دوره های ضمن خدمت کوتاه مدت - تحقیقات -نظام پذیرش -

عنوان تحقیق : تأثیر کامپیوتر بر آموزش زبان فارسی

      

                                             

عنوان تحقیق : تأثیر کامپیوتر بر آموزش زبان فارسی

 

 

 

تهیه و تدوین : محمد رحیمی

 

دبیر زبان و ادبیات فارسی

دبیرستان انقلاب اسلامی

 نیم سال اول سال تحصیلی  87 - 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست :

چکیده ی تحقیق

بخش اول :

 مقدمه

مسئله

اهداف

فرضیه

جامعه­ی آماری

تعاریف عملیاتی

بخش دوم :

روش­های تدریس

الگوهای ارائه­ توضیح ، همیاری

پیش سازمان­دهنده

دریافت مفهوم

تفکر استقرایی و ...

بخش سوم:

روش جمع آوری  اطلاعات

عنوان ، اهداف و طرح درس

بخش چهارم  :

یافته­های پژوهش

ارزشیابی­ها

نمون آزمون­ها

 بحث ، نتایج و مشاهدات

بحث درباره یافته

محدودیت ها

پیشنهادها و کاربرد ها

نتیجه گیری

منابع و مآخذ

پیوست ها

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده :

در این تحقیق تاثیر استفاده از برنامه های رایانه ای در آموزش زبان  فارسی برروی  دو گروه انتخاب شده  یک گروه به عنوان گروه شاهد و گروه دیگر به عنوان گروه آزمایش  در مدت یک ماه مورد  بررسی  قرار گرفت در این مدت رفتار دانش آموزان مورد مشاهده و بررسی قرار گرفت و طبق مشاهدات و نمرات به دست آمده از آزمونها ی به عمل آمده اختلاف چشمگیری در نمرات و رفتار دانش آموزان دو گروه مشاهده شد.

میزان یادگیری و یادآوری گروه آزمایش بیش تر از گروه گواه بود . دانش آموزان  گروه آزمایش از این وضعیت احساس رضایت بیشتری داشتند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش اول

مقدمه و بیان مسئله

در عصر حاضر تاثیر مثبت استفاده از رسانه ها و در راس آنها رایانه بر کسی پوشیده نیست و بر این مبنا در آموزش زبان فارسی استفاده از چند رسانه ای ها می تواند نقش بسزایی داشته باشد زیرا به سبب امکانات متنوعی که استفاده از چند رسانه ای ها در این زمینه در اختیار ما می گذارد می تواند در افزایش میزان یادگیری و همچنین یاد آوری مثمر ثمر باشد.

با توجه به ماهیت زبان به عنوان یک پدیده ذهنی و مجرد و در نظر گرفتن سطح رشد ویژگی های کودکان و همچنین خواص آموزش  که هر کدام داری پیچیدگی خاص خود می باشند استفاده از چند رسانه می توان رابطه ای متقابل و در جهت رشد ایجاد نموده که در این شرایط رسانه ها نقش میانجی و کاتالیزور را برعهده دارند که هم به افزایش یادگیری و تعمیق آن وهم به یادآوری کمک شایان توجهی خواهند کرد که همیشه از نگرانی های زبان شناسان ،علمای تعلیم و تربیت و روانشناسان  بوده و هست .

ما در آموزش زبان نیاز به امکانات متنوعی جهت به نتیجه رسیدن ، داریم و چند رسانه ای ها این امکانات را یک جا و به بهترین شیوه درحالی که سازگار با سایر جنبه های پیشرفت و هماهنگ با نقشهای زبان که مهمترین آنها ارتباط است در اختیار ما قرار می دهند و ما را جهت رسیدن به هدف های عالی تر سوق می دهند  .

به همین دلیل در این  تحقیق کوشش به عمل آمده تا میزان تاثیر استفاده از رایانه در یادگیری و یاد آوری دانش آموزان در درس آموزش زبان فارسی دوره ی دبیرستان (پایه ی اول ) بررسی شود و دلیل روشن تری برای ادعای تاثیر  مثبت استفاده از رسانه  در آموزش و بخصوص آموزش زبان فارسی وجود داشته باشد .

 

اهداف:

بررسی تأثیر استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی دوره دبیرستان.

بررسی  تأثیر استفاده از برنامه های  رایانه ای  بر یادگیری و یاد آوری دستور زبان فارسی  در دانش آموزان پایه اول دبیرستان.

مسئله :

استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی در دوره دبیرستان چه تاثیری دارد ؟

آیا بین یادگیری و یادآوری دانش آموزانی  که در آموزش زبان فارسی به آنها از چند رسانه ای ها استفاده شده  در مقایسه با دانش آموزانی  که در آموزش آنها از چند رسانه ای ها استفاده نشده تفاوتی وجود دارد؟

آیا بین استفاده رایانه و یادگیری و یادآوری رابطه معنی داری وجود دارد؟

 

فرضیه :

استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی تاثیر مثبت دارد .

استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی دوره دبیرستان، یادگیری و یادآوری را افزایش می دهد.

استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی برای دبیران دبیرستان مشکلات تازه ای  را به وجود می آورد .

بین استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی و یادگیری و یادآوری رابطه معنی داری وجود دارد .

استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی نیاز به دانش آموزان دوره دیده (دوره های ویژه آموزش رایانه ) و دبیران کارآزموده با اطلاعات رایانه ای بالا دارد .

 

 

جامعه آماری :

برای تایید یا رد فرضیات بیان شده و آزمایش آنها ابتدا جامعه آماری تعیین شده که شرح زیر است :

گروه آزمایش :

دانش آموزان پایه­ی اول دبیرستان

دبیرستان انقلاب شهرستان سنندج  -  تعداد  28 نفر

میانگین نمره کلاسی درس ( زبان فارسی ) :

ارزشیابی تشخیصی : 6

ارزشیابی مستمر: 8.19

ارزشیابی یادآوری : 15.25

گروه شاهد ( گواه):

دانش آموزان پایه­ی اول دبیرستان

دبیرستان دکتر حسابی شهرستان سنندج  -   تعداد 27 نفر

میانگین نمره کلاسی درس ( زبان فارسی ) :

ارزشیابی تشخیصی : 5.75

ارزشیابی مستمر: 5.42

ارزشیابی یادآوری : 12.25

شیوه انتخاب : نمونه تصادفی خوشه ای

متغیر مستقل : استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی

متغیر وابسته : میزان یادگیری و یاد آوری

دلیل انتخاب این دو کلاس :

1.  اعلام همکاری معلمان.

2.  هم سطح بودن وضعیت نمره دانش آموزان در درس زبان فارسی پایه اول .

3.  حداقل اختلاف در نتایج پیش آزمون دو گروه .

ابزارهای و روشهای جمع آوری اطلاعات :

1. مشاهده (مستقیم و غیر مستقیم)
2. آزمون
3. مصاحبه

منابع مربوط به موضوع تحقیق

در رابطه با تاثیر استفاده از فناوری های در آموزش منابع بسیار زیادی وجود دارد اما هرچه دامنه بحث مورد آموزش محدودتر شود منابع نیز کم تر می شوند حال اگر موضوع تحقیق را که تاثیر استفاده از فناوری های جدید و به طور اختصاصی چند رسانه ای ها در آموزش زبان فارسی که به تناسب این که دامنه تحقیق محدود است منابع و تحقیقات قبلی بسیار کمتر از حد معمول و مورد انتظار است در این زمینه دلایلی که می توان فهرست وار به آنها اشاره کرد عبارتند از :

1. تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده ؛ کلی است .
2. نبود تحقیقات کافی در این زمینه .
3. کند بودن رشد استفاده از فناوری در مدارس.
4. اهمیت ندادن به آموزش زبان  فارسی در کتاب های ادبیات  قدیم.

 

تعاریف عملیاتی:

یادگیری عبارت است از تغییر نسبتا پایدار در رفتار بالقوه بر اثر تجربه که به صورت فرآیندی نظام دار و سیستماتیک که می توان آن را در رفتار دانش آموزان در صورت مساعد بودن شرایط  و معین بودن معیار و ملاک آن را مشاهده کرد.

همچنان که یادگیری دانش آموزان را از طریق رفتارشان مشاهده می کنیم با به کارگیری امکانات و روشهای مناسب می­توانیم یادگیری را افزایش دهیم  و نتیجه آن را نیز مشاهده کنیم .

امکانات و روشهایی که در فرایند آموزش و تدریس از آنها بهره می گیریم در صورت تازه بودن نسبی سبب ایجاد انگیزه برای یادگیری در فراگیران می شود. با توجه به اینکه فعالیت­هایی  که یادگیرندگان در جریان یادگیری انجام می دهند به اندازه خود یادگیری اهمیت دارد و این نکته را نباید از نظر دور بداریم که میزان یادآوری  بستگی به عمق توجه یادگیرندگان در جریان  یادگیری دارد در همین حال یادگیری معنادار بستگی به میزان دانش قبلی دارد. در کل می توان گفت : یادگیری عبارت است فرایند  سیستمی پیشینه ها و اطلاعات جدید پیشرو.

