کتابخانه درس می خوانید جای ثابتی را برای مطالعه انتخاب کنید ،  چرا که مکانهای ثابت ، تداعی مطالب خوانده شده را در موقع آزمون آسانتر        می کند .

عدم نور مناسب ، هوای سرد یا گرم ، لمیدن یا دراز کشیدن ، سر و صدا ، شلوغی و ... از جمله عواملی هستند که در موقع مطالعه باید دوری از آنها رعایت شود و هر کدام از این عوامل به نوعی باعث خستگی و خواب آلودگی و بهم خوردن تمرکز می شود .

نکته دیگر نظم و ترتیب مکان مطالعه است . اتاقی که آشفته و بهم ریخته باشد ، آشفتگی فکری و ذهنی ایجاد می کند . برای جلو گیری از این حالت ، قبل از مطالعه حتما به نظافت جایی که برای مطالعه در نظر گرفته اید ، بپردازید و همه وسایل را مرتب کنید تا با دیدن آن نظم فکری در شما ایجاد شود .

 

3- زمان مطالعه : اینکه چند ساعت و در چه زمانی بیشتر باید درس خواند ؟ بیشترین زمان یادگیری چه ساعتی است ؟ و ... مساله فردی است و بستگی به شرایط فیزیکی روانی دارد ؟

ممکن است شخصی صبح ها از تمرکز بیشتری برخوردار بوده و قدرت یاد گیری بیشتری داشته باشد و شخص دیگری صبحها خواب آلود بوده و شبها تمرکز بیشتری داشته باشد .

به همین دلیل با شناختی که هر فرد از خود ، توانایی ها و عادتهایی که دارد ، می تواند تشخیص دهد که چه زمانی را برای مطالعه انتخاب کند تا بیشترین استفاده را ببرد . به طوری کلی آنچه در مطالعه مهم است این است که وقت خود را بیهوده تلف نکنید و قبل از شروع مطالعه ابتدا تصمیم بگیرید که می خواهید چه بخوانید و بر حسب ساده یا مشکل بودن درس ، زمان مورد نیاز را تخمین بزنید . برای درسهای مشکل زمان بیشتر و برای درسهای ساده تر که نیاز به وقت زیادی برای مطالعه ندارد ، زمان کمتر را اختصاص دهید . قبل از شروع مطالعه استراحت کنید . و برای شروع مطالعه کاملا آماده باشید . استراحت قبل و بعد از مطالعه ، آمادگی ذهنی را برای دریافت مطالب و یادگیری بالات فراهم می کند . وقتی احساس می کنید که خسته یا خواب آلود هستید ، خود را مجبور به مطالعه نکنید . از مطالعه دست بکشید و برای مدتی استراحت کنید . به مطالعه مطالب ساده تر ، مطالب غیر درسی و هر کار یا چیز دیگر که باعث رفع خستگی تان می شود بپردازید . در حالت خستگی و خواب آلودگی از مطالعه چیزی جز اتلاف وقت عایدتان     نمی شود .

4- تمرکز حواس :تمرکز حواس به هنگام مطالعه عبارت است از توجه کامل ذهن به موضوع مطالعه . متاسفا نه افراد زیادی مشکل مطالعه خود را عدم تمرکز حواس می دانند. عدم تمرکز حواس ممکن است به عوامل زیادی از جمله فراموش کاری ، خیال بافی ، بی علاقگی ، مشکل فیزیکی و ... مربوط شود. بنابراین اگر موقع مطالعه دچار حواس پرتی گشتید ، اول باید دلیل حواس پرتیتان را مشخص کنید و آنچه را که باعث حواس پرتیتان می شود دریک صفحه بنویسید.