با استفاده از رسانه جدید جلب کننده توجه هست که می توانیم  پایه های یادگیری را بنیان گذاری کنیم .حال که رسانه این قدر اهمیت و تاثیر دارند لازم است که بدانیم رسانه چیست ؟ شیوه استفاده از آن چگونه است ؟ و تاثیر آن را در هر شرایطی بسنجیم و بهترین رسانه را انتخاب کنیم . قبل از اینکه رسانه را تعریف کنیم لازم به یادآوری است در هر دوره و زمانی بر اساس مقتضیات زمان و امکانات روز از رسانه ها در جریان آموزش استفاده شده است و رسانه ای که بیشترین تاثیر را در آموزش داشته اختراع صنعت چاپ توسط آقای گوتنبرگ (Gotenberg) و بعد از آن می توان به اختراع رایانه در عصر حاضر اشاره کرد تأثیر رایانه به حدی بوده که تمام افراد بشر را متحیر کرده و جای تقریبا همه ی رسانه استفاده شده ی  قبل از خود را گرفته است. بهتر است بگوییم از همه ی رسانه ها  در آن استفاده شده است که یادگیری چند حسی را ایجاد کرده است .

رسانه : واژه midia  ( ابزارها ) جمع کلمه رسانه   medium( وسیله یا واسطه ) است اصطلاحی که به طور گسترده به معنای در میان بودن یا در وسط قرار داشتن است . بنابراین می توان گفت رسانه یا وسیله ابزاری واسطه ای بین استفاده کننده و خود اطلاعات است که به تولید دریافت و جمع آوری ، دستکاری یا پخش اطلاعات می پردازد.

جریان یادگیری و آموزش باید به اهمیت و نقش زبان با توجه به دیدگاهی صاحبنظران که در این زمینه اظهار نظر نموده ازجمله افلاطون ، کمنیوس ، ژان پیاژه ، ویگوتسکی ، برونر باید توجه نمود .

در جریان یادگیری زبان علاوه بر توجه اصول یاد گیر و یاد گیری زبانی باید به اصول زبانی محض نیز توجه نمود که آگاهی و استفاده از آن در جریان آموزش زبان فارسی خالی از لطف نیست .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش دوم

روش­های تدریس

توافق مکاتب زبانشناسی و روانشناسی بر اساس خواستگاه فلسفی روش های تدریسی را به ما پیشنهاد می دهند که ما باید با توجه به شرایط و امکانات روش مناسب را انتخاب کنیم .

عمده ترین این روش ها که ما در حال حاضر برای تدریس زبان فارسی  به کار می بریم عبارتند از :

 روش الگوی توضیح که بیشتر دبیران در کلاس های درس از آن استفاده می کنند روشی است معلم محور که در آن معلم فعال است و دانش آموز منفعل ، معلم سخنرانی می کند و دانش آموز می شنود ، معلم انباشته ای از اطلاعات را که خود دارد به دانش آموزان ارائه می دهد ، دانش آموزان ساکت و بی حرکتند معلم و دانش­آموزان هر یک به کار خود می­پردازند و در کار یکدیگر دخالت نمی­ کنند.  درس بسیار کسل کننده است و تأثیر کمتری در یادگیری فراگیران دارد.

این روش را « جان دیوئی » مطرح کرد و سپس کسان دیگری آن را تکمیل کردند. همیاری یعنی با هم کارکردن و در امر آموزش به کار گروهی فراگیران برای یادگیری گفته می شود. همیاری یک الگوی منظم یادگیری است که در آن اعضای یک گروه از طریق برقراری ارتباط های مستمر مطالبی را از هم می آموزند. در این الگو فراگیران فعالانه در امر یادگیری شرکت می کنند و انگیزه ی آن­ها برای آموزش تقویت می شود.

تقسیم دانش آموزان به گروه های 4 ، 5 یا 6 نفره و هم اندیشی برای پاسخ گویی به پرسش هایی که معلم در اختیار آنان نهاده ، شکل ظاهری این روش است.

در این روش درس را توضیح نمی دهد بلکه سوالاتی را که از قبل آماده کرده است ، بین فراگیران توزیع می­کند . کار اصلی معلم در این روش ، ساختن پرسش های مناسب است.

هر یک از اعضای گروه پیش از آغاز بحث و گفتگو ، میزان اطلاعات خود را درباره ی درس جدید ارزیابی می کند. آنگاه متن درس مطالعه میشود. سپس هر دانش­آموزی به سوالاتی که در اختیار دارد پاسخ می­دهد. اعضای گروه آن قدر درباره­ی پرسش­ها بحث و گفتگو می­کنند تا به توافق برسند.

معلم می تواند از وسایل کمک آموزشی استفاده کند و گروه ها را برای یافتن پاسخ درست راهنمایی کند. در پایان نیز از دانسته ها و پاسخ  گروه ها آزمون به عمل می­آید تا میزان یادگیری آن­ها ارزیابی شود.

معلم در این روش نباید انتظار کلاسی ساکت و بی­همهمه­ را داشته باشد. شوخی ها و خنده­های گاهگاهی ، چاشنی طراوت کلاس است.   

    

اساس نظری این الگو را نظریه­ی معنی دار « آزوبل » تشکیل می­دهد.

ساخت شناختی و تغییراتی که در اثر یادگیری در آن صورت می گیرد ، زیربنای اصلی یادگیری به شمار می­رود. منظور از ساخت شناختی ، مجموعه­ی اطلاعات ، مفاهیم ، اصول و تعمیم­های سازمان یافته­یی است که فراگیران قبلا آموخته­اند.

این الگو بر ارتباط مطالب تازه با آموخته­های پیشین یاد گیرنده تأکید میکند. بدین معنی که مطالب تازه باید به نحوی با مباحث و اطلاعات قبلی موجود در ذهن فراگیر ارتباط داشته باشد تا یادگیری معنا دار شود. این الگو برای تقویت ، تثبیت و تعمیق ساخت­های شناختی فراگیران تدوین شده است. قبل از اینکه مطالب جدید عرضه گردد باید بر پایداری و روشنی اطلاعات قبلی افزوده شود.  

هر یک از رشته های علمی ساختاری از مفاهیم دارد. این مفاهیم به صورت سلسله مراتبی  سازمان دهی می­شوند. مفاهیم کلی و گسترده و مجرد در سطح بالا و مفاهیم جزئی تر و عینی­تر در سطوح پایین­تر قرار می­گیرند.

وقتی مطالب تازه وارد ساخت شناختی می­شوند ، هر یک در جایگاه مناسب خود و در زیر مطالب جامع و کلی قرار می­گیرند. اگر مطلبی با مفاهیم قبلی پیوند نداشته باشد ، یادگیری معنی دار نخواهد بود. تکیه بر آموخته های قبلی فراگیران لازم واساسی است و یادگیری تازه را تضمین می کند.

1. کنترل عوامل موثر بر یادگیری : ارتباط مطالب قبلی با تازه
2. استفاده از پیش سازمان دهنده ها : تدریس از کل به جز و از انتزاعی به عینی ، استفاده از آموخته های پیشین به عنوان مقدمه.
3. تفکیک تدریجی : سیر از کل به جز و از انتزاعی به عینی کم کم صورت گیرد و یک باره تدریس نشود.

زبان                 جمله                   نهاد و گزاره                 

                                                    اول شخص

                                 شخص           دوم شخص

                                                     سوم شخص

 

صرف فعل                                      گذشته      

 

                                زمان              حال

                                                 

                                                         آینده  

4. توافق یکپارچه : مفاهیم و مطالب تازه­ی درس باید به طور آگاهانه  و حساب شده و منطقی به دانسته­های قبلی فراگیران پیوند بخورد
5.  استفاده از انواع پیش سازماند­­ه­ها :

الف  - توضیحی  : که بر عدم آگاهی قبلی مبتنی است ، در این صورت باید مفاهیم را با مثال­های متعدد به صورتی منسجم وارد ذهن فراگیر کرد.

ب – مقایسه­ای : که بر اطلاعات قبلی فراگیر از یک موضوع با بیان وجوه اشتراک و افتراق دو مفهوم مبتنی است .

ارائه­ی  تدریس با الگوی پیش­سازمانده :

1. ارائه­ی پیش سازمانده : معلم پیش سازماندهنده را را ( که از مطالب درس کلی تر است ) ارائه می­دهد. بیان اهداف کلی ، برانگیختن اطلاعات قبلی برای فهم بهتر مفاهیم جدید.
2. ارائه­ی مفاهیم درس جدید : با استفاده از روش­های پرسش و پاسخ ، بحث و گفتگو ، سخنرانی و ...
3. تحکیم ساخت شناختی با ارائه­ی مثال : ارائهی شواهد و مثال ها برای تثبیت مفهوم تا ساخت شناختی سازمان­دهی و منسجم شود.

 

 

 

 

اساس نظری این الگو را « برونر » مطرح کرد ( 1956 ) وسپس دیگران آن را توسعه و تکمیل کردند ؛ آخرین کسی که به ارائه­ی این الگو همت گماشت « بروس جویس » و همکارنش بودند.( 1992)

راهبردهای آموزشی :  

1. تهیه­ی نمونه­ها و پرسش­ها قبل از ورود به کلاس
2. فراهم نمودن فرصت­های یادگیری برای درک مطالب با بحث و گفنگو
3. ارائه­ی نمونه­هایی بر اساس الگوی پیش سازمان دهنده که در ساخت شناختی مطالب هدفمند پردازش و شکل دهی شوند .
4. خواستن از فراگیر که با ارائه­ی نمونه­ها چه فکری به ذهنش راه یافته ؟
5. یادداشت حدس و فرضیه های خود  

مراحل تدریس در این الگو:

این الگو را دانشمندی به نام « هیلداتابا » پرورانده است. در این روش معلم ، با طرح سوالات هدفمند فراگیر را به سمت اهداف درس راهنمایی می­کند. این عمل باعث می­شود که ذهن دانش­آموز سیر از جز به کلی ( استقرا ) را دنبال کند و در پایان از مفاهیم مورد نظر آگاهی و اطمینان یابد. الگوی تفکر استقرایی با الگوی دریافت مفهوم شباهت­هایی دارد. این الگو ، آموزش تفکر خلاق در کشف مفاهیم است با تکیه بر تجارب فراگیران.

1. تکوین مفهوم :

الف. تعیین و فهرست کردن مباحث و مطالب

ب. طبقه بندی مطالب ( بیان وجوه تمایز و اشتراک )

ج. انتخاب عنوان برای مطالب طبقه­بندی شده

2. تفسیر مطالب

الف. تعیین جنبه­های برجسته­ی مطالب توسط فراگیران

ب. کشف روابط علی و معلولی

ج. استنباط و دریافت مفهوم از طرف فراگیران

3. کاربرد اصول

الف. فرضیه سازی و توضیح مطالب نا آشنا

ب. توضیح و تقویت فرضیه­های نادرست

ج. تصدیق و تأیید فرضیه­ها

1. روش واحد کار ( فردی  - گروهی )
2. روش مقایسه ای
3. روش بحث گروهی
4. روش پرسش و پاسخ
5. روش پژوهش ( فردی – گروهی )
6. روش حل مسئله
7. روش تلفیقی

در کتب درسی زبان و ادبیات  فارسی مهارت اصلی زبانی یعنی خواندن ، نوشتن ، گفتن و شنیدن باهم به کار رفته و تدریس می شوند و این خود یکی از اهداف برنامه ریزان درسی بوده و هست که چهار مهارت را با هم به کار ببرند تا یک­دیگر را تقویت نمایند و محتوا را به شکلی مناسب سازماندهی کرده اند  که یکپارچگی[1] ، تداوم[2] و پیوستگی[3] و رابطه عمودی [4] و افقی [5] بین مطالب یک کتاب و کتاب­های دیگر برقرار باشد . تا آموزش دروس که بیشتر به وسیله مهارتهای زبانی است خود این مهارت را تقویت نمایند .هر کدام از این مهارت جهت سهولت یادگیری و آموزش با توجه به وسعت و سطح گستردگی که دارند به حوزه ها و زیر حوزه های دیگر تقسیم شده اند؛ این تقسیم بندی  نسبی و صوری می باشد و نمی توان میان مهارتهای زبانی  مرز مشخصی قائل شد.

برای مثال حوزه های مهارت نوشتن به املا و انشا ( دستور زبان ، نگارش ) تقسیم می شود . که هر کدام دامنه وسیعی دارند . به هیمن دلیل در این تحقیق فقط  آموزش دستور زبان که یکی از مباحث مشکل برای دانش آموزان است بررسی شده است .

مقوله های دستوری عبارتند از جمله ، فعل ، اسم و ...  جمله که واحد اصلی ارتباط زبانی است و مجموعه ای  منطقی و نظام یافته از واژه هاست که اندیشه ها و خواست­ها و عواطف و احساس­های ما را  نشان می دهد. دستور زبان این روابط منطقی و نظام یافته را بررسی می کند  و نشان می دهد که چگونه آنچه ما می خواهیم در قالب جمله بیان کنیم در ساده ترین صورت خود ارتباطی است که میان دو امر برقرار می شود . چون این ساختار برای دانش آموز تازگی دارد و دانش قبلی او نسبت به موضوعات آن کم می باشد باید در آموزش آن ظرافت خاصی را به کار برد. معلمان باید جهت دست یابی به تجارب مفید و به سازی کار خود و دست یابی به نتایج بهتر دست به تحقیق و تفحص بزنند زیرا منابعی که در این زمینه وجود دارند بسیار محدود می باشند یا برسی های انجام گرفته از یک جنبه صورت گرفته و جنبه بین رشته ای و چند رشته ای ندارند .

 

بخش سوم

روش جمع آوری اطلاعات :

این پژوهش بعد از انتخاب دو گروه از دانش آموزان پایه­ی اول  از دو دبیرستان  به دلیل هم سطح بودن تقریبی از لحاظ درسی جهت تدریس  تعیین شدند  با توجه به محتوا و هدف های کتاب زبان فارسی اقدام به تهیه ی طرح درس گردید این اهداف راهنمای خوبی برای مقایسه آموخته های دانش آموز در جریان هر درس هستند که امکان مقایسه دو گروه را در پایان هر جلسه و جلسات بعد را به محقق می دهد .

لازم به ذکر است فقط میزان یادگیری دستور زبان مطرح شده در زبان فارسی مورد نظر و اهداف هم با توجه به دستور زبان مطرح شده در کتاب تهیه شده اند.

اهداف  :

درس هشتم

• شخص ( اول ، دوم ، سوم )
• .شمار: مفرد و جمع
• شناسه ها ( شناسه ی صفر )
• زمان : گذشته ، حال ، آینده
• انواع زمان های : ماضی ، مضارع ، آینده
• بن فعل : ماضی و مضارع
• صفت مفعولی

•  صرف و چگونگی ساخت فعل زمان های مختلف

آشنایی با ویژگی های فعل : شخص و زمان

در پایان این درس ، از دانش آموز انتظار می رود :

• ویژگی شخص و نشانه های آن ( شناسه ) را بشناسد.
• با ویژگی های زمان(ماضی،مضارع وآینده)آشنا شود.
• بتواند بن (ماضی و مضارع)فعل ها را استخراج کند.
• انواع فعل ماضی را بشناسد.
• انواع فعل مضارع را بشناسد.
• فعل آینده را بشناسد.
• بتواند انواع فعل ماضی را بسازد.
• بتواند انواع فعل مضارع را بسازد.
• بتواند فعل آینده را بسازد.

 

 

طرح درس تهیه شده برای هر دو کلاس یکسان بوده و تنها تفاوت در اجرای آن بود که در دبیرستان انقلاب  با توجه به وجود امکانات از چند رسانه ای ها بهره گرفته شد و محتوای دروس تعیین شده با استفاده از برنامه رایانه ای تهیه رسانه ای پاور پوینت به صورت اسلاید در آمدند البته لازم به ذکر است کلیه مراحل اجرای این دروس به شیوه رایانه ای بود یعنی ارزشابی سه مرحله ای (آغازین – تکوینی – پایانی ) و همچنین توضیحات معلم بر مبنای مطالب نوشته شده در اسلایدها بود در این روش بیش­تر از دانش آموزان استفاده شده و همچنین روشهای تدریس انتخاب شده بر مبنای رسانه تلفیقی از شیوه های  همیاری - پرسش و پاسخ – سخنرانی و کار گروهی بود که در مقایسه با کلاس گواه برای بهره گیر ی از روشهای محدودیت کمتری داشتند .معلم در این شرایط نقش مربی را داشت و فقط در صورت نیاز دانش آموزان را راهنمایی می کرد . برای مقایسه دو گروه در  ابتدا و پایان نیز از هر دو گروه ارزشیابی به عمل آمد .

به جهت اینکه تأثیر مستقیم آموزش کلاسی بدون خطا انجام گیرد بلافاصله ارزشیابی پایانی به عمل آمد تا تاثیر فعالیت خارج از کلاس که به تکمیل یادگیری کلاسی خواهد انجامید و صرفا بستگی به فعالیت شخصی دانش آموزان دارد در ارزشیابی تاثیری نداشته باشد و راحت بتوان رابطه میزان یادگیری و یاد آوری و میزان تاثیر استفاده از چند رسانه ای ها را مورد سنجش قرار داد .

اسلاید های تهیه و استفاده شده در کلاس نیز پیوست می باشد .

مدت زمان لازم برای تدریس هر درس یک ساعت و نیم پیش بینی شده و در هر هفته باید  یکی از دروس تدریس شود تا روال قبلی  حفظ شود با توجه به اینکه مدت زمان جهت انجام کل مراحل تحقیق یک ماه در نظر گرفته شده بود .

معلم در ضمن تدریس با ید کل حرکات دانش آموز را مورد توجه  قرار می داد و بعد از پایان کلاس آن را فهرست می کرد و بعد از اتمام کلاس باید تغییرات ایجاد شده را مورد توجه قرار می داد و آنها را ثبت می کرد .

آزمونهای به عمل آمده خود گویای بسیار از مطالب هستند .

در حین کلاس و بعد از کلاس نیز به اظهار نظر و گفته دانش آموز راجع به این شیوه تدریس و بکارگیری رسانه توجه شده و توسط معلم ثبت می شدند.

در گروه گواه در مدت تعیین شده درس به طور کامل تدریس شد.

 

ابزارهای استفاده شده برای تدریس :

- رایانه

- کتاب درسی و ...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش چهارم

یافته های پژوهش : بر اساس ارزشیابی ها و تحلیل آماری آن­ها

ارزشیابی ها

نمونه سوالات آزمون :

الف )  ارزشیابی تشخیصی از دروس قبلی . (10 ) نمره

1. در صورت اشتباه بودن گروه کلمات زیر آن­ها را اصلاح کنید و با خط تحریری بنویسید. 2

سپاس­گذاری و تقدیر -  خشمکین و قضبناک – خبث تینط – صفاهت و نادانی هیئت رأیسه – کاخ کذایی –  تضاد و تئارض – آثار گذشته گان

2. ویژگی­ دوساختی بودن زبان انسان را با مثال توضیح دهید. 5/1
3. چرا در زبان تغییر و تحول ایجاد می­شود؟ 5/1
4. گویش با لهجه چه تفاوتی دارد؟ 5/1
5. عبارات زیر را با علایم نگارشی ویرایش کنید.5/1

-  پیامبر اکرم ص فرمودند  طلب دانش بر هر مسلمانی واجب است

-  عوامل مهم تربیت عبارتند از خانواده  مدرسه اجتماع    

6. جملات داده شده را زیر نمودار ببرید و اجزای سازنده­ی آن­ها را مشخص کنید.2

-  رزمندگان با دشمن می­جنگند.