اگر خیلی مهم بود در صورت امکان سعی در برطرف آن کنید و اگر می شود با تأخیر و بعداً به آن پرداخت . به خود تذکر دهید که در فلان ساعت یا فلان روز مشکل را برطرف خواهید کرد . برای ایجاد تمرکز ، در موقع مطالعه ، یابد به موضوع مطالعه علاقمند باشید. برای خواندن اشتیاق داشته باشید و اطلاعات خود را در مورد موضوع مطالعه بیشتر کنید. مشغله فکری و ذهنی ، خستگی ، کسالت ، اضطراب و ناامیدی از جمله عواملی هستند که تمرکز حواس را برهم می زنند و باید در موقع مطالعه همه این موارد را در پشت دیوار ذهن جاگذاشت.

موانع مطالعه: 

الف: عدم اعتماد به نفس :یکی از عمده ترين مشکلات در موقع مطالعه ، نداشتن اعتماد به نفس است و اینکه فرد همیشه به کمبود هایش فکر می کند وقتی که شما تصورات منفی را از خود خلق کنید و تواناییهای خود را دست کم بگیرید ، ذهن شما خود به خود همان راه را دنبال می کند و رغبت شما برای مطالعه افزایش    می یابد. سعی کنید در موقع مطالعه همیشه به کما لات و موفقیتهایتان و در کنار آن با پشتکار و علاقه تلاش کنید.

ب: نداشتن آگاهی از روش صحیح مطالعه

یکی از عوامل عدم رغبت به مطالعه آشنا نبود با روش صحیح مطالعه است. افرادیکه با این مشکل مواجه باشند، در موقع مطالعه خیلی زود خسته می شوند و احساس بی رغبتی نسبت به مطالعه دارند. برای جلوگیری از این حالت باید سه عامل اصلی مطالعه را در نظر گرفت.

1-    بررسی اجمالی : هدف شما از این مرحله فهمیدن نکات اساسی و مرور و سریع توجه نکردن به جزییات در زمان محدود می باشد و سرسری مطالعه کردن است.

2-    دقیق خوانی:  دقیق خوانی بهتذین روش برای درک و فهم کامل مطالب خوانده است و نگه داری آن اطلاعات بطور منظم و منطقی در حافظه است، حاشیه نویسی ، علامت گذاری ، خلاصه کردن ، وو سازمان دادن نکات مهم و اساسی مطالب ، از جمله بهترین اصول دقیق خوانی است.

3-    مرورکردن : در مرحله مرور کردن نیازی نیست که کل کتاب را بخوانید و باید فقط به دنبال پرسشهایی که از متن کتاب طرح کرده اید برورید و اطلاعات و نکات کلیدی و مهمی را که علامت گذاری کرده اید دقیقاً مرور کنید.

ج: کند خواندن : یکی از موانع مطالعه کند خواندن است افرادی که عادت دارند کند مطالعه کند ، ذهن آنها وقت اضافه می آورد و زمینه برای حواس پرتی و خیالبافی فراهم می شود. به همین خاطر این دسته ازافراد در مطالعه موفق نیستند این افراد باید تلاش کنند که سرعت مطالعه خود را بالا ببرند، چرا که در موقع تند خوانی فرصت به ذهن داده نمی شود که به خیالبافی بپردازد، در نتیجه حواس پرتی ایجاد        نمی شود.

د: عدم درک معنا و مفهوم : عدم درک معنا و مفهوم عامل دیگر بی رغبتی به مطالعه است هر چه اطلاعات ما در زمینه مطلبی بشتر باشد و پیش زمینه خوبی از آن مطلب داشته باشیم ، درک و فهم آن مطلب هم برای ما بیشتر است و تمایل به جستجو و یادگیری آن موضوع در ما بیشتر می شود. بنابر این برای درک معنا و مفهوم موضوع مورد مطالعه باید به مطالعات جانبی در آن زمینه بپردازیم و هر چیزی در آن زمینه را مطالعه کنیم و مهمتر از همه اینکه بسیار تمرین کنیم.