-  هوا تاریک شده بود.

-   درس­هایش را خوانده بود.

ب ) ارزشیابی پایان کلاس : ( 10 ) نمره

1. جزء دوم فعل که همیشه همراه فعل می­آید و برای اشخاص مختلف تغییر می­کند ............ نام دارد. 5/0

2. جزء اول فعل که در همه­ی صیغه­ها برای همه­ی اشخاص یکسان به کار می­رود ........... نام دارد. 5/0  

3. شناسه ی  فعل های زیر را مشخص کنید. 1

می­روی –  گفت –  خواهیم رفت  –  می­شناسد

4. جدول زیر را کامل کنید. 2

5. مصدر ( پذیرفتن ) را در زمان ماضی استمراری صرف کنید. 5/1
6. شخص فعل های زیر را  به ترتیب بنویسید. 5/1

شناخته باشی – دیده بودند – خواهیم نوشت – می­سازم – نمی­پذیرد – نشسته اند

7. نوع زمان فعل­های زیر را به ترتیب بنویسید. 2

 گفتید –  می­پذیریم – می­نوشت – دویده بودند – شناخته است – خواهیم آمد – بیاورد – شنیده باشید

8. املای واژه­های زیر را در صورت نادرست بودن اصلاح کنید.1

تهییه­ی لباس -  تحقیق و برسی – راجب درس – تشکر و سپاس گذاری

 

 

نتیجه پیش آزمون :

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه آزمون پایانی

 

                                                                

 

مشاهدات :

یکی از روش های گرد آوری اطلاعا ت در این تحقیق   مشاهدات ثبت شده توسط معلم  می باشد که هر کدام گویای مطلب خاصی می باشند که عمده ترین آنها عبارتند از :

1. در جریان تدریس کلیه دانش آموزان فعال هستند .
2. دانش آموزان تمایل بیشتری به  انجام کار به صورت گروهی دارند .
3. دانش آموزان با یکدیگر وبا معلم در تعاملند .
4. علاقه زیادی به انجام فعالیت دارند .
5. میزان توجه افزیش می یابد.
6. دانش آموزان احساس می کنند که وقت به زودی می گذرد  .
7. در فعالیت دانش آموزان آغاز کلاس و در پایان کلاس تفاوت قابل مشاهده ای وجود ندارد .
8. افراد ضعیف تمایل بیشتری به فعالیت نشان می دهند  در حالیکه افراد فعال  همچنان فعالند .
9. سریعتر از قبل به جبران اشتباهات می پردازند .و اشتباه خود را جبران پذیر می دیدند.
10. رقابت تبدیل به همکاری می شود و احساس می کنند که رقیبشان کامپیوتر است و مطالب در اختیار اوست و به هر شکلی که شده باید اطلاعات را دریافت کنند .
11. این ذهنیت کاملا تثبیت می شود که دستیابی به اطلاعات  به میزان فعالیت گروه بستگی دارد .
12. اعضای گروه به افراد ضعیف کمک می کنند و آنها را ترد نمی کنند .
13. هماهنگی  بین حرکات افزایش می یابد و در این راستا بسیار کوشش می کنند .
14. در وقت کمتر مطالب بیشتری می توان آموزش داد .
15. کار معلم در کلاس بعد از گذشت چند جلسه بسیار ساده می شود .
16. نگرشهای مثبت ازجمله رعایت نوبت ، مسئولیت پذیری و رعایت نکات ایمنی افزایش می یابد.
17. دانش آموز انی که از لحاظ یک یا چند حس داری نقص هستند با استفاده از حس های سالم دیگر خود پیشرفت شایان توجهی می کنند  .
18. احساس اعتماد به نفس افراد مشکل دار حسی را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد .
19. پارازیت های که حواس دانش آموز را پرت می کنند تأثیرشان بسیار کم می شود.
20. احساس شادی و نشاط در چهره دانش آموزان قابل مشاهده است .
21. مطالب تدریس شده در این جلسات از سوی دانش آموزان بیشتر به کار برده می شود .
22. از اجازه­های دانش آموزان برای بیرون رفتن در حین تدریس کاسته می شود .

مصاحبه :

سوال : 1. دوست دارید در کلاس خودتان درس بخوانید یا در کارگاه کامپیوتر ؟

بیشتر دانش آموزان کارگاه کامپیوتر را ترجیح می دهند .

سوال :2. در کارگاه کامپیوتر بیشتر یاد می گیرید  یا در کلاس و بدون کامپیوتر ؟

کارگاه کامپیوتر .

سوال : 3. دوست دارید در کلاس خودتان با  استفاده از  کامپیوتر در س بخوانید یا به کارگاه کامپیوتر بروید؟

تقریبا می توان گفت همه دانش آموزان کلاس خود و با استفاده از کامپیوتر را ترجیح می دهند چون وقت بیشتر برای کارکردن با آن را دارند و نیازی نیست وسایل خود را جمع کرده و در کارگاه کامپیوتر جای دیگری را انتخاب کنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه آزمون سنجش یادآوری :

آزمون دیگری بعد از گذشت یک هفته به عمل آمد و نتایج آن به شرح زیر است :

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقایسه­ی آزمون­های تشخیصی ، مستمر و پایانی دو گروه گواه و آزمایش دبیرستان­های انقلاب و د.حسابی

 

 

 

 

بحث درباره یافته ها :

یافته هایی  که از سه روش به کار گرفته شده در این تحقیق می توان برداشت کرد آنچه قبل از انجام تحقیق در مورد تاثیر استفاده از رایانه در آموزش زبان فارسی پیش بینی می شد بیشتر است و چیزهایی که در آموزش به عنوان کارهای مثبت از آنها نام می بریم و قبلا پیش بینی  نمی شد که استفاده از فناوری  این قدر در پیشبرد شان موثر باشد در یافته های این تحقیق قابل برداشت است از جمله :

پیشرفت دانش­آموزانی  که داری مشکل حسی خاصی هستند .

کاسته شدن از رقابتهای بی مورد یا سموم آموزش به میزان قابل توجه .

کاستن پراکندگی نمرات دانش آموزان .

افزایش نمرات دانش آموزان ضعیف و مشکل دار.

علاوه بر موارد ذکر شده انجام این تحقیق موید بسیاری از پیش بینی ها بود و در نشان دادن راهکارها بر ای حل مشکلات موجود در این زمینه می تواند  بسیار مثمر ثمر واقع شود.

در کلاسی که از رایانه در امر تدریس استفاده شده بود معلم علاوه بر گفتن مطالب ضروری و از قبل آماده شده وقت کافی بر گفتن مطالب مکمل را داشت و به سوالات دانش آموزان نیز بیشتر از قبل پاسخ دهد .

دانش آموزانی که پارازیت های ضعیف  موجب حواس پرتی آنها می شد بی مشکل ظاهر می شدند . وبا دلگرمی خاصی به مطالب ارائه شده توجه می کردند .

علاوه بر مطالب اصلی درس دانش آموزان روشهای انجام کار با کامپیوتر را در موقعیت واقعی تجربه می کردند و ترسی که قبلا در بکارگیری تکنولوژی جدید داشتند جایش را به توانایی های دانش آموز می داد .وبا مزایای فناوری های جدید آشنا شدند.

تدریس خشک کلاسی و درعین حال مباحث زمخت و صرفا نظری زبانی با استفاده از فناوری جدید به مباحثی کاربردی جذاب تبدیل شده بود به طوری که دانش آموزان ترجیح می دادند در زنگ درس های دیگر از کامپیوتر برای تدریس استفاده شود .

کنترل کلاس آسان تر از قبل است و خود کنترلی و دگر کنترلی حکم فرما می­شود .

نمرات دانش آموزان علاوه بر مورد یاد شده گویای یادگیری و یادآوری بیشتر است و همچین رابطه معنی داری ین تأثیر استفاده از کامپیوتر ، یادگیری و یاد آوری وجود دارد .

وبا گذشت زمان بیشتر میزان فراموشی گروهی که در آموزش آنها از رایانه استفاده شده بسیار کمتر از گروه شاهد بود.

علاوه بر این معلم کلاس را برای یادگیری بیشتر در زمینه­ی  فناوری و مباحثی که تدریس می کند  تحریک می کند در کل معلم نیز به یاد گیرنده تبدیل می شود .

با استفاده از چند رسانه ای ها اهداف آشکار و پنهان به کار برده شده از سوی برنامه ریزان درسی که در سازماندهی محتوای دروس به کار گرفته شده تحقق می یابد چون مهارت نوشتن سایر مهارتهای زبانی را تقویت می کند و دست یابی به اهداف سایر دروس را نیز تحقق می بخشد .

محدودیتها :

محدودیتهای عمده در اجرای این تحقیق عبارتند از:

1. کمبود امکانات لازم از جمله رایانه .
2. عدم توانایی معلمان در به کارگیری رایانه به علت ناکافی بودن آگاهی رایانه ای آن­ها  .
3. عدم آگاهی بعضی از دانش آموزان در کار بار رایانه .
4. نبود زمان کافی برای انجام تحقیق خارج از ساعت رسمی مدرسه .

پیشنهادها و کاربردها :

با توجه به یافته ها و محدودیتها می توان پیشنهاد های زیر را مطرح کرد:

1. برای دانش آموزانی که دار ای مشکلات  حسی خاصی هستند استفاده از فناوری های جدید چند حسی به جهت اینکه  میزان یادگیری و توجه را افزایش می دهند و کمبودهای حسی را جبران می کند.
2. برای کاستن رقابت و بکارگیری دانش آموزان در جریان یادگیری استفاده از چند رسانه ای  تاثیر بسزایی دارند .
3. اطلاعات معلمان در زمینه فناوری های آموزشی به روز باشد .
4. می توان با دوره بازآموزی یا ضمن خدمت معلمان را برای به کارگیری فناوری های جدید و روش تدریس های نوین آماده نمود .
5. برگزاری کلاسهای  ICDLدر اولویت سازمان های آموزشی قرار گیرد .
6. با برگزاری دورهای  ویژه اطلاعات رایانه ای دانش آموزان را باید افزایش داد .
7. استفاده از چند رسانه ای برای آموزش همه­ی مهارت های زبانی به جهت ارتبا ط مهارت های زبانی  تقویت  یکدیگر توصیه می شود .

 

 

 

نتیجه گیری:

در کلاس درس برای افزایش بهره وری راهکارهایی وجود دارند استفاده از فناوری های جدید مهم­ترین آنهاست که با استفاده از آنها در زمان اختصاص یافته برای هر درس می توان مطالب بیشتر را به شکل متنوع تر و جذاب تر ارائه داد و به تناسب جذابیت و تنوع میزان انگیزه برای یادگیری افزایش می یابد و دانش آموزان در جریان یادگیری فعالیت بیشتری از خود نشان می دهند و مطالب مشکل و غیر کاربردی از نظر خودشان جذابیت بیشتری برای یادگیری پیدا می کنند. و معلم فرصت تلفیق موضوعات مختلف را پیدا می کند .

و جنبه های کاربردی و اهمیت مطلب را در حین آموزش در بحث خود می گنجاند و آن را آموزش می دهد و همه­ی این ها به یادگیری بیشتر و عمیق تر کمک می کنند و با یادگیری جذاب و عمیق میزا ن یادآوری را بعد از گذشت زمان افزایش می دهد و بر یکی از مشکلات عمده تعلیم و تربیت که فراموشی است غلبه می شود همه این موارد در سایه استفاده از فناوری و در راس آن رایانه و برنامه های متنوع و بسیار زیاد آن که یکی از بهترین های آن چند رسانه ای ها  می باشد تحقق پیدا می کند.

استفاده از فناوری رایانه ای به لحاظ ویژگی کاهنده پیچیدگی خود برای کاستن از پیچیدگی بحث های پیچیده ای  مانند مهارتهای زبانی زبان مادری و زبان دوم ابزار مناسبی هستند . و میزان یادگیری را در زمان کمتر افزایش می دهند .

دانش آموزان به اهمیت دستور پی برده و جایگاه کاربرد آن را یاد می گیرند و از اشتباهات ساختاری خود می کاهند و در نوشتن احتیاط بیشتری به خرج می دهند و قوانین دستوری را در نوشته­های خود  به کار می برند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع و مآخذ:

 

مهارتهای هفت گانه ICDL                                          مهندس مجید سبز علی گل

روش تدریس فارسی دوره ابتدایی                                   دکتر بهمن زندی

روش تدریس فارسی 1،2 و3                                          گروه مولفان سازمان پژوهش و برنامه ریزی کتب درسی

جامعه شناسی زبان                                                     دکتر یحیی مدرسی

کاربرد فناوریهای جدید در آموزش                                 دکتر شهناز ذوفن

سنجش و ارزشیابی                                                     دکتر علی اکبر سیف

روانشناسی پرورشی                                                   دکتر علی اکبر سیف

دستور زبان فارسی                                                     دکتر محمد رضا باطنی

روش تحقیق در علوم تربیتی و روانشناسی                       دکتر علی دلاور

روانشناسی رشد و شخصیت کودک                                پاول هنری ماسن و همکاران

                                                                            ترجمه مهشید یاسایی

روانشناسی تربیتی                                                     جان ای گلاور و اچ برونینگ

                                                                             ترجمه علینقی خرازی

دستور زبان فارسی                                                    دکترحسن  گیوی و دکترحسن انوری

اصول برنامه ریزی                                                   رالف تایلر ترجمه  دکتر تقی پور ظهیر

مقدمات زبانشناسی                                                     دکتر مهری باقری

کتاب راهنمای تدریس معلم ( زبان فارسی 1. 2 و3 )   سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش                                        

کتاب درسی زبان فارسی 1  اول دبیرستان                 گروه مولفان تألیف کتب درسی

 

پیوست ها (اسلایدهای به کار گرفته شده )

 

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در پنجشنبه سیزدهم دی 1386 ساعت 8:1 |

درس هشتم زبان فارسی 1 اول دبیرستان

درس هشتم زبان فارسی 1  اول دبیرستان

ویژگی­های فعل

فعل پنج ویژگی دارد:

1.     شخص 2. زمان 3. گذر( لازم و متعدی ) 4. معلوم و مجهول 5. وجه

1. شخص

به جمله­های زیر توجه کنید­:

-         نخستین بار از زبان مادرم قصه­های اصیل ایرانی را شنید-َ م.

-         تو سخن جالبی را گفتــی.

-         کودکی در امتداد راه جنگلی ، هراسان می­دوید .

-         در دوره­ی راهنمایی با برخی از مهارت­های نگارشی آشنا شدیم.

-         آیا درس­هایتان­ را خواندید؟

-         دانش­آموزان داستان­های زیبایی نوشته­ بود-َ ند.

چنان­که می­بینیم در آخر همه­ی فعل­های جملات بالا جزئی آمده­است که شناسه نام دارد و شخص هر فعل را معین می­کند. شناسه همیشه همراه فعل می­آید. شناسه­ها شش­تا هستند.

 

 

به اختلاف شناسه­ها در سوم شخص مفرد توجه کنید ؛ شناسه­ی سوم شخص مفرد مضارع –َ د است اما  شناسه­ی سوم شخص مفرد ، به جز ماضی التزامی ، علمتی ندارد. نداشتن علامت را با Æ نشان می­دهیم :

        فرهاد به مدرسه می­رو َد.  ­

        فرهاد به مدرسه رفت Æ.

2. زمان

1) ملک­الشعرای بهار، سال­ها در مجله­ی نوبهار، مقالات ارزنده­ای می­نوشت.

2) این روزها، جوانان با تمرین و پشتکار، خوب می­نویسند.

3)    در مورد فن نویسندگی ، یک مقاله­ی چهار صفحه­ای بنویسید.

4)    یکی از دانش­آموزان داستان جالبی نوشته­بود.

5)    محمد بن منور، کتاب ارزنده­ی « اسرارالتوحید » را در احوال جد خویش نوشت. 

     به فعل جمله­های بالا دقت کنید ؛ همه بر نوشتن دلالت دارند اما اصل فعل در جمله­ی 1و5 « نوشت » است که آن را « بن ماضی » می­نامیم و در جمله­ی 2و3 « نویس » است که آن را « بن مضارع » می­گوییم.

     فعل جمله­ی 4 از « نوشته + بود » درست شده­است اما نوشته خود ، صفت مفعولی است و از « نوشت + ـه » ساخته­شده­است.

     پس همه­ی این فعل­ها از دو بن ماضی و مضارع درست شده­اند:

               نوشت      بن ماضی

               نویس      بن مضارع

بنابراین، باید ابتدا بن فعل را بشناسیم :

                                                            دیدن   =  دید

  1) بن ماضی = مصدر بدون  -َ ن پایانی            کاشتن =  کاشت

                                                           بردن  =   برد 

                                                                 ببین   =  بین

  2) بن مضارع = فعل امر بدون  بــ آغازی                بکار  =  کار

                                                                 ببر    =   بر 

صفت مفعولی هم – چنان­که دیدیم :   از بن ماضی + ه  ساخته می­شود:

                                                        نوشت + ـه   = نوشته

                                                        برد    + ه     =  برده 

                                                       کاشت  + ـه   =  کاشته

                                                       دید      + ه    =  دیده

به ساخت زمان­های مختلف از مصدر « شناختن » توجه کنید :

بن ماضی = شناختن بدون  -َ ن  پایانی          شناخت

بن مضارع = بشناس بدون « بـ » آغازی           شناس

صفت مفعولی  = بن ماضی + ه / ـه  ( ـ ِ = e )        شناخته

 

 

                                                    ماضی ( گذشته )

هر فعل 3 زمان اصلی دارد :                  مضارع ( حال و آینده )

                                                مستقبل (آینده)

 

انواع ماضی

1)    ماضی ساده = بن ماضی + شناسه­های ماضی

 

 

2)    ماضی استمراری = می + ماضی ساده

 

 

3)    ماضی بعید = صفت مفعولی + بود + شناسه

 

 

4)    ماضی التزامی = صفت مفعولی + باش + شناسه

 

 

5)    ماضی نقلی = صفت مفعولی + ام ، ای، است ، ایم ، اید ، اند

 

 

انواع مضارع

6)    ماضی ساده = بن ماضی + شناسه­های ماضی

 

 

7)    ماضی استمراری = می + ماضی ساده

 

 

8)    ماضی بعید = صفت مفعولی + بود + شناسه

 

 

انواع مضارع

1) مضارع اخباری =  می + بن مضارع + شناسه­های مضارع

 

 

2) مضارع التزامی =  بـ + بن مضارع + شناسه­های مضارع

 

 

آینده =  خواه + شناسه + بن ماضی ( مصدر مرخم )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خود آزمایی ها

1.     ساخت اول شخص مفرد را در هشت زمان از مصدرهای  زیر بنویسید.