          

                                                                                                        گردآوری: مدیر دبیرستان فائزین

 

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در پنجشنبه سیزدهم دی 1386 ساعت 7:58 |

الهه دانش آموزي با تفاوت هاي فردي و شخصيتي از آن خود

به نام خدا

موضوع : الهه دانش آموزي با تفاوت هاي فردي و شخصيتي از آن خود

محقق : مريم زنده زبان 85-86

بيان مساله

در يکي از مدارس مناطق نسبتا محروم تدريس مي کردم و مشخص است که در اين مدارس دانش آموزاني که مشکل دارند کم نيستند اما الاهه در اين مدرسه دانش آموزي بود که مشکلش به مرحله جدي رسيده بود و اگر مشکلش حل نمي شد شايد ديگر هرگز نمي توانست به جمع دوستانش برگردد . الهه دانش آموز يکي از کلاسهاي سال سوم راهنمايي بود . دانش آموزي که در آن کلاس پر هياهو و هيجان کمتر ديده مي شد و در جاي در آخر کلاس گاه فراموش مي شد او هيچگاه در هيچ بحثي در کلاس شرکت نمي کرد و هميشه براي انجام کارهاي گروهي مشکل داشت . وضعيت درسي الاهه بشدت ضعيف بود و اين ضعف در آزمون هاي شفاهي بيشتر ديده مي شد به ندرت ديده مي شد که الاهه به پرسشهايي که از او مي شد پاسخ دهد. مسئله قابل توجه ديگر درباره مشکل الاهه موهاي ابرو و سر او بود بارها که رفتار الاهه را زير نظر داشتم متوجه شدم که هرگاه سردرگم و عصبي مي شود بدون آنکه متوجه باشد اقدام به کندن موهاي سر و ابروي خود مي کند و اين مسئله باعث شده بود که او ابروها و موهايي کم پشت داشت و حتي برخي نقاط مو و ابروهايش کاملا بي مو شده و پوست در آن نقاط ديده مي شد. پس براي آنکه بيشتر با مشکلات الاهه و دلايل آن آشنا شوم با همکاري اوليا مدرسه اقدام به برگزاري جلسه مشاوره با الاهه و دعوت از يکي از والدين او براي بررسي وضعيت الاهه شد.

نتيجه گيري

در پايان سال الهه را ميشد نوجواني ايده آلناميد. هر چند هنوز هم بسيار حساس بود و اگر رها شود ممکن بود دوباره دچار مشکلاتي حتي جدي تر شود . اما من خيالم راحت بود زيرا اکنون الهه در خانواده هايي بود که مي دانستند که هر نوجوان براي قبول و اعتماد به ديگران بايد اول خود را بشناسد و به خود اعتماد کند و اعتمادي که در نتيجه تجربه براي فرد بوجود مي آيد و مبناي نگاه او به خودش است. و هر نوجوان گلي است با بويي مخصوص خود. پس اگر به تفاوت هاي فردي توجه کنيم و فرزندمان را همانگونه که هست بپذيريم و او را حمايت کرده و بستاييم حنما نوجوان موفقتري خواهيم داشت.

 

 

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در دوشنبه دهم دی 1386 ساعت 13:26 |

نقش مطالعه غير درسي بر يادگيري بهتر و بيشتر دانش آموزان

به نام خدا

موضوع : نقش مطالعه غير درسي بر يادگيري بهتر و بيشتر دانش آموزان

محقق : محبوبه مولاني – 85-86

مقدمه

شناخت ويژگي ها ، توانايي ها، نيازها و علاقه هاي کودکان و نوجوانان اين وظيفه را متوجه مربيان ، والدين، هنرمندان و کتابداران مي کند تا بکوشند آنچه در توان دارند در خدمت فراهم کردن شرايط مساعدي باشند که فرايند رشد ذهني و پرورش و شکوفايي استعدادهاي کودکان و نوجوانان را تسهيل کند . شکي نيست که يکي از مهمترين اين شرايط ايجاد عادت هايي است که آنان را به سمت شناخت و آگاهي هدايت مي کند. ايجاد عادت به مطالعه يکي از عادت هاي پسنديده است. آنان نيازمند اين هستند که خود را بهتر بشناسند و به قابليت هاي خود پي ببرند، دايره شناخت خود را از محيط بالا ببرند و با روابط انساني بهتر آشنا شوند پس تلاش براي ايجاد عادت به مطالعه بايد از اولويت هاي کارگزاران فرهنگي باشد