مثال از شناختن : شناختم  ، می­شناختم ،  شناخته بودم ، شناخته باشم ،  شناخته­ام ، می­شناسم ، بشناسم ،  خواهم شناخت .

   دیدن

   پذیرفتن

2.د وم   شخص مفرد  مصدرهای  بالا  را نیز به ترتیب بسازید.

3.سوم شخص جمع مصدرهای بالا را نیز به همان ترتیب بسازید.

4.از فعل­های:  نشسته است، می­نگریست ، نمی­پذیرد ، می­رود ، طبق نمونه ، مصدر ، بن ماضی (= مصدر مرخم ) ، بن مضارع و صفت مفعولی بسازید.

 

5. فعل­های زیر را با حفظ شخص به زمان­های گذشته­ی ساده، نقلی و بعید برگردانید و مشخص کنید در کدام فعل­ها پس از تغییر ، شناسه­ی  ــَ د به Æ بدل شد­است :

می­نویسد ، می­رود ، بروند، خواهیم آمد ، می­آیند ، خواهند شنید.

6 تصویر روی جلد کتاب ( زبان فارسی 1 ) را در یک بند توصیف کنید.

7. برای دو ساختی بودن زبان سه مثال بنویسید.

8 املای صحیح کلمات زیر را با خط تحریری بنویسید.

تهییه­ی لباس ، تعین قیمت ، تحقیق و برسی ، عماق دریا ، تلاتم دریا ، نامه­ی مذبور ، راجب درس ، تشکر و سپاس گذاری ، وحله­ی اول ، مللوک گذشته.

 

|+| نوشته شده توسط محمد فایق مجیدی در پنجشنبه سیزدهم دی 1386 ساعت 8:0 |

نوشته شده توسط سرکار خانم شرافت خادمی

نوشته شده توسط سرکار خانم شرافت خادمی

تنبيه بدني و تاثير آن در پيشرفت تحصيلي

مقد مه

ا نسان در ادوار گوناگون زندگي ، چه در دورة خردسالي و نوجوا ني و چه بزرگسالي و پيري                ( اعم از زن و مرد ) در معرض ارتكاب فساد و شر و بدي قرار داشته و همواره خطر رفتارهاي ناستودة اخلاقي وي را تهديد مي كند.

موجودي چون ا نسان ـ كه از لحاظ شرا فت و كرامت در تارك همه مخلوقات و پديده هاي متنوع هستي قرار دارد و موقع و مقامي در خور را احراز كرده ، كمال نسبي برخوردار است ،    لذا هرگز نميتوا ند خويشتن را از صفات و ا فعال ناستوده ، تبرئه نموده و به اصطلاح تزكيه نفس نمايد:

« من خويشتن را تبرئه نمي كنم زيرا آدمي ، انسان را سخت به كار بد وا مي دارد و بدان فرمان مي دهد . » پس بشر از لحاظ پاكي و ناپاكي و ارتكاب خير و شر ، در درجات نسبي و مراحل متفاوت كمال و نقص قرار دارد. در موضوعات مربوط به تربيت كودكان تنبيه بدني از مباحثي است كه موجب اختلاف نظر بين طرفداران و مخالفان تنبيه بدني در امر تربيت گرديده است. عده اي از علماي تعليم و تربيت با تكيه بر علوم روان شناسي تنبيه را روشهاي خشن و نامطلوب توصيف كرده و با توجه به مشكلات و زيانهاي ناشي از اين روش توصيه نموده ا ند تا هرگز به عنوان يك شيوة آموزشي مورد استفاده قرار نگيرد زيرا :

 

 

2                      1- موقتي بودن ا ثر تنبيه در كاهش رفتار نامطلوب   2- ايجاد ا نزجار و نفرت در تنبيه شونده نسبت به تنبيه كننده        3- ايجاد روحيه پرخاشگري در تنبيه شونده      4- كودكان را ترسو به بار مي آورد و به وسيله تنبيه شخصيت كودك در هم شكسته مي شود .

 

در برا بر اين گروه دسته ديگري قرار دارند كه تنبيه را ا مري واجب براي رشد و يادگيري كودك دا نسته و آنرا لازم و ضروري مي دا نند وا قعيت اين است كه هر كدام از نظرات ارا ئه شده از سوي موا فقين و مخالفين چهره اي از حقيقت را داراست و نفي و اثبات مطلق هر يك به تنهايي مي توا ند به ا نكار بديعيات ا مور ملموس بيانجامد. با اين همه آشنايي با تعريف و مفهوم تنبيه از ديدگاه روان شناسي و علماي تعليم و تربيت ، بهتر است گفته شود كه تنبيه عبارت است از اعمال محرك آزار دهنده به دنبال يك رفتار نامطلوب براي كاهش احتمالي آن رفتار. در نظام تربيتي اسلامي اصل تنبيه به معني سازندگي و هدايت كنندة كودكان يعني دادن آگاهيهاي لازم و روشنگري و وعظ با تكيه بر فطرت با درك اين مطلب و احساس مشكل فوق الذكر لذا ، اين سئوال مطرح مي شود كه با توجه به سفارشات ديني و نتايج تحقيقاتي علماي تعليم و تربيت و همچنين داشتن منع قانوني ، چگونه است كه اين روش خشن همچنان در خانه ها و مدارس ادا مه دارد. اين تحقيق در جستجو يافتن پاسخ معقول براي سئوال مذكور مي باشد  .

 

 

 

 

3

بيان مسئله

معلم مي كوشد تا با اتخاذ روش ها و تدا بير خاص معلمي رفتارهاي كودكان را در جهت خاص شكل دهد. براي ا ين منظور و يا تغيير رفتار به ا تخاذ شيوه هاي متعددي نيازمند است از اين جمله ا ين شيوه ها ارائه ا لگوي پند و موعظه ، تشويق ، تنبيه و غيره مي باشد . روشهاي تربيتي كه به كودكان اتخاذ مي شود از اهميت خاصي برخوردار است.

روشهاي نادرست تربيتي از قبيل : توهين ، سرزنش ، عدم ارا ئه محبت و تنبيه بدني موجب عدم ارضاي نيازهاي اساسي كودك از قبيل احساس امنيت ، احساس ارزشمندي بودن ، احساس اعتماد به نفس و احساس استقلال خواهد شد.

در مقابل عدم ارضاي اين گونه نيازهاي اساسي موجب عدم تعادل در وجود او شده و رشد همه جانبه به خصوص رشد روا ني  و معنوي او را مختل مي كند و از او ا نساني با رفتارهاي نامتعادل و ناهنجار مي سازد.  كه هم در زندگي فردي مشكلات فراوان دارد و هم در زندگي اجتماعي ناموفق است چنين ا فرادي در جامعه دست به ا نواع بزهكاريها مي زنند. و علاوه بر ايجاد هزينه هاي مختلف كه صرف رسيدگي به  امور   آنان     مي شود امنيت و آرا مش و آسايش را از جامعه سلب مي كنند و به لحاظ چنين مضرا تي كه مدل اتخاذ شيوه ها ي نادرست است رفتار تنبيه شده پس از مدتي همچنان در فرد باقي مي ماند كه عامل تنبيه كننده حاضر        و ناظر است. در حال كمون باقي مي ماند ولي به مجرد اينكه عامل تنبيه تضعيف شده و يا از ميان رفت آن رفتار مجدداً ظا هر ميگردد.

 

 

4

از عوارض جانبي نامطلوب تنبيه اين است كه احساس ناخوش آيند حاصل از تنبيه در لحظه تنبيه شدن طريق شرطي شدن كلاسيك با شرايط تنبيهي و شخصي يا اشخاص تنبيه كننده از تداعي مي شود و سبب ا نزجار تنبيه شونده از معلم يا تنبيه كننده مي گردد.

مشكل ديگر استفاده از روش تنبيه آن است كه تنبيه كردن امر مسري است . روا نشناسي تربيتي با شواهدي نشان مي دهند كساني كه شاهد تنبيه شدن ا فراد توسط ديگران بوده ا ند در موا قع ديگر خـود بـه تنبيـه كسـاني ديگـري ا قـدام كـرده انـد. و دا نش آموزان تنبيه شده بعداً تنبيه كننده از آب در آمده اند. بنابرين معلمي كه در حضور جمع ، دانش آموزان را تنبيه   مي كند به آنها آموزش پرخاشگري مي د هند.

بارها مشاهده شده است كه كودكاني كه مرتباً از پدر و مادر و آموزگار خود كتك ميخورند در غياب آنها به كتك زدن فرزندان كوچكتر مي پردازند. در آزمايش بر روي حيوانات ، نشان داده شده است كه بر اثر ضرب  الكتريكي بر حيوانات آنها را به جان همديگر مي ا ندازد و به هم رفتار خصمانه انجام مي دهند.

از نظر اسكينر را ههايي وجود دارد كه مدام براي احتراز از تنبيه به آن متوسل مي شوند . شخص ممكن است به عوض انجام رفتار كه تنبيه به دنبال دارد به طريق ديگري به آن رفتار مي پردازد كه تنبيه به دنبال  نداشته باشد،  مانند خيال پردازي. همچنين شخص ممكن است   با متوجه ساختن رفتار قابل تنبيه كه به چيزهايي كه نمي تواند تنبيه كننده باشند .

 

 

 

 

5

آن رفتار را جابجا سازد. مثلاً مي توا ند نسبت به اشياء فيزيكي ، كودكان يا جانوران كوچك پرخاشگري كند. و يا شخص ممكن است كسا ني ديگري را كه رفتار قابل تنبيه  ا نجام       مي دهند ولي تنبيه نمي شوند مشا هده كند و به اين طريق خود را با آنها همانند مي سازد.   همچنين شخص ممكن است رفتار ديگران را قابل تنبيه بدا ند و از اين راه تمايلات خود را فرافكني كند. علاوه بر اينها شخص كه به خاطر انجام رفتار تنبيه شده ممكن است با آوردن دليل براي خود با ديگران به منظور غير قابل تنبيه جلوه دادن رفتار خود دليل ترا شي كند.     مثل موقعي كه مي گويد  كودك را به خا طر اصلاح او تنبيه مي كنند.

يكي ديگر از عوارض جانبي نامطلوب تنبيه و ساير روشهاي تنبيهي   تغيير رفتار اين است كه اگر اين روشها ادامه يابد شخص تنبيه شده ممكن است به فرد تنبيه كننده حمله ور شود. علي رغم عوارض جانبي اين شيوه بايد اعتراف كرد كه معلميني كه دست به عمل تنبيه مي زنند دو دسته اند .    آنهايي كه به عوارض آن وا قف ا ند و دسته ديگري كه به مفيد بودن آن معتقدند حتي در بسياري از اوقات از اعتقاد خود دفاع مي نمايند و اين شعار را هميشه مدنظر قرار مي دهند كه « جور استاد به از مهر پدر مي باشد »

 

 

عواقب تنبيه بدني

1- كودك عادت مي كند در برا بر زور و قلدري بدون چون و چرا تسليم شود و با اين منطق  خو بگير كه زور قلدري پيروز است. هر وقت عصباني شدي بزن ، و باكي نداشته باش.

 

6

2- تنبيه بدني احياناً ممكن است در كودك عقده اي نسبت به اولياء و مربيان ايجاد كند و حالت طغيان و سركشي را در برابر اولياء در او برا نگيزد.

3- كودك را ترسو مي كند. بوسيله كتك شخصيت كودك درهم شكسته مي شود و        تعادل روحي او بر هم مي خورد و احتمالاً به بيماري روا ني مبتلا گردد.

4- تنبيه بدني ، بچه ها را دروغگو بار مي آورد.

5- تنبيه بدني ، بچه ها را به حيله گري و رياكاري سوق مي دهد.

6- تنبيه بدني ، براي بچه ها رنج و تحقير به بار مي آورد.

7- تنبيه بدني ، در كودك ا فسردگي و بيماريهاي عصبي ايجاد مي كند.

8- تنبيه بدني ، كودك را به سمت خود آزاري مي كشاند.

9- تنبيه بدني ، كودك را به سوي ديگر آزاري مي كشاند.

10- تنبيه بدني ، كودك را به لجبازي وا مي دارد.

11- تنبيه بدني ، كودك را گوشه گير مي كند.

12- تنبيه بدني ، كودك را كند ذهن مي كند.

13- تنبيه بدني ، كودك را بي اراده و نسبت به ديگران بي تفاوت مي كند.

14- تنبيه بدني ، اطمينان و اعتماد به نفس را در بچه ها از بين مي برد.

15- تنبيه بدني ، حس كنجكاوي و ا بتكار عمل را در بچه ها مي كشد.

16- تنبيه بدني ، كودك را كينه توز مي كند.

17- تنبيه بدني ، احترام و اعتماد كودك را نسبت به بزرگترها سلب مي كند.

18- تنبيه بدني ، كودك را دچار يأس و حرمان مي كند.

19- تنبيه بدني ، كودك را عاصي بار مي آورد.

7

20- تنبيه بدني ، اضطراب دا ئم را در كودك دا من مي زند.

21- تنبيه بدني ، در كودك سرپيچي و بي اعتنايي را همراه مي آورد.

22- تنبيه بدني ، بچه ها را ا ندوهگين و محزون مي كند.

23- تنبيه بدني ، شاديها را در كودك سركوب مي كند.

24- تنبيه بدني ، شهامت و غرور بچه ها را از بين مي برد.

25- تنبيه بدني ، نهايتاً به سلامت روحي و جسمي طفل ضربه مي زند.

 

ضرورت و اهميت تحقيق

در فرهنگ ما ، معلم داراي قداست خاصي است حفظ حرمت اين ارزش در اصل حفظ ارزشهايي همانند معنويت را بطة معلمي و شاگردي خواهد بود. بكارگيري تنبيه بدني در ا مر تعليم و تربيت يكي از عوا ملي است كه مي تواند بر تيرگي روا بط معلم و متعلم بيانجامد .       و به جاي اينكه شاگرد بر معلم عشق بورزد و او را برتر از هر كس تصور كند كينه او را در دل جاي مي دهد. از سوي ديگر با توجه به نظر علما و دا نشمندان تعليم و تربيت تحقيقاتي را كه   ا نجام داده ا ند بين تنبيه بدني و پرخاشگري ، ا فسردگي و ا فت تحصيلي را بطه مستقيم وجود دارد. بديهي است كه در صورت حذف اين عامل از پيكره تعليم و تربيت ناهنجاري هاي مشكلات فوق نيز رو به كاهش خواهد گذاشت.

 

 

 

8

در خصوص ا فت تحصيلي كه يكي از مشكلات حاد نظام آموزش و پرورش رسمي در ايران است. در صورتي كه تنبيه بدني را به عنوان عاملي در ايجاد يا افزايش افت تحصيلي بدانيم در صورت خودداري و پرهيز معلمان از اين روش خوشايند از هدر رفتن و ضايع شدن بخش عظيمي از هزينه ها و آموزش تكراري و هدر رفتن نيروي كار اضافه جلوگيري مي شود .

صحبت با ترك تحصيل كنندگان مي تواند وسيله اي مناسب براي روشن شدن بخش عظيمي از علت هاي ترك تحصيل يا افت تحصيل باشد. عده اي زيادي از آنان عدم رغبت يا ترك تحصيل خود را ناشي از توهين و تحقير يا كتك كاري از طرف معلمان زمان تحصيل خود مي دا نند . با توجه به جنبه هاي آموزشي عمل تنبيه اين نگرش و نگران كننده وجود دارد كه اين شيوه غلط و نادرست به نسلهاي ديگر منتقل شود. براي جلوگيري از اين امر بايد در مقطعي از زمان از آن جلوگيري كرد تا اين عادت ناپسند حذف گردد.

همچنين با توجه به نتايج تحقيقات و مطالعات انجام شده در خصوص عوارض و صدمات جبران ناپذير تنبيه بدني و مشاهده رواج نسبي اين عمل در مدارس ، و نگراني از اينكه تداوم اين روش از طرف برخي از معلمان موجب نفرت دانش آموزان از معلم تنبيه كننده خواهد بود. در نتيجه روابط لطيف و معنوي معلم و شاگرد به كينه و كدورت تبديل مي شود. بر اساس همين ضرورت تصميم به اجراي اين پژوهش گرفته شده باشد .                                                    اميدوارم كه بتوا نم به ياري خداوند متعال و راهنمايي مدير بزرگوارم خانم سبحاني  به عنوان طرح تحقيق در دبستان بعثت تقديم نمايم.

 

9

اهداف تحقيق

اهداف تحقيق عبارتند از :

1- بررسي كردن آثار سوء تنبيه ، چه تنبيه بدني و چه لفظي و غيره در تربيت و عدم

استفاده از آن در تربيت دا نش آموزان

2- كسب آگا هي دقيق از ديدگا هها و نگرشهاي علماي تعليم و تربيت در مورد تنبيه بدني

3- كشف رابطه بين تنبيه بدني و اختلالات رفتاري دانش آموزان

4- ارائه پيشنهادات اصولي و سازنده جهت اصلاح و تجديد نظر در برنامه ها خصوصا در تربيت معلم با استفاده از يافته هاي تحقيق

5- كسب آگاهي از تاثيرات منفي تنبيه بدني در رفتار دانش آموزان

سوالات تحقيق

1- بين تنبيه و اختلالات رفتاري چه رابطه اي وجود دارد؟

2- ميزان تنبيه در تغيير رفتار ناپسند كودكان چگونه بايد باشد؟

3- آيا رعايت نكات مهم در انجام تنبيه در تغيير رفتار ناپسند كودكان تأثير دارد؟

4- آيا اعمال تنبيه در تغيير رفتار ناپسند كودكان هميشه نتيجه مثبت به دنبال خواهد داشت؟

 

تعريف نظري از موضوع

بررسي تأثير تنبيه بدني در اختلالات رفتاري دانش آموزان مقطع ابتدايي

 

10

تعريف نظري تنبيه :

تنبيه در لغت به معني آگاه كردن ، هشدار دادن به ا فراد در انجام يك رفتار نامطلوب

تعريف عملي تنبيه :

عبارت است از اعمال محرك آزار دهنده به دنبال يك رفتار نامطلوب براي كاهش احتمالي آن رفتار نامطلوب و يا از بين بردن آن اختلال رفتاري :                                                               به رفتارهايي در سازمان رفتاري يك فرد اطلاق مي شود كه داراي خصوصيات زير باشد:

1- فقدان يا نقص در ارزيابي صحيح از موقعيت هايي كه فرد با‌آن روبرو مي شود.