بيان مساله

. هنوز يک ماه از سال تحصيلي نگذشته بود که بيشتر همکاران از وضعيت درسي و ضعف بنيه ي علمي دانش آموزان نگران بودند. به عنوان مثال دبير علوم اجتماعي اظهار داشتند که دانش آموزان هيچي درس را نمي خوانند. دبير ديني و عربي و علوم هم همينطور، هر کدام از همکاران به گونه اي و به شوخي مي گفتند که همه اش تقصير دبير ادبيات هاست. به نظر من شايد اين يک شوخي دوستان باشد اما واقعيت امر هم همينطور بود. درست است اگر دانش آموزان بتوانند خوب بخوانند و بنويسند، قدرت درک مطلب و تفهيم مطالب بيشتري خواهند داشت.

نتيجه گيري

1-    تحليل محتوا، روش و وسايل آموزشي بايستي متناسب با هدفهاي آموزشي انتخاب و تنظيم شود.

2-     فعاليتهاي آموزشي هرگز نبايد منحصر به محتواي کتاب درسي شود.

3-     فعاليتهاي يادگيري بايد متنوع و حتي در صورت لزوم فراتر از مطالب مطرح شده در کتاب درسي باشد که مي تواند شامل مطالعه ي آزاد، مطالعه ي کتب غير درسي مرتبط با موضوع درس و تهيه گزارش و خلاصه ي مطالب آموزشي و نتايج تحقيقات و سفرهاي علمي و ... کاملا ابتکاري و نو باشند.

4-     با توجه به شناخت توانايي ها و علايق دانش آموزان براي پرورش و شکوفايي استعداد ها و توانايي هاي وي کتاب غير درسي در نظر گرفته شود که مطالعه غير درسي منجر به بيزاري و انزجار دانش آموزان نشود بلکه علائق آنان به مطالعه را بيفزايد.

5-     اصول مطالعه را طوري به دانش آموزان القاء کنيم که دانش آموزان با آن لذت خواندن و هيجان ناشي از کشف دانش و آثار تخيلي را تجربه کنند.  

 

 

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در دوشنبه دهم دی 1386 ساعت 13:26 |

چگونه درک مطالب رياضي را براي دانش آموزان دوره راهنمايي بهتر کنيم؟

به نام خدا

موضوع : چگونه درک مطالب رياضي را براي دانش آموزان دوره راهنمايي بهتر کنيم؟   

محقق : کورش زند کريمي

مقدمه

طي چهارده سال اخير که مستقيم و غير مستقيم با رياضيات سروکار داشته ام، چه در دوران مدرسه و دانشگاه و چه به عنوان دبير رياضي در مدارس راهنمايي ، يک پرسش بي جواب چون سايه همه جا مرا دنبال کرده است. " رياضياتي که مي خوانيم به چه دردمان مي خورد؟"

بيان مساله

اينجانب وقتي امسال براي اولين بار سر کلاس درس رفتم با توجه به ارزشيابي ورودي که از دانش آموزان به عمل آوردم متوجه شدم که دانش آموزان اين مدرسه در درک مطالب رياضي بسيار کند و ضعيف هستند. به اين فکر افتادم که چگونه ممکن است دانش آموزي با اين وضعيت تحصيلي به اين مقطع رسيده باشد. ديدم که پرداختن به اين مساله وقت و طاقت زياد مي خواهد که خارج از حوزه ي بحث ما نيز هست.

نتيجه گيري

از موارد ذکر شده در  اين اقدام پژوهي مي توان به نتايج حاصله زير اشاره کرد:

-        در دانش آموزان انگيزه ي لازم براي يادگيري درس رياضي به وجود آمده است، و دانش آموز با علاقه به کلاس رياضي مي آيد.

-         از غيبت هاي غير موجه در کلاس رياضي کاسته شد.

-         دانش آموز اگر يکي از مطالب گذشته را فراموش مي کرد، ديگر آن را به حساب بي استعدادي نمي گذاشت و همين امر باعث تلاش بيشتر دانش آموزان مي شد.

-         از بي توجهي و بي نظمي و احساس خستگي در کلاس رياضي به حد چشم گيري کاسته شد.

-         دانش آموزان به معلم رياضي بسيار ابراز علاقه مي کردند و حتي برخي مشکلات شخصي خود را نيز با من در جريان مي گذاشتند.

 

 

 

 

 

 

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در دوشنبه دهم دی 1386 ساعت 13:25 |

بررسي مشکلات يادگيري و رفتاري دانش آموز سال سوم راهنمايي

به نام خدا

موضوع : بررسي مشکلات يادگيري و رفتاري دانش آموز سال سوم راهنمايي

محقق : نرگس بابايي- نادره معماري - 86

مقدمه

معلمان به تجربه دريافته اند که حتي مهم ترين نوع درس دادن هم بدون در نظر گرفتن جنبه هاي روان شناختي حاکم بر فضاي کلاس و دانش آموزان چندان تاثيري ندارد.

وقتي که اکثر دانش آموزان فضاي کلاس را فضايي امن به شمار مي آورند که در آن، شخصيتشان زير هجوم انتقادها ، تبعيض ها و بي توجهي خرد نمي شود، به گونه اي موثر فرايند تدريس نيز تحت تاثير قرار مي گيرد.

بيان مساله

در ميان دانش آموزان سال سوم راهنمايي فردوسي دانش آموزي به نام پروين باقدي متوسط و پوستي تيره توجه دانش آموزان و معلمان را به خود جلب نموده است . او در کلاس داراي رفتارهاي بي شماري از جمله خشونت، پرخاشگري و ضعف درسي بود و نسبت به انجام مسوليتهاي محول شده به او بي توجه و سهل انگار بود . در کلاس نيز ايجاد بي نظمي مي نمود و با اين رفتار خود توجه ديگران جلب مي نمود و بيشتر اوقات بدون دليل قانع کننده کلاس درس را ترک مي نمود و طي چند بار دعوت از اولياي وي براي حل مشکل او به نتيجه اي نرسيديم و اولياء به مدرسه مراجعت ننمودند در ابتدا نيز از طرح مشکل خود خودداري مي نمود و سکوت کرد.

با توجه به مشکلات موجود درصدد رسيدگي به مشکل او براي رسيدن به هدف مطلوب که همانا تغيير رفتار در اوست برآمديم .

نتيجه گيري

اقدامات انجام شده در رابطه با تغيير رفتار در دانش آموز پروين موثر واقع شده و او داراي صفات مثبتي از جمله صفات زير شده است:

-        ايجاد اعتماد به نفس

-         ايجاد روابط حسنه با دوستان و تغيير اخلاق و رفتار در برخورد با همسالان

-         ايجاد روحيه ي مسئوليت پذيري

-         پيشرفت تحصيلي

-         همانند ساير دانش آموزان مقررات کلاس را رعايت مي کند

-         قبول کردن راهنمايي ديگران و به کار بستن آن

-         عدم مخالفت با عقايد و نظرات ديگران

-         شرکت در گروه و انجام کارهاي گروهي

-         در صورت اشتباه احساس ندامت و پشيماني مي کند و درصدد جبران بر مي آيد

-         به علت ارتباط مناسب با خانواده فضاي صميمي تري بين دانش آموز و خانواده بوجود مي آيد.