2- عدم ا نعطاف پذيري لازم در برابر  ا نتظارات و توقعات محيط اجتماعي .

3-عدم توا نايي و بكارگيري مناسب استعدادهاامكانات و نيروهاي فردي در برخورد با مشكلات

4- ايجاد رنجش و ناراحتي براي خود و اطرافيان

5- تكرار موارد بالا در زندگي روزمره

انواع اختلالات رفتاري

 

1- تيك يا حركات زا ئد     2- دروغگوئي      3- دزدي      4- فرار        5- ترس مرضي

6- اختلالات جنسي        7- شب ادراري          8- انزوا طلبي          9- پرخاشگري

 

 

11

پيشينه نظري تحقيق

انسان در ادوار گوناگون ، چه در دورة خردسالي و نوجواني و چه در بزرگسالي و پيري ، اعم از زن و مرد در معرض ارتكاب فساد و شر و بدي قرار داشته و همواره خطر رفتارهاي ناستودة اخلاقي وي را تهديد.             مي كند. و كمال مطلق و مبري بودن از صفات و افعال مذموم و ناروا ، مخصوص خدايي است كه آفرينندة جهان .

موجودي چون انسان كه از لحاظ شرافت و كرامت در تارك همه مخلوقات و پديده هاي متنوع هستي قرار دارد و موقع و مقامي در خور احراز كرده ، از كمال نسبي برخوردار است . لذا هرگز نمي تواند خويشتن را از صفات و افعال ناستوده ، تبرئه نموده و به اصطلاح تزكيه نفس نمايد. بنابر اين از نظر اسلام و ائمه اطهار از تنبيه تنها در آن هنگام كه ديگر شيوه هاي سازنده و هدايت كننده موثر واقع نشود در حد ضرورت و همانند مصرف دارويي به همان ميزان       مي توان بهره گرفت . با توجه به صدمات جبران ناپذيري كه ناشي از    تنبيه بدني در گوشه و كنار ميهن اسلامي در مدارس رخ مي دهد و همچنين وزارت آموزش و پرورش با ارسال بخشنامه هاي متعدد تنبيه بدني را ممنوع اعلام داشته است كه معلمان بايد اكيداً و جداً از هرگونه تنبيه بدني خودداري نمايند. ولي باز هم در مدارس از اينگونه حركتها به چشم مي خورد.

قبل از آنكه در باره پيشينه موضوع تحقيق كه در زمينه تنبيه بدني انجام گرفته ، نظر قرآن و اسلام و ائمه اطهار و همچنين نظر روان شناسان تربيتي و علماي اسلامي را در مورد تنبيه بدني

 

 

 

12

آشنا شده و سپس به چكيدة تحقيقاتي كه در زمينه تنبيه بدني توسط افراد ديگري در ايران انجام گرفته است پرداخته مي شود.

نظر قرآن در مورد تنبيه :

« و جَزاو سيئهٌ مِثلها ، فَمَن عَفا و اَصلَحَ فَاَجرُهُ عَلَي الله اِنّهُ و لا يُحسِبُّ الظالِمين »

« پاسخ و مجازات بدي ، بدي مانند آن است. پس آنكه عفو كند و اصلاح نمايد اجر و مزد او با خداست كه او ستمكاران را دوست ندارد. »         يعني عدالت در تعاليم اسلامي اقتضاء مي كند كه بايد تعدي و تجاوز را رفع كرد و جرمها را با مجازات متناسب پاسخ داد و عفـو و گـذشت حالت بالاتر از عدالت است .         نظر اسلام در مورد تنبيه :

از ديدگاه اسلام معمولاً تشويق مقدم بر تنبيه است و تنبيه با رعايت موازين اسلامي كار بسيار دشواري است . و هر كس از عهدة آن بر نمي آيد. در اسلام معمولاً از تنبيه تنها در آن هنگام كه ديگر شيوه هاي سازنده و هدايت كننده موثر واقع نشود و در حد ضرورت و همانند دارويي به همان ميزان مي توان بهره گرفت .

رسول اكرم (ص) مي فرمايد: « كودكان را دوست بداريد و با آنها رحيم و مهربان باشيد » در جاي ديگر    مي فرمايد : « نسبت به كسي كه به او تعليم مي دهيد و نسبت به كسي كه از او علم و ادب مي آموزيد.     نرم و ملايم و مهربان باشيد. » و همچنين از آن حضرت نقل شده است : «‌در تعليم تربيت مدارا كنيد و سخت گيري ننماييد زيرا معلم دانشمند بهتر از سخت گير مي باشد. »

از حضرت علي (ع) نقل شده است كه فرموده اند : « پند پذيري انسان بوسيله ادب و تربيت است چهار پايان و حيوانات هستند كه تنها با زدن تربيت مي شوند. »

13

نظر علماي تعليم و تربيت :

گروهي از روان شناسان تربيتي كه در رأس آنها ( ژان ژاك رسو ) قرار دارد. معتقد است كه انسان هرگز در تربيت خردسالان نيازي به مجازات و تنبيه ندارد زيرا براي هر عملي ، مجازات و تنبيه طبيعي وجود دارد. كودكي كه سيب فاسد مي خورد ، دچار دل درد مي گردد. طفلي كه به آتش نزديك مي شود از آن آسيب   مي بيند و كودكي كه با چاقو بازي مي كند زخم و جراحت ، او را تنبيه و مجازات مي نمايد و بالاخره براي هر عمل و رفتـار غيـر معمولي ، تنبيه و مجـازات طبيعي وجـود دارد كـه متناسب بـا‌ آن مـي بـاشـد. لـذا ايـن گـروه  از دانشمنـدان تعليـم و تـربيـت كـودك را طبيعـت وا مي گذارند و معتقدند كـه طبيعـت عهده دار مجـازات اعمـال نـامطلـوب كودك مي باشد . انسان هر چند نيز خردسال باشد طبعاً به لذت و تمنع از آسـايـش و رفاه متمايل ، و از عواملي كه موجب رنج او را فراهم مي آورد. قهراً گريزان است.

هربرت اسپنسر به مربيان سفارش مي كند كه : بهترين وسيله وصول به هدف اين است كه هر كس ثمره رفتار و عكس العمل كارهاي خود را شخصاً ببيند و مي گويند براي تعليم و اخلاق توسل به وسايل تلقيني كاري عبث و بيهوده است وي در اين مورد مثالي مي آورد   .                                                      .- « وقتي كه كودكي به زمين مي خورد و پاي او مجروح مي شود و يا به علت برخورد با ميز سرش بدرد مي آيد .      جراحت و درد عكس العمل طبيعي و انعكاس قهري عمل اوست او را وا مي دارد كه در راه رفتن مواظب خود باشد و با احتياط گام بردارد.

گروهي ديگر از روان شناسان معتقدند ، تنبيه خشن ترين و نامطلوب ترين روشهاي تغيير رفتار است تنبيه بعنوان ارائه محرك آزارنده بعد از يك رفتار نامطلوب به منظور كاهش دادن آن رفتار نامطلوب مي باشد.

 

14

روشهاي نادرست تربيتي از قبيل : توهين ، سرزنش ، عدم ارائه محبت ، تنبيه بدني موجب عدم ارضاء نيازهاي اساسي رواني كودك از قبيل احساس امنيت ، احساس تعلق ، احساس ارزشمندي بودن شخصيت ، احساس اعتماد به نفس و احساس استقلال خواهد شد.

مباني نظري مخالفين تنبيه بدني :

الف: اصل « درد ، شــر است . » جرمي بنتام فيلسوف ســود انـگار انـگليسي مـي گـويد : « درد ، شر است ، و اعمال تنبيه نيز ، ضرورتاً شرارت است. چرا كه پي آمد تنبيه بدني چيزي جز درد نمي باشد. »

ب: تنبيه بدني و پي آمدهاي افراطي آن :

آنـان كـه بـا هـر صورت از مجازات بدني مخالفند معمولاً به افراطهاي گذشته استناد مي كنند و خشونتهاي اسپارتي و قرون وسطايي را به خاطر مي آورند برخي از غربيان از شخصي چون دكتر كيت ياد مي كنند كه در اوايل قرن نوزدهم در مدرسه آتن در يك روز تابستاني هشت شاگرد را به شلاق بسته و شب هنگام از آن تأسف مي خورد كه چرا عده اي بيشتري شلاق نزده است. مربيان غربي صحنه هايي از بي رحمي ها و رفتـارهـاي وحشيـانه آمـوزگـاران زمان خود را در آثار خود نقل كرده اند بعنوان مثال : « شرح حال كودكي كه با شلاق تنبيه مي شده در تمام عمر فلج مانده است ، يا كودكي را كه پاهايش را در غل نهاده و بوسيله اسب كشيده اند تا به اين ترتيب شكنجه شود و امثال اينها. »

دانشمندان اسلامي با وجود آگاهي از اين افراط ها ، صلاح را بر حذف تنبيه بدني ندانسته اند و آ ن را تجويز نموده اند و لكن با تجديد شرايط آن سعي بر باز داشتن مربيان از افراط در تنبيه بدني داشته اند.

 

15

غزالي در رهنمودهايش به مربيان ، آنان را حتي المقدور از اجراي تنبيه بدني ، به هر شكلش باز داشته مي گويد: « بر معلم كودكان است كه به بيم و ترغيب تأديب كند نه به ضرب و تعذيب . »</