 

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در دوشنبه دهم دی 1386 ساعت 13:25 |

چگونه مي توانيم دانش آموزان و معلمان را به انجام فرايض ديني ترغيب کنيم.

به نام خدا

موضوع : چگونه مي توانيم دانش آموزان و معلمان را به انجام فرايض ديني ترغيب کنيم.   

محقق : نسرين احمدي- فريده رحيمي- ناهيد محمديان- 86

مقدمه

از ديدگاه اسلام انسان موجودي اجتماعي و تربيت پذير است که رشد و تعالي وي در متن جامعه صورت مي گيرد از اين رو توصيه هاي اخلاقي و تربيتي خاصي براي ظهور استعدادها و توانايي هاي انسان ارائه کرده است.

بيان مساله

ما در مدرسه اي انجام وظيفه مي کنيم که هم اولياء و هم دانش آموزان از نظر فرهنگي در سطح متوسط به پايين مي باشند و انجام بسياري از فرايض ديني توسط آنها انجام نمي شود و يا اينکه اشتباهات فراواني از نظر عملکرد در آن ديده مي شود به همين سبب با توجه به اينکه ما سال هايي ازدوران خدمتي خود را در اين آموزشگاه سپري نموده ايم به اين فکر افتاديم در پي راه حل هايي جهت ارتقاء سطح آگاهي دانش آموزان معلمان و اولياء در زمينه ديني شويم. مهم ترين مسئله اي که ما با آن برخورد داشته ايم اين است که چه تمهيدات و کارهايي مي توان انجام داد تا دانش آموزان بتوانند با قرآن، مطالب قرآني و انجام امور ديني الفت و انس بيشتري پيدا کنند و حداقل بتوانند در حدي که از آنان انتظار مي رود قرآن را بخوانند و آن را در زندگي روزمره خود به کارگيرند و سرلوحه زندگي خود قرار دهند.

نتيجه گيري

در پايان و در آخرين مرحله از انجام پژوهش ، گزارش نهايي مي توان در رابطه با اين پژوهش ذکر نمود اين است با توجه به اينکه اين آموزشگاه در نقاط حاشيه سطح شهر قرار دارد و بيشتر اولياء و خانواده ها از نظر مسائل ديني و انجام فرايض در سطح نسبتا پائيني قرار دارند و از آنجا که دانش آموزان اين آموزشگاه در متن اين خانواده ها پرورش يافته اند لازم ديديم آنچه از دست ما بر مي آيد براي ارتقاء سطح کيفي آموزه هاي ديني در آموزشگاه انجام دهيم.

با توجه به جمع بندي مطالب ذکر شده و تغيير رفتار موجود چه در همکاران، اولياء و دانش آموزان در جهت مثبت به اين نتيجه رسيديم که اين کلاسها را در سال آينده نيز برگزار نمائيم.

 

 

 

 

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در دوشنبه دهم دی 1386 ساعت 13:22 |

یادگیری مشارکتی و رویکردهای آن

به نام خدا

نام محقق: فروزان قنبری از راهنمایی شهید بهشتی

عنوان : یادگیری مشارکتی و رویکردهای آن

مقدمه:

در عصر حاضر یادگیری سنتی که سالیان متمادی است نظام آموزش و پرورش ما را احاطه کرده است دیگر جوابگوی نیازهای دانش آموزان و معلمان نیست. اگر کمی به دیده ی تامل بنگریم شاید دلیل بسیاری از آفت های تحصیلی دانش آموزان به دلیل کاربرد نامناسب روش های یادگیری باشد و هر ساله خسارت های زیادی از این حیث متوجه فرد و جامعه می شود.

یادگیری

یادگیری عبارت است: از فرایند ایجاد تغییر نسبتا پایدار در رفتار بالقوه با توان رفتاری فرد، بر اساس تجربه همان طوری که در این تعریف روشن است یادگیری باید همراه با تغییر باشد. اگر در اثر یادگیری تغییری در توان رفتاری یا عملکرد فرد بوجود نیاید نمی توان ادعا کرد که یادگیری صورت گرفته است همان طور که هیلگارد و باور ذکر کرده اند تفاوت بین یادگیری و عملکرد تفاوت بین دانستن چگونه انجام دادن کاری و انجام دادن آن کار است البته این تغییر شامل همه نوع تغییرات نمی شود مثلا تغییری که در اثر تابش نور به مردمک چشم ما و در نتیجه کوچک و بزرگ شدن آن صورت می پذیرد جزء یادگیری محسوب نمی شود بلکه فقط تغییراتی که در اثر تجربه باشد نه تغییری که در نتیجه ی تغییر در ارگانیسم بدن صورت گیرد.

محاسن روش یادگیری مشارکتی:

1-  پیشرفت تحصیلی: هدف یادگیری مشارکتی ارتقای عملکرد دانش آموزان در وظایف مهم علمی و آموزشی است. اعتقاد بر این است که ساختار انگیزش روش مشارکتی، جایگاه یادگیری و هنجارهای پیشرفت تحصیلی را بالا می برد طبق نظر اسلاوین پژوهش های انجام شده درباره ی روش یادگیری مشارکتی دال بر این ادعا هستند که این روش در بالا بردن سطح پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در موضوعات مختلف و در سطوح مختلف تحصیلی مفید است.

2-  ارتقای روابط اجتماعی: دومین اثر مهم روش یادگیری مشارکتی ، گسترش روابط اجتماعی فراتر از سطوح تحصیلی محلی یا خانوادگی است. این روش در خلال استفاده از ساختارهای پاداش مشارکتی ، شرایطی را برای همکاری گروهی در وظایف عمومی فراهم می کند دانش آموزان از این طریق می آموزند که همدیگر احترام بگذارند و به دقت به نظرات هم گوش بدهند حتی اگر مخالف نظرات خودشان باشد. در واقع در این روش دانش آموزان روش های نقد و بررسی افکار دیگران را نیز تا حدودی می آموزند اسلاوین در در تحقیقات خود به شواهدی دست یافته است که روش یادگیری مشارکتی روابط میان دانش آموزان نژاد های مختلف را در کلاس مختلف بهبود می بخشد.

3-  مهارت های حل مساله های مشارکتی: یکی از آثار مهم و نهایی روش مشارکتی این است که دانش آموزان مهارت های مشارکت و همکاری را می آموزند. دانش آموزان با قرار گرفتن در یک گروه احساس اعتماد به نفس می کنند و بامواجه شدن با مسائل مختلف از طریق هم فکری و هم یاری مشکل را حل می نمایند و در صورت لزوم از معلم هم کمک می گیرند. محدودیت های روش یادگیری مشارکتی

بزرگترین محدودیت این روش مشکل رهبری و هدایت آن است این روش اگر خوب هدایت و سازماندهی نشود هیچ یک از اهداف موردنظر تحقق نمی یابد پس ضروری است قبل از اجرای این روش معلمان در زمینه مراحل مختلف آن اطلاعات لازم را کسب نمایند و بعد درصدد اجرای این روش برآیند. چرا که بدون آگاهی از این روش اجرای آن مطمئنا با شکست مواجه خواهد شد علاوه بر این که خود معلم دچار یاس و ناامیدی می شود ضربه ی بسیار سختی بر پیکر دانش آموزان وارد نموده است.شاید یکی از دلایلی که اینگونه روش ا در نظام آموزشی جایگاه خود را پیدا نکرده است عدم آشنایی معلمان با اجرای آن و ترس از شکست باشد.

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در دوشنبه دهم دی 1386 ساعت 13:22 |